Ung thư thận: Bệnh nặng do chủ quan, coi thường

Ca bệnh không hiếm ở người lớn và điều đặc biệt là sự xuất hiện đột ngột một "vật thể lạ" nằm ngay tại cơ quan nội tạng rất quan trọng của con người nhưng có tới 74% số người mắc bệnh không quan tâm và đều được phát hiện khi tình cờ tới bệnh viện (BV) khám định kỳ…

Đa số nhập viện trễ, bỏ qua "tứ chứng" điển hình

Một trong những nguyên nhân cơ bản do triệu chứng bệnh không cấp tính, BN đó chủ quan gây nên tình trạng phải cắt bỏ thận nếu không muốn phải chịu một tổn thương nặng nề hơn do tế bào ung thư phá hỏng toàn bộ chức năng chính của việc bài tiết các chất điện giải cho cơ thể, chất độc ra ngoài mà còn có nguy cơ xâm lấn hàng loạt các cơ quan nội tạng khác bên trong cơ thể.

Theo các bác sĩ (BS) chuyên về ung thư thì căn bệnh này được phát hiện là một tiến bộ đáng kể, thế nhưng do đặc thù của nó buộc phải "đoạn" thận ở đa số các ca mắc cũng gây nhiều thách thức cho ngành. Có những ca mà khi quyết định đưa BN lên bàn mổ nhưng BS vẫn không dám chắc tỉ lệ sống sót của BN được bao nhiêu phần trăm.

Theo BS Hồ Văn Út Mười, Khoa Ngoại BV Ung bướu, một biến chứng nguy hiểm nhất của căn bệnh này là khối u xâm lấn vào tĩnh mạch thận và tĩnh mạch chủ dưới. Việc cắt bỏ khối u xâm lấn vùng thận là dứt điểm còn biện pháp xạ trị hay hoá trị còn đang là vấn đề bàn cãi. "Tứ chứng" điển hình của căn bệnh này là: tiểu ra máu, đau hông lưng, bướu hông lưng và sụt cân. Tất cả các BN đều có thể được phát hiện chỉ từ việc siêu âm bụng, một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đơn giản, rẻ tiền dễ thực hiện ngay tại bất cứ cơ sở y tế nào tại quận, huyện. Siêu âm cho biết vị trí, kích thước, tính chất của bướu.

Trong 31 ca được ghi nhận qua kỹ thuật siêu âm tại BV Ung bướu TP HCM đã phát hiện 3,2% BN bị ung thư thận xâm lấn tĩnh mạch chủ, trên 16% BN đã trong tình trạng di căn hạch và khoảng 10% BN bị di căn tạng trong ổ bụng. Khi thực hiện bước chụp cắt lớp điện toán hầu hết các BN được phát hiện u khu trú ngay tại vùng thận. Đặc biệt có từ 2 tới 4% các trường hợp ung thư thận cả 2 bên.

Từ hồ sơ lưu trữ của một bệnh nhân mang khối bướu thận trái khổng lồ

Bướu thận không lớn chỉ từ 2,5 tới 25cm, nhưng đa số BN có khối bướu choán hết vùng thận, một số bướu có xuất huyết và hoại tử hay vôi hoá thận. Và 75% BN bị di căn hạch rốn. Một ca mổ u thận đáng nhớ với nhiều BS BV Ung bướu TP HCM và tới nay vẫn được lưu trữ cẩn thận như một tài liệu quý giá của ngành qua ca mổ cho một BN nam trung niên mang khối u thận có kích thước lớn khác biệt. Qua X-quang và siêu âm cho thấy khối bướu trong khoang bụng làm bụng BN này to như bụng bà bầu 9 tháng.

Theo các chuyên gia, tỷ lệ mắc ung thư thận/ 100.000 dân ở Việt Nam là 1,13%, chiếm khoảng 3% các loại ung thư ở người lớn.

BS Phó Đức Mẫn - Phó Giám đốc BV Ung bướu TP HCM - Trưởng ca mổ và ê kíp đã phải rạch một đường mổ dài nhất cho phép từ giữa bụng vùng rốn xuống đến xương mu. Nhờ đó mới biết khối bướu sau màng bụng bên trái, sát thành lưng, đẩy toàn bộ các cơ quan: bao tử, lách, tụy, ruột non, ruột già sang bên phải. Phẫu tích bóc tách dần dần từ cực dưới bướu đi lần lên trên, bên trong và vào giữa, bộ phận xung yếu sinh tử là động mạch chủ bụng và tĩnh mạch chủ dưới, hai đường dẫn máu nuôi chính đi và về của toàn bộ nửa thân dưới. Sơ sảy phạm vào chỉ một vết rách nhỏ máu sẽ phun xối xả không cầm được, người bệnh mất trong tích tắc.

Các BS cho biết, các ca mổ ung thư thận đều phức tạp, để thực hiện cứu sống BN, các BS mổ dường như sử dụng tới sự nhạy cảm có được trong nghề nghiệp mà… rấn tới. Với những người BS, các ca mổ ung thư thận thường khó quên. Thế nhưng chỉ riêng số ca ung thư thận từ năm 2005 tới 2009 tại BV Ung bướu TP HCM đã ghi nhận có nhiều ca mắc và khi đã tiến triển rất muộn. Đa số các BN mắc bệnh bướu thận nhập viện đều trong độ tuổi từ 31 tới 50. 50% là ngụ tại các tỉnh.

Nguyên nhân đầu tiên khiến BN tìm tới BV vì xuất hiện triệu chứng đau lưng vùng hông. Triệu chứng nữa ở BN mắc bệnh là có triệu chứng tiểu ra máu nhưng do số lần mắc chỉ rất nhẹ, thoảng qua, xuất hiện một cách tự nhiên và hết một cách cũng tự nhiên vì vậy dường như các trường hợp qua giám sát đều bị bỏ qua.

Trên 12% trong số các ca là tình cờ phát hiện khi đi khám sức khỏe định kỳ. Đến khi xuất hiện triệu chứng sốt cao hàng tuần, cơ thể mệt, sức khỏe giảm sút không rõ nguyên nhân, nồng độ canxi trong máu tăng, đau đầu, mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn thị giác.… vào cấp cứu thì đã quá muộn