Vi phạm bản quyền phần mềm có thể bị truy tố hình sự

Có lẽ chưa bao giờ vấn đề quyền tác giả trên tất cả các lĩnh vực lại trở nên nóng và thu hút được sự quan tâm của của đông đảo các cơ quan chức năng, các hiệp hội và công chúng như trong thời gian gần đây.

Hàng loạt các doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạt động tại Việt Nam đang phải đương đầu với những rắc rối về mặt luật pháp do không am hiểu hoặc cố tình không tôn trọng Luật Sở hữu trí tuệ, trong đó có quyền tác giả trong lĩnh vực phần mềm (bản quyền phần mềm).

Kiểm tra tới đâu, vi phạm tới đó

Theo ông Vũ Xuân Thành, Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đoàn Thanh tra liên ngành do Thanh tra Bộ VH-TT&DL phối hợp với Phòng phòng chống tội phạm công nghệ cao - Bộ Công an đã liên tục tiến hành kiểm tra đột xuất việc sử dụng bản quyền phần mềm tại một số tỉnh, thành trong cả nước. Điều đáng nói là đoàn kiểm tra tới đâu thì phát hiện vi phạm tới đó.

Trong số này, có đủ cả các công ty trong và ngoài nước như Công ty TNHH điện tử ASTI, Công ty Xe máy, ôtô Goshi Thăng Long (Hà Nội); Công ty TNHH Global Sourcenet (Hải Dương); Công ty Thương mại cổ phần Nguyễn Kim (TP Hồ Chí Minh); Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Huyndai -Vinashin (Khánh Hoà); Công ty TNHH Global Sourcenet (Hưng Yên); Công ty TNHH MUTO Việt Nam (Đồng Nai); Công ty TNHH Yazaki Eds Việt Nam (Bình Dương)… Tổng số tiền vi phạm bản quyền phần mềm ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng.

Các phần mềm được cài đặt chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu bao gồm: Window XP; Microsoft Office; Vietkey; Symantec Antivirus; từ điển Lạc Việt, Auto CAD, Photoshop, bộ gõ Vietkey và một số chương trình phần mềm khác.

Song song với các cuộc thanh kiểm tra được tiến hành trên cả nước, hàng loạt các hoạt động truyền thông, khuyến cáo cũng đã được gửi tới các doanh nghiệp, nhằm kêu gọi sự tôn trọng thành quả sáng tạo của người khác cũng như việc nghiêm túc chấp hành các quy định pháp luật trong lĩnh vực SHTT, trong đó có phần mềm.

Cũng theo ông Vũ Xuân Thành, chi phí mua phần mềm cũng chính là một khoản đầu tư của công ty và chính vốn đầu tư này cũng giúp doanh nghiệp sinh lời...

Việc nghiêm túc chấp hành các qui định pháp luật trong lĩnh vực bản quyền phần mềm, không chỉ tránh cho doanh nghiệp vướng vào những rắc rối về mặt pháp lý, mà còn giúp cho doanh nghiệp giữ được uy tín, hình ảnh của mình.

Mặt khác, khi sử dụng các phần mềm bẻ khóa, các doanh nghiệp sẽ chịu nhiều rủi ro về bảo mật do các sản phẩm bẻ khóa thường không được cập nhật kịp thời và có thể chứa những mã độc hại. Không hiểu vì không biết hay cố tình phớt lờ khuyến cáo, mà các doanh nghiệp vẫn hồn nhiên… vi phạm?!

Ông Thành cho biết: Trong thời gian tới, Thanh tra Bộ vẫn sẽ tiếp tục chủ trương đẩy mạnh các hoạt động thanh tra bản quyền phần mềm trên tất cả các đối tượng doanh nghiệp trong cả nước không phân biệt lớn nhỏ, trong nước hay ngoài nước.

Doanh nghiệp phải từ bỏ thói quen dùng "đồ chùa"

Ông Tô Văn Long, Trưởng phòng Quản lý bản quyền, Cục Bản quyền tác giả văn học - nghệ thuật cho rằng: Mức phạt đối với các hành vi vi phạm bản quyền phần mềm từ trước đến nay vẫn còn nhẹ. Vì chưa đủ sức răn đe, nên các vi phạm bản quyền, nhất là bản quyền phần mềm đang bị vi phạm tràn lan. Đã đến lúc phải có mức phạt thích đáng để việc nhận thức chấp hành các yêu cầu về bản quyền phải trở thành thường trực.

Theo ông Long, Thông tư liên tịch do Bộ Tư pháp, Bộ Công an, TAND tối cao, Viện KSND tối cao ban hành, hướng dẫn việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thì các hành vi vi phạm với quy mô và mục đích thương mại, gây thiệt hại vật chất cho chủ thể quyền tác giả, hoặc quyền liên quan từ 50 triệu đồng đến dưới 150 triệu đồng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Nhiều chuyên gia nhận định thông tư này sẽ tạo ra bước tiến mới trong công cuộc đẩy lùi nạn vi phạm bản quyền phần mềm ở Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam có đầy đủ hệ thống pháp luật chặt chẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Ngoài Bộ luật Sở hữu trí tuệ đã có hiệu lực được hai năm, Pháp lệnh 04/2008/UBTVQH12 mới ban hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực từ ngày 1/8/2008 với mức phạt nghiêm khắc lên tới 500 triệu đồng.

Đặc biệt, Việt Nam còn tham gia Công ước Bern và là thành viên của WTO. Bởi vậy, việc thực thi nghiêm túc Luật Sở hữu trí tuệ nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh và cạnh tranh lành mạnh cho tất cả các doanh nghiệp dựa trên nguyên tắc tôn trọng sự sáng tạo, thành quả của người khác luôn là mục tiêu mà Chính phủ Việt Nam hướng tới.

Ông Trần Chiến Thắng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch cho rằng: Kể từ năm 2005, khi Bộ luật Sở hữu trí tuệ được khởi thảo và hiện nay đã đi vào cuộc sống, thì việc Chính phủ đặt cam kết của mình để bảo vệ quyền tác giả trong nhiều lĩnh vực trong đó có bản quyền phần mềm là một quyết tâm lớn. Để một nền kinh tế dựa vào tri thức phát triển hoàn hảo và tạo những động lực mạnh mẽ cho sự tiến bộ xã hội, thì môi trường lành mạnh cho các nhà sáng tạo cần được tạo dựng và gìn giữ