"Ứng xử" với tuyển sinh trái tuyến

Báo  CAND đã đề cập đến vấn đề "Những góc nhìn về tuyển sinh trái tuyến vào lớp 1". Nhìn rộng vấn đề này ở tuyển sinh đầu cấp (mầm non, lớp 1, lớp 6) đều thấy "sức nóng" từ những suất tuyển sinh trái tuyến vốn ít ỏi so với nhu cầu của phụ huynh đang gây ra tâm lí căng thẳng cho cả nhà trường, phụ huynh và các nhà quản lý giáo dục.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, việc phân chỉ tiêu tuyển sinh sẽ do Phòng Giáo dục và Ủy ban nhân dân quận thực hiện, dựa trên điều tra xã hội học số trẻ trên địa bàn do UBND phường thực hiện. Nhưng thực tế có những trường số trẻ đúng tuyến đã vượt quá năng lực và chỉ tiêu dự kiến. Về nguyên tắc, các trường sẽ phải nhận hết trẻ đúng tuyến, nếu còn chỉ tiêu mới được tuyển trái tuyến, tuyệt đối không được loại học sinh đúng tuyến, để nhận trái tuyến.

Tuyển sinh trái tuyến là một quy luật buộc chúng ta phải chấp nhận ở một đô thị phát triển như Thủ đô Hà Nội. Vậy chúng ta sẽ "ứng xử" với quy luật này như thế nào? Trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Hiệp Thống, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT Hà Nội chia sẻ:

"Nói về trái tuyến, tôi có thể chỉ ra rất nhiều nguyên nhân như: Có nhiều học sinh cư trú nằm trong khu vực tuyển sinh, ngay gần trường nhưng hộ khẩu lại thuộc phường khác, nên trở thành diện trái tuyến; hoặc cũng có phụ huynh chê trường trên địa bàn mình nằm ở khu vực "dân trí thấp", gần chợ búa, gần nhà nghỉ, trong ngõ hẹp nên xin học trái tuyến chỗ khác, rồi cũng có cha mẹ muốn xin cho con học trái tuyến ở trường gần nơi làm việc, thuận tiện cho việc đưa đón. Hay cũng có nhiều trường rất khang trang, gần nhà, thuận tiện đưa đón nhưng vẫn muốn xin học trái tuyến vì thấy trường này hay, trường kia là trường điểm.

Ngoài ra, việc tăng dân số cơ học ở những quận huyện ven đô, nhất là trong điều kiện thực hiện Luật Cư trú do sự hấp dẫn của Thủ đô v.v… cũng là những lí do tạo ra tình trạng học trái tuyến, gây căng thẳng, áp lực đối với công tác tuyển sinh. Vì học trường trái tuyến mà hàng ngày các bậc  cha mẹ  và  các em học sinh phải vô cùng mệt mỏi trên những chặng đường dài, đối diện với những nguy hiểm khi tham gia giao thông và nhiều bất cập khác.”.

Không nên để những hoạt động “thương mại hóa giáo dục” ảnh hưởng đến sự hồn nhiên của trẻ.

PV: Thưa ông, theo quan điểm của riêng ông thì chúng ta nên "ứng xử" với quy luật tuyển sinh trái tuyến này như thế nào, để nó không gây ra những "hệ lụy" không tốt như đã phát sinh trong thực tiễn?

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Tôi muốn sửa lại, không phải "tuyển sinh trái tuyến" mà là "nhu cầu học trái tuyến" thì đúng hơn. Bởi vì có thể khẳng định, trên từng địa bàn luôn có đủ chỗ học cho học sinh, nhưng việc thỏa mãn cho nhu cầu của mọi gia đình, thì thật sự là rất khó thực hiện được.

Ví như 100% các trường học đều có điều kiện lí tưởng như nhau, thì để thuận tiện cho việc đưa đón con, nhiều bậc cha mẹ vẫn phải xin cho con vào học ở nơi gần cơ quan để tiện đưa đón hàng ngày. Và như thế không bao giờ hết trái tuyến. Việc học trái tuyến không những gây mệt mỏi cho học sinh và gia đình mà còn gây nhiều khó khăn cho các nhà quản lý, từ việc góp phần làm ùn tắc giao thông, xáo trộn quy hoạch trường lớp, giáo viên, phân bổ kinh phí và thậm chí làm ảnh hưởng cả đến những em học sinh đang học đúng tuyến, vì lớp trở nên đông hơn, sự quan tâm của giáo viên đến từng học sinh vì thế sẽ bị giảm đi.

PV: Vậy có quy định phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh trái tuyến là bao nhiêu ở từng trường không, thưa ông?

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Ngành không có khái niệm "phân bổ chỉ tiêu trái tuyến". Thành phố đã phân cấp công tác tuyển sinh cho các quận, huyện, các địa phương chủ động phân tuyến tuyển sinh cho hợp lý và quy định sĩ số học sinh trên lớp theo điều lệ trường học của Bộ. Trường hợp không tuyển đủ chỉ tiêu tuyển sinh, các trường báo cáo UBND quận, huyện và Phòng GD&ĐT để xem xét giải quyết. Năm nay nhìn chung, về chủ trương vẫn giống như năm học trước.

Tổ chức tuyển sinh đúng qui định, công khai, công bằng, tạo thuận lợi cho học sinh và cha mẹ học sinh, trong đó đối với cấp học mầm non, sẽ tuyển sinh theo tuyến do UBND quận, huyện, thị xã quy định, nhưng ưu tiên nhận trẻ 5 tuổi ra lớp (kể cả trẻ 5 tuổi thuộc diện đúng tuyến hay tạm trú cũng được nhận - PV), trẻ thuộc tuyến tuyển sinh được giao. Đối với lớp 1, lớp 6, các trường sẽ tuyển sinh bằng phương thức xét tuyển, theo tuyến tuyển sinh do UBND quận, huyện, thị xã quy định cho các trường công lập và ngoài công lập đóng trên địa bàn.

PV: Có nhiều suất trái tuyến giá đến ngàn đô, ông bình luận gì về hiện tượng "thương mại hóa giáo dục" này?

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Điều bạn hỏi, tôi cũng chỉ được biết qua báo chí và chưa trực tiếp chứng kiến, hoặc nhận được phản ánh cụ thể từ phía phụ huynh học sinh về việc có hiệu trưởng nào vòi vĩnh đòi tiền xin học trái tuyến của cha mẹ học sinh. Cá nhân tôi nghĩ rằng không thể có hiệu trưởng nào lại đánh đổi danh dự và uy tín của mình để kiếm tiền như vậy. Các bậc phụ huynh cũng cần hết sức cảnh giác trước những kẻ tổ chức "cò mồi" trong việc xin học, cuối cùng "tiền mất tật mang".

PV: Hiện nay, tâm lí chọn trường đã khiến nhiều trường không tuyển đủ chỉ tiêu, trong khi có trường lại có quá đông học sinh, sĩ số vượt xa con số 35 em/lớp, điều này tạo ra sự không công bằng trong giáo dục, khiến chất lượng giáo dục không đồng đều…

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Như tôi đã nói ở trên, áp lực trái tuyến không hoàn toàn phản ánh chất lượng giáo dục không đồng đều giữa các nhà trường. Bản thân ngành Giáo dục luôn chú trọng phát triển giáo dục toàn diện, củng cố đội ngũ, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, sửa chữa, xây mới trường lớp để đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh.

Trong 2 năm 2009 và 2010, thành phố đã đầu tư hơn 1.500 tỉ đồng cho ngành Giáo dục để xoá  5.420 phòng học tạm, phòng học cấp 4 và phấn đấu đến hết quý II năm 2011 sẽ xoá nốt 103 phòng học tạm, phòng học xuống cấp. Ngoài ra còn hàng trăm tỷ cho chương trình chiếu sáng học đường, xây nhà vệ sinh nước sạch, rồi cấp kinh phí mua sắm bàn ghế, bảng trống loá, mua sắm máy tính, và rất nhiều trang thiết bị khác, nhằm nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, phục vụ tốt việc dạy và học trong các trường học Thủ đô.

Có thể thấy gần 3 năm sau hợp nhất, đi đến bất cứ địa bàn nào cũng thấy các công trình trường học đang ngày càng trở nên rộng rãi khang trang, tạo nên diện mạo mới. Khi giảm dần sự chênh lệch chất lượng giữa các trường, học sinh sẽ được hưởng thụ điều kiện giáo dục công bằng như nhau, khắc phục tình trạng nơi thừa nơi thiếu học sinh như những năm vừa qua. Từ đó sẽ bớt đi tình trạng chọn trường này, chê trường kia của cha mẹ học sinh. Ở những khía cạnh khác, cần sự vào cuộc của toàn xã hội, trong đó có cả nhận thức của cha mẹ học sinh nữa.

PV: Liệu năm nay có xảy ra hiện tượng phụ huynh xếp hàng cả đêm chầu chực để mua đơn học cho con không, thưa ông?

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Sở GD&ĐT đã tham mưu với Thành phố chỉ đạo UBND các quận, huyện, thị xã cùng với các cấp ủy có kế hoạch và phương án tuyển sinh hợp lý; có văn bản hướng dẫn yêu cầu nhà trường phối hợp với UBND phường, xã, thị trấn trong công tác tổ chức tuyển sinh. Tuyên truyền sâu rộng trong các tổ dân phố, thôn, xóm về chỉ tiêu tuyển sinh ở từng độ tuổi và thời gian tuyển sinh, đưa trẻ đến trường theo đúng độ tuổi được nhập học.

Trường hợp số trẻ đăng ký học tại trường vượt quá khả năng tiếp nhận, nhà trường phải ưu tiên tiếp nhận trẻ 5 tuổi, trẻ thuộc tuyến tuyển sinh được giao. Đây là một số giải pháp trọng tâm và điều kiện thuận lợi để khắc phục những khó khăn và giảm dần áp lực trong công tác tuyển sinh vào các trường mầm non như hiện nay.

PV: Có phụ huynh chạy hộ khẩu để được suất học cho con. Trường hợp này, Sở GD&ĐT có kiến nghị gì không?

Ông Nguyễn Hiệp Thống: Việc xác định có việc "chạy hộ khẩu" hay không, không thuộc thẩm quyền của ngành Giáo dục.

PV: Xin cảm ơn ông!

Giáo sư Văn Như Cương: Phải điều tra chính xác số trẻ cần đến trường Đúng là không thể cấm được tuyển sinh trái tuyến, vì đó là nhu cầu rất thực tế, nhưng cũng nhiều bất cập. Có em học trái tuyến ở những trường rất xa, sẽ nguy hiểm khi tham gia giao thông, ảnh hưởng cả tới sức học của em đó. Ở đây các giải pháp kỹ thuật mà các Phòng Giáo dục đang thực hiện, tôi cho là hợp lý rồi, ví như việc họ điều tiết số học sinh ở trường này sang trường kia giúp các trường khó tuyển sinh có đủ học sinh; hay như vì biết một trường nào đó có nhiều học sinh trái tuyến thì Phòng cũng chấp nhận sĩ số học sinh cao hơn quy định. Tôi chỉ kiến nghị là, việc điều tra số trẻ cần đến trường phải chính xác hơn nữa, làm căn cứ vững chắc để giao chỉ tiêu tuyển sinh. Về lâu dài thì phải tính đến chuyện "bình đẳng" giữa các trường, nếu không các trường kém sẽ ngày càng lụn bại. Chị Trần Thị Thanh Vân, quận Thanh Xuân (Hà Nội): Phải công khai cả số lượng đơn được bán ra Tôi cũng đang xin cho con học trái tuyến, nhưng thấy lo lắng quá. Theo quy định thì sau 15/7 mới xét đến đơn trái tuyến, vậy khi nào trường mới bán đơn. Tôi thấy nói là đơn đã có từ tháng 5, tháng 6 rồi. Liệu có tình trạng bán đơn "cửa sau" hay không? Tôi muốn công khai cả số lượng đơn được bán ra cho phụ huynh.