Viện KHKT nông nghiệp thuê nông dân trồng cần sa?

Thời gian qua, một số cơ quan báo chí đã đưa tin về việc một số nông dân tại các địa phương như Hà Tây, Hoà Bình trồng cần sa, trong đó có một số nông dân nhận đã trồng thuê cho một dự án của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ NN&PTNT kiểm tra làm rõ.

Ngày 15/5, Bộ NN&PTNT đã hoàn thành việc kiểm tra và có báo cáo gửi Văn phòng Chính phủ về vấn đề trên. Mặc dù kết luận chính thức về việc vụ "thuê nông dân trồng cần sa" có liên quan đến đường dây buôn bán ma tuý hay không vẫn đang chờ cơ quan điều tra làm rõ, tuy nhiên qua kiểm tra của Bộ NN&PTNT đã phát hiện khá nhiều sai phạm.

Theo báo cáo của Đoàn kiểm tra Bộ NN&PTNT: Chưa phát hiện có căn cứ nào cho thấy việc thuê dân trồng cây lanh mèo (một loại cần sa) lấy thân, lá để bán.

Báo cáo này cho biết: ông Hồ Hữu Nhị nguyên Trưởng bộ môn Công nghệ sinh học thuộc Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam (VASI), hiện công tác tại phòng thí nghiệm cơ bản lúa của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển lúa thuộc Viện Cây lương thực và cây thực phẩm (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) trồng lanh công nghiệp là để lấy hạt giống để gieo trồng vụ sau và gửi đi phân tích mẫu, phục vụ việc nghiên cứu dự án hợp tác quốc tế ký với Công ty Horta Pharm B.V - Hà Lan và đề tài "Nghiên cứu điều tra thu thập đánh giá và khai thác sử dụng nguồn tài nguyên cây lấy sợi ở Việt Nam (lanh mèo, đay, dứa sợi và gai) của Viện đã đăng ký với Bộ NN&PTNT.

Việc tiếp nhận 20 giống lanh của nước ngoài đưa vào gieo trồng ở Việt Nam không qua kiểm dịch thực vật là chưa đúng với quy định của Pháp lệnh Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật. Việc hợp tác nghiên cứu về giống lanh công nghiệp với Công ty Horta Pharm B.V - Hà Lan  từ năm 2001-2004 không báo cáo Bộ và các cơ quan quản lý chuyên ngành là không đúng quy định.

Cây lanh công nghiệp (lanh mèo, gai dầu) vật liệu nghiên cứu của dự án, đề tài là cây có chứa chất ma tuý (THC) tuy có hàm lượng THC thấp vì Chính phủ chưa có quy định cụ thể nên vẫn thuộc danh mục cấm.

Vì vậy, việc trồng cây lanh công nghiệp (lanh mèo, gai dầu) không báo cáo Bộ Công an là vi phạm Điều 3, Luật Phòng chống ma tuý số 23/2000/QH 10 ngày 9/12/2000 (Quy định tại Danh mục I, điều 1, Nghị định số 67/2001/NĐ-CP ngày 1/10/2001 của Chính phủ).

Theo kết luận của Đoàn kiểm tra, mặc dù ông Hồ Hữu Nhị tổ chức thực hiện trồng lanh công nghiệp với mục đích nghiên cứu khoa học, nhưng trong quá trình thực hiện dự án hợp tác, cá nhân ông Nhị đã có khá nhiều sai phạm.

Từ năm 2001 đến năm 2006, ông Nhị đã thuê 146 lượt hộ dân trồng cây lanh công nghiệp với diện tích khoảng 52.000m² trên một số xã ở 3 tỉnh Hoà Bình, Hà Tây và Hưng Yên. Tổng số hạt lanh (gai dầu) mà ông Nhị thu được ở các hộ nông dân tham gia trồng từ năm 2001 đến năm 2006 khoảng trên 110kg.

Qua tường trình của ông Nhị, các giống lanh được đưa vào thí nghiệm gồm 22 dòng giống, trong đó 20 dòng nhập khẩu có nguồn gốc từ Nepal, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hà Lan và 2 dòng của địa phương.

Điều đáng ngạc nhiên, dù giải trình rằng trồng thử nghiệm để chọn giống lanh có năng suất cao, hàm lượng axit béo cao và hạ thấp tỷ lệ chất THC (chất gây nghiện) xuống dưới 3% (mức quốc tế cho phép sản xuất) nhưng ông Nhị lại giải trình rằng "không biết đây là cây cần sa mà Chính phủ cấm trồng và sử dụng, nếu biết là cây cần sa thì sẽ dừng không làm dự án nữa".

Nghiêm trọng nhất là từ tháng 1/2006 đến tháng 3/2007, ông Nhị đã 13 lần gửi mẫu hạt giống lanh công nghiệp (cần sa) với số lượng 53,52kg bằng đường hàng không sang Hà Lan và Canada theo yêu cầu của phía đối tác, trong đó chỉ có một lần xin phép cơ quan quản lý nhà nước về giống cây trồng.

Ngoài số hạt giống được xuất đi nước ngoài, Công an Hà Tây còn thu được tại nhà kỹ sư Lê Quang Vinh (nhân viên hợp đồng của cá nhân ông Nhị) 90kg hạt giống khác.

Chưa thể khẳng định có mối quan hệ với đường dây buôn ma tuý liên quan đến cần sa mà cơ quan Công an đang điều tra, tuy nhiên, đoàn kiểm tra thừa nhận có việc buông lỏng quản lý dự án hợp tác quốc tế nghiên cứu và khai thác sử dụng nguồn tài nguyên cây lấy sợi ở Việt Nam (cây lanh mèo) giữa Viện này với Công ty Hortar Pharm B.V- Hà Lan.

Kết quả kiểm tra và báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn gửi Văn phòng Chính phủ ngày 15/5/2007.

Đặc biệt, việc thuê nông dân trồng cây lanh công nghiệp diễn ra trong suốt 3 năm, từ năm 2001 đến 2004, Bộ NN&PTNT và cơ quan quản lý chuyên ngành không hề hay biết có sự hợp tác nghiên cứu trồng cây lanh công nghiệp (thực chất là một loại cần sa) giữa Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam với Công ty Hortar Pharm.

Mãi đến 2005, Viện này mới biết và phê duyệt dự án hợp tác này. Sau đó Bộ NN&PTNT cũng đồng ý cấp cho dự án 13.000 USD.

Qua kiểm tra việc sử dụng kinh phí dự án từ năm 2001 đến 2006, Đoàn kiểm tra phát hiện, ông Nhị đã đưa toàn bộ kinh phí dự án hợp tác với Hortar Pharm B.V chuyển vào tài khoản cá nhân của mình tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam với tổng số tiền là 198.319 USD. Ông Nhị cũng chưa cung cấp được cho Đoàn kiểm tra các chứng từ chi tiền của dự án hợp tác với Hortar Pharm B.V.

Cũng trong thời gian này, ông Nhị đã sử dụng trang thiết bị của VASI để thực hiện đề tài hợp tác với nước ngoài nhưng lãnh đạo Viện không hề biết.

Đoàn kiểm tra đã yêu cầu ông Nhị phải nộp trả ngân sách Nhà nước số tiền hơn 495 triệu đồng, chi phí sử dụng tài sản Nhà nước đầu tư cho Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam (VASI) và tiền chi phí cho phân tích mẫu. Trên thực tế số tiền này ông Nhị đã quyết toán và nhận tiền của Hortar Pharm B.V nhưng ông đã không chi.

Đoàn kiểm tra đã kiến nghị Bộ trưởng Bộ NN&PTNT giao cho Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị kiểm tra, chấn chỉnh các vấn đề có liên quan đến đề án, chấn chỉnh công tác quản lý đề tài khoa học, kinh phí dự án... đặc biệt kiểm điểm các tập thể và cá nhân có liên quan đến việc thực hiện dự án hợp tác quốc tế với Công ty Hortar Pharm B.V báo cáo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT trước ngày 30/6/2007