Thực phẩm bẩn: "Bệnh từ miệng mà vào"

Bài 1: Bẩn từ đồng ruộng đến… chợ

Theo kết quả kiểm tra của cơ quan chức năng ngành NN&PTNT, có 7/25 mẫu rau ngót phát hiện chứa thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) vượt mức dư lượng tối đa cho phép; 15/25 mẫu phát hiện thuốc BVTV dưới mức cho phép. Kết quả giám sát về tình hình tồn dư hóa chất trên rau, quả từ năm 2008 đến nay cũng cho thấy, nhóm rau ăn lá có nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) hơn rau ăn quả. Còn, trong các loại quả được giám sát thì nho tươi là loại quả có nguy cơ cao nhất, sau đến dưa lê, chuối, thấp nhất là xoài và cam. Những con số giật mình từ ngành chức năng cho thấy, nhiều loại rau quả đang bán tại chợ chính là một “ổ thuốc độc” trực chờ người tiêu dùng.

Rau bẩn từ ruộng

Sáng 10/8, giá rau tại các chợ ở Hà Nội vẫn được bán ở mức giá cao gấp đôi, ba so với ngày thường. Bác Nguyễn Thị Hậu đang đi chợ ở đường Ngô Thì Nhậm, quận Hà Đông cho biết, trước thông tin về rau ngót “tắm” thuốc trừ sâu, rau trồng mất an toàn cộng thêm thời tiết mưa bão “giờ đi chợ không biết lựa chọn rau gì để ăn”. Bác Hậu lo lắng, “ngày nào cũng phải mua rau để dùng nhưng vừa ăn vừa lo, nhất là nhà tôi có trẻ nhỏ”. Cùng tâm trạng như bác Hậu, chị Nguyễn Thu Nhàn (bán rau tại đây) cho hay, sau khi có thông tin rau bẩn, lượng rau bán ra rất chậm nhất là rau ngót ít người hỏi. Khách mua hàng giờ đều hỏi xuất xứ rau: Trồng ở đâu, như thế nào... “Nhà tôi trồng được ít rau xen canh không phun thuốc, bán mỗi ngày được có hơn chục mớ nhưng những người mua quen đều nhắn lấy”.

Tại thôn Ngọc Trục (xã Đại Mỗ, huyện Từ Liêm), chúng tôi gặp chị Nguyễn Thị Bích (thôn Ngọc Trục) đang làm cỏ tại ruộng rau muống hơn 13 thước. Chị Bích cho biết, ruộng rau của nhà chị không phun thuốc diệt cỏ, thuốc sâu, phân đạm nên hay bị chết, sâu bệnh, tăng trưởng chậm. Đối diện ruộng rau muống của chị Bích là ruộng rau ngót, rau mùng tơi của chị Nguyễn Thị Tuyết. Rau ngót vườn chị Tuyết, đã đến kỳ thu hoạch nhưng lá vàng, khô, rau trông không ngon như rau được tắm thuốc ở chợ. Theo chị Tuyết, với rau ngót nếu muốn bán nhanh mọi người hay phun thuốc kích thích, phun thuốc sâu, phân đạm để được rau non mơn mởn, cắt cành trông hấp dẫn người mua. Rau “ăn thuốc” thì chu kỳ khoảng 10 ngày là được cắt 1 lứa, nhưng với ruộng rau như của nhà chị phải gần tháng mới được cắt.

Toàn bộ thực phẩm bẩn bị cơ quan chức năng thu giữ và mang đi tiêu hủy.

Ngăn cách ruộng rau muống và rau ngót có một con mương nhỏ, chúng tôi thấy rất nhiều vỏ túi nilong, chai nhựa thuốc diệt cỏ vứt dọc dòng mương. Lý giải cho “sự hiện diện” của những vỏ túi, chai thuốc trên, chị Bích cho biết, đây là con mương dẫn nước cho cả cánh đồng, người trồng đào dùng thuốc xong là bỏ luôn ngay tại bờ. Phun cho cây đào là thuốc độc nhất nên những nhà trồng rau dưới gốc đào đem ra chợ làng bán chẳng ai dám mua, chỉ có đi bán chợ xa thôi.

Cá, ếch lươn nhập lậu bán tràn các chợ

Cũng giống như rau, người tiêu dùng đang bị đứng giữa “ma trận” cá, lươn, ốc, ếch… dỏm. Hàng nhập lậu tràn lan tất cả các chợ, người bán nào cũng biết hàng của mình là đồ nhập lậu, không kiểm dịch, được nuôi bằng đủ loại hóa chất nhưng họ vẫn bán hàng ngày và người mua vẫn chấp nhận dù vô tình hay mặc nhiên biết nhưng “tặc lưỡi”.

Sử dụng thuốc BVTV, kích thích sinh trưởng tùy tiện, không theo đúng chỉ dẫn là nguyên nhân rau bẩn tràn lan.

Cá tầm, một loại thực phẩm một thời được coi là đặc sản, là tiềm năng cho ngành nuôi cá nước lạnh ở Việt Nam, trước “cơn bão” hàng nhập lậu cũng đang đứng trước nguy cơ chưa kịp phát triển đã “điêu đứng”. Đến mức, những người nuôi cá tầm trong nước đã phải nhiều lần kêu cứu Bộ NN&PTNT, kêu cứu Chính phủ. Khắp các chợ lớn, nhỏ trên địa bàn Hà Nội đều có bán loại cá tầm với giá rẻ kỷ lục: 100.000 đồng - 130.000 đồng/kg, mức giá mà các doanh nghiệp nuôi cá tầm trong nước phải “chào thua”.

Thậm chí, ông Trần Yên - Giám đốc Công ty cổ phần Nuôi trồng thủy sản Tây Bắc - cho biết, cá tầm nhập lậu vào Việt Nam rất nhiều, qua các cửa khẩu ở Lào Cai, Lạng Sơn, Móng Cái, Cao Bằng... chủ yếu qua cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) với giá rất rẻ, khoảng 50.000 đồng/kg “núp” dưới mác cá tầm Việt Nam, lên bàn tiệc, nhà hàng và bán cho thực khách với giá cắt cổ: 300.000 đồng - 350.000 đồng/kg.

“Không chỉ riêng cá tầm, việc quản lý của cơ quan quản lý thị trường nói chung với buôn lậu thủy sản chưa đáp ứng được kỳ vọng, mong muốn của người dân”, ông Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường (QLTT), Bộ Công thương thừa nhận. Trên thực tế, ngoài cá tầm, lươn, ốc, ếch, cá quả, cá trắm… cũng đang là mặt hàng nhập lậu được tiêu thụ mạnh trong nội địa. Những con ếch, con lươn to gấp 2-3 lần “đồng loại” nuôi trong nước được bán với giá cũng rẻ chỉ bằng ½ giá cá nội.