Tỉ lệ tham gia BHXH còn thấp: Thiếu minh bạch nên chưa tạo được niềm tin

08:40 27/09/2015
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là rất cần thiết để khi về già có chỗ dựa về tài chính nên Nhà nước đã đặt ra mục tiêu bao phủ BHXH 50% số người lao động vào năm 2020. 

Thế nhưng hiện mới chỉ có hơn 20% dân số có BHXH, mà chủ yếu là BHXH bắt buộc. Vì vậy, mục tiêu trên quả là thách thức lớn với ngành BHXH Việt Nam. Nguyên nhân nào khiến nhiều người dân “bất hợp tác” với BHXH?

Với các nghiên cứu về chính sách BHXH, các chuyên gia chỉ ra nguyên nhân của việc có rất ít người tham gia BHXH là do một số chính sách, quy định pháp luật chưa phù hợp, cơ chế quản lý, thực hiện BHXH còn nhiều thiếu sót.

Nhiều người lao động tự do không biết có BHXH tự nguyện để tham gia.

Theo bà Bùi Tuyết Nhung, một cán bộ Công đoàn kỳ cựu ở TP Hồ Chí Minh: Việc không công bằng trong hưởng thụ giữa người tham gia BHXH bắt buộc với người tham gia BHXH tự nguyện cũng tác động đến vấn đề này: Mức đóng của BHXH tự nguyện là 22% so với BHXH bắt buộc lại cao hơn 14%, trong khi họ chỉ được hưởng hai chế độ dài hạn là hưu trí và tử tuất, còn BHXH bắt buộc lại được thực hiện với 5 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất.

PGS.TS Lê Thị Hoài Thu (Viện Nghiên cứu Chính sách, Pháp luật và Phát triển) chỉ ra: Luật BHXH sửa đổi có qui định Nhà nước hỗ trợ người tham gia BHXH tự nguyện nhưng đến nay chưa được hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về đối tượng, mức hỗ trợ và phương thức hỗ trợ. Công tác truyền thông về BHXH tự nguyện thiếu các hình thức thông tin phù hợp với đối tượng tham gia nên nhận thức về tuổi già và phòng ngừa rủi ro của người dân còn hạn chế, thiếu hiểu biết về vai trò, lợi ích của BHXH tự nguyện: Chỉ 25,2% số người được khảo sát cho là cần thiết tham gia BHXH tự nguyện và 74,8% là không cần thiết. Hoặc nhiều người lao động luôn phải lo lắng cuộc sống khi về già nhưng lại không biết có BHYT tự nguyện.

Anh Phạm Văn Trường (lao động bốc vác tại chợ Long Biên) chia sẻ: “Tôi đi làm từ sáng đến tối, công việc nặng nhọc nên cũng luôn lo lắng khi về già, mất sức lao động thì sẽ sống ra sao, rồi khi ốm đau? Nhưng tôi chưa bao giờ được nghe nói về BHXH. Nếu biết thì tôi đã tham gia để yên tâm khi về già vẫn có lương hưu”. Thậm chí, một thanh niên học ở Nga về, đã làm bốc vác 7 năm ở Hà Nội mà cũng không biết có BHXH. Nghiên cứu của LIGHT cho thấy: “Có tới 91% người bán hàng rong chưa từng biết đến các quy định của Bộ luật Lao động và 91,45% chưa biết đến BHXH”.

Theo các chuyên gia của Học viện Tài chính, Bộ LĐ-TB&XH, Đại học Quốc gia Hà Nội, Ngân hàng Thế giới, điều quan trọng nhất là cần có chính sách đảm bảo chia sẻ rủi ro về gánh nặng xã hội cho người dân; đặc biệt là cần minh bạch thông tin về đầu tư quỹ BHXH, vì chính là tiền của người dân đóng cho mình khi về già, BHXH chỉ là người giữ hộ. Do vậy, việc sử dụng số tiền BHXH phải đảm bảo an toàn và người dân có quyền được biết quỹ dùng vào việc gì, hiệu quả ra sao. Hàng năm, BHXH nên công bố lãi suất từ nguồn quỹ BHXH. Trên thế giới, các loại quỹ đầu tư đều phải công khai đầu tư vào đâu, sinh lời thế nào và BHXH Việt Nam cũng cần làm thế. Chỉ khi minh bạch thông tin mới khiến người dân tin tưởng tham gia BHXH.

Chuyên gia Bùi Trinh cho rằng, vụ việc 90 ngàn công nhân Công ty TNHH PouYuen Việt Nam (TP Hồ Chí Minh) đình công đòi được hưởng BHXH một lần, sau khi Điều 60 Luật BHXH 2014 qui định người tham gia BHXH phải đợi đến tuổi nghỉ hưu mới được nhận là bởi thiếu minh mạch trong BHXH. Người đóng tiền không biết tiền của mình sẽ được đầu tư thế nào, sau nhiều chục năm nữa có được trả không, đặc biệt là trong bối cảnh giá điện, giá nước và nhiều hàng hóa thường xuyên tăng, rồi lạm phát nên không có niềm tin vào hệ thống BHXH.

Nếu được thông tin minh bạch, biết rõ tiền đóng BHXH sẽ trở thành chỗ dựa tài chính khi về già, họ sẽ ứng xử khác, bởi đây là điều luật nhân đạo. Điều 60 phù hợp với các chuyên gia, những người nhìn xa trông rộng, nhưng lại chưa phù hợp với hoàn cảnh thực tại. Do đó, khi làm chính sách phải tìm hiểu xem người dân cần gì và cần phải đưa ra nhiều phương án.

PGS.TS Lê Thị Hoài Thu kiến nghị Nhà nước cần có lộ trình hỗ trợ người lao động trong quá trình đóng BHXH tự nguyện để tăng quy mô người tham gia loại hình BHXH này trên cả nước. Mở rộng chế độ trong BHXH tự nguyện để người lao động tham gia BHXH tự nguyện được bình đẳng về quyền lợi như lao động tham gia BHXH bắt buộc. Trước mắt có thể bổ sung chế độ thai sản trong BHXH tự nguyện thu hút lao động nữ tham gia loại hình BHXH này. Tăng cường vai trò truyền thông của các tổ chức đoàn thể như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, tổ dân phố với các phương thức phù hợp với đặc điểm sinh hoạt, làm việc của người lao động.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, Nhà nước chỉ nên “bao sân” ở khu vực công, còn lại, để cho các thành phần kinh tế khác tham gia làm BHXH. Vấn đề tạo thuận lợi khi tham gia BHXH cũng là cách để thu hút nhiều người tham gia.

Thanh Hằng – Phan Hoạt

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 đã quyết định cách chức Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi sau thời gian dài không hài lòng với hiệu suất làm việc của bà, đặc biệt liên quan đến việc xử lý và công bố hồ sơ Epstein, Reuters đưa tin.

Từ nghi vấn dữ liệu quan trắc được truyền về trong nhiều trường hợp đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng thực tế tại nhiều khu vực đô thị lớn và khu công nghiệp tình trạng ô nhiễm vẫn diễn biến phức tạp, chỉ số ô nhiễm môi trường ở mức cao, không tương xứng với dữ liệu quan trắc được báo cáo. Từ đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an đã phối hợp các Công an đơn vị tập trung xác minh điều tra.

Ngày 2/4, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi Công an tỉnh Thanh Hóa biểu dương thành tích trong phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh, triệt phá thành công đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc xuyên quốc gia, quy mô lớn, bắt giữ 205 đối tượng, thu giữ 36 xe ô tô, 189 điện thoại di động cùng nhiều vật chứng khác.

Bước vào mùa cao điểm trong năm giữa bối cảnh mới với không ít khó khăn, thách thức, du lịch hè năm nay được dự báo có nhiều thay đổi. Làm thế nào để thích ứng và duy trì được sự phát triển cần thiết đang là bài toán không dễ đối với “ngành công nghiệp không khói”.

Chiều 2/4, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam, khám xét nơi ở đối với Diệp Văn Vĩnh (SN 1994, ngụ xã Long Phú, TP Cần Thơ) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, với thủ đoạn vay tiền để đáo hạn ngân hàng, chiếm đoạt của các nạn nhân 20,4 tỷ đồng.

Trong những ngày qua, đông đảo tiểu thương đang kinh doanh tại các ki-ốt cố định ở chợ Hầm Nước tọa lạc bên đường Võ Thị Sáu, phường Phú Yên (Đắk Lắk), bày tỏ sự bức xúc khi nhận được thông báo thu tiền thuê mặt bằng từ nhà thầu là Công ty TNHH thương mại Ngân Tín với mức giá được cho là quá cao. PV Báo CAND đã vào cuộc tìm hiểu vụ việc từ các bên liên quan.

Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, Trường Mẫu giáo Arooi - Zà Hung (xã Đông Giang, Đà Nẵng) vốn đầy ắp tiếng cười nay chỉ còn là đống đổ nát, hoang tàn khi quả đồi phía sau trường bị sạt lở, hàng ngàn mét khối đất, đá tràn xuống các phòng học. 52 đứa trẻ đồng bào Cơ Tu phải đi học nhờ trong sự chật vật, nhưng nỗi lo lớn hơn lại đang ập đến khi “hạn chót” cho việc mượn lớp đang cận kề.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; đầu tư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội, nhiều hạng mục, công trình xây dựng phục vụ Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô đang được triển khai, tập trung tại các tuyến phố có mật độ phương tiện lớn. Việc thi công đồng loạt trong khi lưu lượng giao thông lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông vốn đã quá tải.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文