Trồng bưởi Đoan Hùng, ra bưởi... Diễn

Một đại dự án tốn hàng chục tỷ đồng với kỳ vọng đưa thương hiệu bưởi Đoan Hùng "cất cánh" đã được triển khai tại huyện Đoan Hùng (Phú Thọ). Nhưng hơn 4 năm sau, người trồng cây đã phải nếm quả "đắng" vì bưởi không ra quả, cây có quả lại không phải bưởi Đoan Hùng vì bị nhầm giống. Trong khi nông dân như ngồi trên đống lửa vì đổ hết tài sản vào trang trại bưởi, các cơ quan chức năng vẫn trả lời phải chờ tổng kết dự án mới giải quyết.

Với kỳ vọng phát triển thương hiệu bưởi Đoan Hùng thành một đặc sản có sức cạnh tranh và cung cấp trên thị trường rộng lớn như bưởi Năm Roi, Phúc Trạch, năm 2005, Bộ Khoa học - Công nghệ đã cho phát triển 300ha bưởi trên địa bàn huyện Đoan Hùng, nằm trong "Chương trình xây dựng mô hình ứng dụng và chuyển giao khoa học và công nghệ phục vụ phát triển KT-XH nông thôn và miền núi đến năm 2010".

Cơ quan có trách nhiệm chuyển giao công nghệ là Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển rau hoa quả Viện KHKT nông - lâm nghiệp miền núi phía Bắc và Viện Khoa học Thủy lợi. Chỉ tính riêng dự án phát triển bưởi Đoan Hùng của Bộ Khoa học - Công nghệ, tỉnh Phú Thọ đã đầu tư gần 11 tỷ đồng, trong đó ngân sách sự nghiệp khoa học Trung ương, ngân sách sự nghiệp khoa học tỉnh, đối ứng của huyện, đối ứng của nông dân (6,9 tỷ đồng).

Sau 4 năm triển khai, huyện Đoan Hùng đã có 18 xã nằm trong vùng bưởi tập trung, với khoảng 2.000 hộ dân tham gia trồng bưởi. UBND tỉnh Phú Thọ hỗ trợ người dân 50% số tiền mua cây giống, đồng thời mỗi ha hỗ trợ thêm 5.000.000 đồng, riêng tiền xây dựng đại dự án mất khoảng 28 tỷ đồng. Nhưng đến thời điểm này, nhiều hộ dân đã phải nếm trái bưởi "đắng" vì bưởi trồng 4 năm vẫn không chịu đậu quả dù được chăm bón kỹ lưỡng. Không những thế, bưởi Đoan Hùng còn bị lẫn giống khiến trái bưởi trồng trên đất Đoan Hùng lại là bưởi Diễn.

Bưởi còi cọc không chịu ra quả dù được chăm bón kỹ lưỡng.

Chúng tôi tìm đến trang trại bưởi của anh Phùng Minh Cường, thôn Đoàn Kết, xã Hùng Quan. Đây là một trong những trang trại bưởi lớn nhất của xã Hùng Quan với diện tích gần 2ha. Năm 2005, anh Cường bắt đầu nhận giống từ Trung tâm Cây trồng tỉnh Phú Thọ, và toàn bộ số cây giống anh nhận là giống bưởi Bằng Luân.

Trung tâm Giống cây trồng khi bán giống cho bà con cũng đã có văn bản cam kết giống cây mà Trung tâm phân phối cho bà con là bưởi Bằng Luân. Tuy nhiên, khi cây ra quả, anh Cường và nhiều hộ khác mới bàng hoàng khi sản phẩm thu hoạch lại là một loại bưởi hoàn toàn khác.

Ngay khi cây bưởi phát triển mạnh từ năm thứ 2, anh Cường và nhiều người trồng bưởi khác đã phát hiện ra giống bị nhầm và làm đơn kiến nghị gửi Trung tâm Giống cây trồng. Nhưng câu trả lời là phải chờ cây ra quả mới có thể kết luận và giải quyết.

"Trên cây treo nhãn mác bưởi Bằng Luân, nhưng hiện nay ra quả lại không phải là bưởi Bằng Luân, như vậy khác nào "treo đầu dê bán thịt chó", bản thân trung tâm bán giống giả cho chúng tôi, và sau này, không lẽ, những quả bưởi này cũng sẽ được dán mác bưởi Đoan Hùng để tiêu thụ?", anh Cường bức xúc cho biết.

Nhiều gia đình ở xã Hùng Quan hiện đang như ngồi trên đống lửa, trong khi thái độ thiếu trách nhiệm của phía cơ quan chức năng càng khiến sự việc rơi vào vòng luẩn quẩn. Và như thế, đại dự án phát triển bưởi Đoan Hùng có nguy cơ phá sản. 

Trao đổi với phóng viên Báo CAND, ông Nguyễn Hoàng Minh, Trưởng phòng NN&PTNT Đoan Hùng cũng thừa nhận, sự nhầm lẫn giống xảy ra là có thật.

Ông Minh lý giải, sự nhầm lẫn này là do sơ suất, năm 2005, Trung tâm Giống cây trồng Phú Thọ đã bị nhầm lẫn giống 1 lô cây, khoảng vài nghìn gốc bưởi. Qua kiểm tra, xác minh, giống bưởi bị nhầm lẫn chính là bưởi Diễn, hơn nữa, thực tế giờ bưởi Diễn lại cho quả sai hơn.

Theo giải thích của ông Minh thì vì bưởi Diễn sai quả hơn, nên kinh tế của bà con cũng không bị thiệt hại gì nhiều. Tuy nhiên, sẽ ra sao nếu những quả bưởi Diễn sẽ được bán với nhãn mác bưởi Đoan Hùng, một thương hiệu đã được Bộ KH&CN công nhận năm 2006?

Và đến thời điểm này, cũng chỉ có người nông dân đôn đáo, lo lắng cho những gốc bưởi của mình, còn các cơ quan chức năng vẫn chỉ có câu trả lời chờ tổng kết dự án mới đưa ra hướng xử lý?!