“Tử tù bị lãng quên” Đặng Văn Thế và tự truyện cuộc đời

Hiện đã chấp hành án được 15 năm, với thái độ cải tạo tốt nhưng do thời gian tạm giam quá lâu, Thế vẫn không đủ điều kiện đặc xá đợt này. Nhưng không nản chí, hắn yên tâm lao động, cải tạo, thời gian rỗi còn làm thơ, viết tự truyện, truyền cảm hứng sống và phấn đấu cho biết bao phạm nhân mang trọng tội ở một trại giam phía Tây Nam Nghệ An.

Cô đơn trong trại

Chỉ học đến lớp 4 rồi bỏ, lớn lên Thế đi phụ xe khách tuyến Vinh – Kỳ Sơn. Công việc khá vất vả mà chẳng ổn định, đến giữa năm 1997 thì hắn nghỉ ở nhà lấy vợ, tính tìm việc khác. Trong một lần được Nguyễn Tất Dũng rủ đi dự đám cưới anh vợ Dũng ở Tương Dương, Thế được rủ đi đưa hàng thuê. Đang không có công ăn việc làm, thấy việc đưa hàng cũng đơn giản mà lợi nhuận cao, 1 triệu đồng/lần nên Thế đồng ý ngay. Đến lần thứ 3 thì cả hai bị Trạm kiểm lâm và Công an huyện Tương Dương bắt quả tang cùng với 20kg thuốc phiện.

Ngày 23/6/1998, TAND tỉnh Nghệ An xử tử hình cả hai về tội “Vận chuyển trái phép chất ma túy”, Dũng bị đưa đi thi hành án không lâu sau đó, còn Thế do hợp tác thành khẩn khai báo nên được cơ quan CSĐT Công an tỉnh Nghệ An làm công văn xin hoãn thi hành án để tiếp tục điều tra mở rộng. Ngày 23/6/2009, một dấu mốc trọng đại trong cuộc đời khi Thế được khai sinh lần thứ 2 nhờ sự khoan hồng của pháp luật và tấm lòng nhân ái của Chủ tịch nước.

Bị xử tử hình và tạm giam chờ thi hành án đồng nghĩa với việc nằm chờ chết, nhưng là cái chết không được báo trước. Suốt 11 năm ở trại tạm giam là 11 năm liền Thế thức thâu đêm suốt sáng, thỉnh thoảng mệt quá mới thiếp đi được một lúc, nỗi trằn trọc nơm nớp lo sợ trước cái chết đã ăn sâu vào tiềm thức, tác động lớn đến sức khỏe và hệ thần kinh của hắn. Ngày 16/7/2009, hắn được chuyển đến Trại giam số 6 (Thanh Chương, Nghệ An) để chấp hành án.

Sở dĩ tôi nói Thế cô đơn trong trại bởi lẽ người vợ mới cưới sau khi nghe tin Thế bị tuyên án tử hình thì bỏ đi, hai bố mẹ nghèo năm nay đã ngoài 80 tuổi dù rất thương con nhưng cũng không có điều kiện thăm con. Một anh trai đã mất vì ma túy, người anh cả cũng ngồi tù vì ma túy, hai chị gái lấy chồng ở quê cuộc sống hết sức khốn khó, cả năm may ra chỉ đến Tết mới xuống thăm em trai được một lần. Thế là một trong những phạm nhân hoàn cảnh và thiếu thốn tình cảm của người thân. Thời gian bị tạm giam quá nhiều với nỗi ám ảnh bị xử tử vẫn luôn thường trực trong Thế, dù giờ đây hắn đã được tha tội chết. Đêm nào ngủ hắn cũng gặp ác mộng. “Cứ nhắm mắt lại là tôi mơ bị đưa trở về trại tạm giam, bị xiềng xích…”. Nhiều hôm hắn bật dậy lúc nửa đêm, mồ hôi vã ra như tắm, hoặc hoảng loạn hét ầm ĩ làm cả phòng giam tỉnh giấc.

Đặng Văn Thế bên tập tự truyện đoạt giải.

Một ngày của Thế cũng bình thường như bao phạm nhân khác, 5h30’ tỉnh dậy vệ sinh cá nhân, 6h đi lao động, khâu bóng đá, trưa nghỉ ăn rồi chiều lại tiếp tục khâu bóng… Nhưng đối với một người ngồi tù lâu như hắn thì một ngày dài lắm và hắn đang đếm từng ngày để được về. Đợt đặc xá 2-9 vừa qua, Thế cũng được Ban giám thị và Hội đồng cán bộ quan tâm, lập danh sách đề xuất… nhưng do thời gian tạm giam của “tử tù bị lãng quên” này quá dài nên theo luật thì chưa đủ điều kiện đặc xá. “Tôi trân trọng từng ngày, đếm từng ngày một, cố gắng cải tạo tốt và giữ gìn, không phạm sai sót gì để được trở về sớm ngày nào hay ngày đó”. Đó là điều mà Thế nhắc đi nhắc lại với tôi trong suốt thời gian gặp.

Chỉ mong khi về kịp bón cho bố mẹ thìa cháo…

Khuôn mặt góc cạnh, lông mày lưỡi mác giữ dằn nhưng ánh mắt nay đã chứa đựng sự bình thản, cách trò chuyện vẫn nguyên nét mộc mạc, chất phác, Thế thành thật: “Số tôi đi tù đen nhưng đen đỏ, đen ở chỗ số người vào cùng thời với tôi bây giờ người ta về hết rồi, mình tôi ở lại. Nhưng đỏ là cán bộ ai cũng quý, tôi có lỡ sai sót gì thì cán bộ gặp gỡ bảo ban liền”.

Quả thật Thế là một trong những đối tượng đặc biệt, được các cán bộ ở Trại giam số 6 tận tình quan tâm, danh sách giảm án năm nào cũng có Thế. Thế được Hội đồng giáo dục bầu vào Ban tự quản, đây là cầu nối trung gian giữa Ban giám thị, Hội đồng cán bộ với phạm nhân, được đi họp, tiếp thu ý kiến và về truyền đạt lại cho các phạm nhân khác. Ngoài ra, Ban tự quản có trách nhiệm quan tâm động viên, đốc thúc các phạm nhân khác trong quá trình lao động, cải tạo, ứng xử hằng ngày.

“Dù được sống nhưng phải mấy năm nữa mới được về, mà đã ngồi tù lâu thế, có bao giờ anh có ý định bỏ trốn không?”, tôi hỏi Thế. “Từ “trốn” không bao giờ có trong đầu tôi nhà báo ạ, bởi tôi rất quý trọng cuộc sống này, tôi chỉ mong có cơ hội về khi bố mẹ tôi còn sống, còn được tự tay bón cho bố mẹ thìa cháo là mãn nguyện lắm…”, nói đến đây, mắt Thế ngấn nước.

40 tuổi đầu, vợ con không có, tiền bạc không có, nghề nghiệp không có, đường về dù gần nhưng tương lai mù mịt quá. Thế chỉ mong kịp về để phụng dưỡng cha mẹ già nay đã ở tuổi gần đất xa trời, sức khỏe yếu, hoàn cảnh hết sức khó khăn, rồi sau đó đi đâu, làm gì mới tính đến. “Chắc là làm ruộng ông bà để lại cho chứ biết làm chi khác mô, ngồi tù lâu rứa, tôi giờ tụt hậu rồi”. Chỉ ước giá như được quay trở lại, giá như không phạm sai lầm, giá như không vì đồng tiền mà mờ mắt, đi buôn cái chết trắng kia thì cuộc đời Thế đã khác.

Cũng bởi trân quý từng ngày nên Thế vẫn từng hứa với các cán bộ không làm điều sai trái, vì “nếu tôi làm gì vi phạm thì chính bản thân tôi là người giết chết cha mẹ đầu tiên”. Chính sự quan tâm, động viên sát sao của các đồng chí giám thị và cán bộ ở trại đã tạo cho Thế niềm tin, giúp hắn cảm nhận được tình yêu thương trong những lúc cô đơn nhất và vượt qua những nỗi đau, chấp hành nội quy, yên tâm cải tạo.

Lúc rảnh rỗi, Thế vẫn làm thơ, viết nhật ký. Thơ Thế cứ phảng phất một nỗi buồn u uất, không lối thoát, về sự sám hối muộn màng, nhưng trong đó tôi cũng cảm nhận được tình cảm chân thành đối với mẹ cha, với đồng chí giám thị và các cán bộ quản giáo. Thế tự hào khoe với tôi tập thơ và cuốn tự truyện đã đạt giải nhất cuộc thi "Sự hối hận và niềm tin hướng thiện" do Tổng cục VIII, Bộ Công an phát động.

Hiện Thế đang viết tiếp phần 2, kể về những năm tháng chấp hành án ở Trại giam số 6. Trình độ văn hóa lớp 4, viết bằng tay trái, câu từ đơn giản và có chỗ còn hơi ngô nghê nhưng mắt hắn sáng rực lên khi nói về những dự định nhen nhóm trong phần 2 cuốn tự truyện. Thế nhờ tôi gửi lời cảm ơn đến các nhà báo, đặc biệt là nhà báo Việt Anh, Báo An ninh thế giới; nhà báo Việt Thắng, Báo Lao động vì đã quan tâm đến cuộc đời một tử tù như hắn, từ khi hắn còn bị biệt giam…

Điều Thế cần lúc này có lẽ là niềm tin và tấm lòng vị tha của mọi người, như chính những lời mộc mạc mở đầu phần 1 cuốn tự truyện: “Bạn đọc thân mến, khi bạn đọc giở những trang sách này, tôi mong bạn đọc hãy dành cho tác giả một sự tha thứ và một tấm lòng vị tha… Viết lên những lời tự sự này không phải để tôi thanh minh hay biện minh cho tội lỗi của mình mà tôi muốn viết lên để mong làm một tấm gương hoen ố cảnh báo cho những ai đó đã và đang có ý định làm giàu bằng việc gieo rắc cái chết trắng…”