Viết tiếp bài "Vén màn “ảo thuật” trong liên kết đào tạo với nước ngoài"

Liên kết cả những chương trình không được khuyến khích        

Hiện cả nước có 385 chương trình liên kết đào tạo với 29 quốc gia trên thế giới được cấp phép hoạt động dưới hình thức không vì lợi nhuận và được thực hiện chủ yếu bằng nguồn kinh phí do người học đóng góp.

Mới đây, qua hoạt động giám sát, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội đã chỉ ra không ít vấn đề trong lĩnh vực này cần phải chấn chỉnh, xử lý. Nổi lên là mất cân đối cơ cấu ngành nghề đào tạo của các chương trình liên kết. Các cơ sở đào tạo chủ yếu tập trung liên kết đào tạo trong lĩnh vực kinh tế, quản trị và quản lý, ít chương trình đào tạo thuộc các ngành khoa học kỹ thuật, nhất là nông-lâm-ngư nghiệp; cá biệt đào tạo cả chương trình không khuyến khích thuộc lĩnh vực khoa học xã hội...

Trong khi đó, từ năm 2010 đến nay, Bộ GD&ĐT đã tiến hành kiểm tra hoạt động liên kết đào tạo với nước ngoài tại 27 cơ sở GDĐH và thanh tra 12 đơn vị khác đang tổ chức hoạt động đào tạo có yếu tố nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam, qua đó đã kịp thời phát hiện những bất cập và chỉ đạo chấn chỉnh hoạt động liên kết đào tạo với nước ngoài của các cơ sở.

Có thể chỉ ra Công ty TNHH Đào tạo công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh Singapore có chức năng đào tạo nghề trình độ sơ cấp và đào tạo bồi dưỡng ngoại ngữ trình độ A, B, C; tin học trình độ A, B, kỹ thuật viên; công ty không được phép tổ chức hoạt động giáo dục theo chương trình giáo dục mầm non, phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ trên lãnh thổ Việt Nam.

Nhưng thực tế, qua thanh tra công ty này đã tuyển sinh chương trình cao đẳng và cử nhân khoa học, vi phạm Nghị định 49/2005/NĐ-CP và phải chịu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục; Thanh tra Bộ GD&ĐT cũng đã kiểm tra, phát hiện Công ty Melior Việt Nam vì hoạt động quảng cáo, tuyển sinh, đào tạo trái phép các ngành quản trị kinh doanh, quản trị du lịch và khách sạn trình độ cao đẳng và đại học trên lãnh thổ Việt Nam.

Người học cần tỉnh táo, sáng suốt khi lựa chọn đăng ký học các chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài.

Có trường trực thuộc Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam mặc dù có hiểu biết trong quan hệ quốc tế nhưng vẫn vi phạm khá rõ ràng trong liên kết với đối tác nước ngoài như trường đào tạo quản lý doanh nghiệp; hay như hoạt động đào tạo có yếu tố nước ngoài tại Viện Đại học Mở, vi phạm thông báo tuyển sinh hệ đại học khóa 12 thêm ba chuyên ngành mới không được phép của cơ quan có thẩm quyền...

Mập mờ tư cách của đối tác nước ngoài

Sai phạm đáng kể phải nhắc tới chính là hoạt động liên kết đào tạo với nước ngoài tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Cơ quan Thanh tra Chính phủ đã vạch rõ nhiều nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong liên kết đào tạo tại Trung tâm Công nghệ đào tạo và Hệ thống việc làm trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, như: Một người vừa đại diện cho đối tác nước ngoài tại Việt Nam (Đại học Griggs) vừa là đại diện cho trung tâm trên ký hợp đồng liên kết đào tạo và tiến hành các hoạt động khác theo sự ủy quyền của đối tác nước ngoài; các hoá đơn chuyển tiền cho Đại học Griggs không có chữ ký của người có thẩm quyền; vừa tổ chức tuyển sinh, quản lý lớp học, vừa ký hợp đồng liên kết tuyển sinh, quản lý, tổ chức lớp học với 6 đơn vị cùng một số sai phạm khác có dấu hiệu vi phạm pháp luật...

Đánh giá của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội, thì ngoài Bộ GD&ĐT là cơ quan chịu trách nhiệm về cấp phép các chương trình liên kết đào tạo, còn có 5 trường đại học được phân quyền tự chủ trong thẩm định, cấp phép cho các cơ sở thành viên trực thuộc.

Về góc độ quản lý, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội đánh giá: Công tác quản lý hoạt động liên kết đào tạo với nước ngoài thời gian qua còn nhiều hạn chế. Tiến độ soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật về liên kết đào tạo với nước ngoài còn quá chậm; nhiều vấn đề mới phát sinh, nhiều nội dung không phù hợp kéo dài nhưng chậm sửa đổi; công tác thanh tra, kiểm tra chưa đủ rộng khắp và kịp thời dẫn đến tình trạng liên kết chui, không xin phép của một số đơn vị.

Không công nhận bằng cấp của đối tác nước ngoài không đủ tư cách pháp nhân

Theo ông Phạm Ngọc Trúc, Phó Chánh thanh tra Bộ GD&ĐT, nguyên nhân sâu xa dẫn tới tình trạng trên, có vấn đề nhận thức pháp luật của các cơ sở đào tạo yếu; sự phối hợp giữa các Bộ, ngành và địa phương trong quản lý đào tạo liên kết với nước ngoài chưa chặt chẽ để lộ nhiều kẽ hở; hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này có nhưng còn thiếu và cũng chưa theo kịp tình hình... Trong khi đó, nhu cầu người học thì quá lớn và bản thân các học viên cũng thiếu hiểu biết đối với các lĩnh vực đạo tạo mới này...

Trước câu hỏi của PV Báo CAND, trong bối cảnh, năng lực quản lý có hạn, nhất là lực lượng thanh tra giáo dục địa phương còn rất mỏng, thì có nên đóng cửa bớt một số chương trình liên kết hay không? Ông Phạm Ngọc Trúc bày tỏ: “Tôi không nghĩ rằng, không quản lý được thì đóng cửa bớt một số chương trình, nhiều chương trình liên kết đào tạo do bộ phê duyệt, bộ còn phân cấp hai ĐH quốc gia và 3 ĐH vùng được tự chủ hoàn toàn, việc quản lý cũng không quá nặng nề đối với bộ, bộ còn có một đơn vị quản lý chuyên trách là Cục Quản lý đào tạo nước ngoài”.

Ông Phạm Ngọc Trúc còn cho hay, theo quy định của pháp luật, đã đào tạo trái phép thì phải chấm dứt hoạt động, nhưng bộ luôn đảm bảo quyền lợi người học, cho phép chuyển người học đúng đối tượng sang cơ sở đào tạo khác. Sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các văn bản quy định của Nhà nước về liên kết đào tạo với nước ngoài, theo hướng siết chặt hơn, đưa ra chế tài xử lý mạnh hơn, ví dụ không chỉ phạt tiền, mà chấm dứt cơ sở hoạt động, trong thời gian 3 năm không cho tuyển sinh, đồng thời giảm chỉ tiêu đào tạo. Ông Trúc còn kiến nghị, sẽ tập huấn cho thanh tra địa phương đủ năng lực để có thể giám sát, kiểm tra các chương trình liên kết