Thủy điện Sơn La: Chính thức tích nước để phát điện tổ máy số1

Hiện toàn bộ hồ chứa khoảng 9,26 tỷ m³ nước, với diện tích rộng gần 225km, chiều dài lòng hồ hàng trăm km từ huyện Mường La, tỉnh Sơn La đến thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên đã được dọn dẹp, vệ sinh lòng hồ trước thời điểm tích nước.

Để xây dựng Nhà máy Thủy điện Sơn La, cả 3 tỉnh Sơn La, Điện Biện và Lai Châu đã phải di chuyển hơn 18.000 hộ dân bị ảnh hưởng mặt bằng xây dựng nhà máy và vùng ngập lòng hồ tích nước.

Tính đến đầu tháng 5 này, tỉnh Sơn La đã di chuyển 12.584 hộ dân bị ảnh hưởng vùng ngập lòng hồ dự án, tỉnh Lai Châu di chuyển 3.241 hộ và tỉnh Điện Biên đã di chuyển 4.355 hộ. Hiện 8.821 hộ/9.309 hộ đã tái định cư tập trung nông thôn và xen ghép có đất để sản xuất; trong đó đã giao 7.280 ha đất sản xuất đến 4.766 hộ; 4.055 hộ tạm thời sử dụng quỹ đất cũ chưa bị ngập để sản xuất.

Các dự án thành phần tại khu, điểm tái định cư và các dự án phục vụ tái định cư đã được các chủ đầu tư khẩn trương thực hiện, ưu tiên các công trình thiết yếu nước sinh hoạt, điện. Các dự án san nền nhà, đường giao thông cũng được chuẩn bị để đón dân theo đúng kế hoạch của tỉnh, tạo điều kiện cho người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Sau khi dự án "Bảo vệ cấp thiết và phát huy giá trị di sản văn hóa lòng hồ thủy điện Sơn La" được Thủ tướng Chính phủ thông qua từ năm 2007, đến nay Ban Quản lý Dự án Nhà máy thủy điện Sơn La đã khai quật di dời được 31 di chỉ khảo cổ, trong đó có 15 di chỉ ở tỉnh Sơn La, 10 di chỉ ở tỉnh Lai Châu và 6 di chỉ ở tỉnh Điện Biên. Tất cả các di vật thu được tại hiện trường hiện đang được lưu giữ tại kho bảo tàng 3 tỉnh trên để tiến hành chỉnh lý khoa học.

Toàn cảnh phần thân đập, nơi sẽ đặt các tổ máy thủy điện Sơn La, có quy mô lớn nhất Đông Nam Á. Ảnh: K.Hà.

Sẵn sàng cho thời khắc quan trọng

Trưởng Ban Quản lý Dự án Nhà máy thủy điện Sơn La Nguyễn Hồng Hà cho biết: Để có thể tiến hành ngăn sông Đà đợt 3, tích nước hồ thủy điện Sơn La, ngay trong tháng 4, Ban đã tiếp nhận 2 chuyến hàng thiết bị cơ khí thủy công cửa nhận nước với khối lượng 369 tấn, 5 chuyến hàng thiết bị cơ điện với khối lượng 397 tấn; phối hợp với cơ quan phòng cháy chữa cháy lập phương án phòng cháy chữa cháy tại chỗ, đặc biệt là khu vực lắp đặt tổ máy số 1.

Các cửa van cung xả sâu đã được nghiệm thu và đưa vào sử dụng; khoan phun màng chống thấm cũng nghiệm thu đảm bảo chất lượng. Đơn vị thi công Sông Đà đã hoàn thành thi công sàn công tác để kiểm tra mặt thượng lưu đập, kết quả không phát hiện thấy vết nứt tại bề mặt thượng lưu. Các vết nứt tại hành lang cao độ 180,1m đã được xử lý.

Tính đến thời điểm này, 12 van cung xả sâu đã được lắp đặt, thử nghiệm, thử khô bằng 2 nguồn điện và hiện đang ở trạng thái mở hoàn toàn; 12 khe van phẳng được nghiệm thu từ cao độ 145m-195,5m.

Các thiết bị khác như ống thông hơi, ống đo mực, kết cấu kim loại… được lập hồ sơ nghiệm thu đầy đủ từ cao trình 186,1m trở xuống. Hạng mục xả sâu đã được bàn giao cho Ban Chuẩn bị sản xuất tiếp nhận để vận hành. Tại cửa nhận nước, khe chắn rác đã hoàn thiện, nghiệm thu đến cao trình 180,1m/195m, đảm bảo an toàn cho tích nước hồ chứa; các khe van được nghiệm thu đến cao độ 186,1m, khe van sửa chữa-sự cố nghiệm thu đến cao độ 180,1m; 6 cửa kín tại cao độ 180m đã nghiệm thu ở trạng thái đóng kín. Bên cạnh đó, đơn vị thi công đã hoàn thiện lắp đặt và sơn dặm xong 6 tuyến đường ống áp lực; 2 đường ống cứu hỏa tổ máy 1 nghiệm thu ở cao độ 138m; nghiệm thu thiết bị giàn nâng hạ xi lanh thủy lực 400 tấn chạy thử có tải bằng việc nâng hạ thử 4 cửa van thượng lưu cao trình 160m.

Tại gian máy, đơn vị thi công đã hoàn thiện 1 trạm bơm tháo cạn hành lang cao trình 92,3m với 3 máy bơm tại phòng 2.4 và 4 máy bơm tại phòng 2.10 - 2.11. Song hiện tại hệ thống bơm này chưa được đưa vào vận hành chính thức. Để đảm bảo điều kiện cho việc tích nước hồ chứa, hiện nay Công ty Sông Đà 11.1 đang quản lý vận hành 2 máy bơm tháo cạn công suất 150m³/h và 2 máy bơm rò rỉ công suất 150m³/h. Các máy bơm này đã được chạy thử và nghiệm thu bằng 2 nguồn điện lưới và diezen.

Để chuẩn bị cho việc ngăn sông đợt 3, các đơn vị thi công đã phải dự trữ 2.000m³ đá có đường kính 0,9m, 8.000m³ vật liệu lớp lọc, 40.000 m³ đất sét làm vật liệu chống thấm, cùng các thiết bị khác như máy đào, máy ủi, đầm rung, xe tải nặng, hệ thống máy bơm...

Đứng trên cao độ 205m, chúng tôi đã nhìn thấy bức tường bê tông chắn ngang dòng sông và các tổ máy đã được định hình. Nhiều hạng mục đã hình thành như nhà máy, kênh dẫn nước, mũi phóng, đập tràn…

Theo Trưởng Ban quản lý dự án thuỷ điện Sơn La Nguyễn Hồng Hà, với việc ngăn sông Đà đợt 3, tích nước hồ chứa thành công sẽ rút ngắn được thời gian xây dựng công trình sớm 1 năm so với dự kiến. Và theo đó, sẽ làm lợi cho đất nước khoảng 1 triệu USD; đồng thời góp phần khắc phục tình trạng thiếu công suất của hệ thống điện Việt Nam