Xe lưu hành 3 năm sẽ phải kiểm tra khí thải

Khí thải môtô, xe gắn máy được bàn đến đã lâu, nhưng việc kiểm soát một lượng lớn môtô, xe gắn máy đã hết niên hạn sử dụng hoặc những chiếc xe không đảm bảo tiêu chuẩn môi trường vẫn chưa thực hiện được như các đề án đã đặt ra.

Mới đây, Bộ Giao thông vận tải vừa họp bàn về Đề án kiểm soát khí thải môtô, xe gắn máy nhằm sớm trình Chính phủ có quyết định chính thức việc bắt buộc kiểm tra khí thải đối với loại xe này trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc thực hiện liệu có khả thi?

Ô nhiễm môi trường từ những chiếc xe hết date

Ô nhiễm môi trường do khí thải ở các thành phố lớn, đặc biệt là Hà Nội và TP HCM đang trở thành vấn đề bức xúc trong xã hội. Người tiêu dùng đã từng phản ứng mạnh mẽ trước việc bánh phở, quần áo nhiễm Formaldehyde… nhưng một trong những nguồn ô nhiễm tác động mạnh đến sức khoẻ của con người chính là khí thải độc hại từ những phương tiện ôtô, xe máy đã hết date lại dường như ít được nhắc tới.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, Hà Nội và TP HCM chiếm 1/4 số lượng môtô, xe gắn máy của cả nước. Ô nhiễm không khí từ các hoạt động giao thông vận tải chiếm 70-90%, trong đó môtô, xe gắn máy là nguồn chính thải ra phần lớn các chất gây ô nhiễm.

Theo đề án mới, những môtô, xe máy lưu hành 3 năm sẽ phải kiểm tra khí thải 1 năm 1 lần. Ảnh: T.H..

Theo kết quả khảo sát của đơn vị này thì 59% số xe tại Hà Nội và 52% số xe tại TP HCM không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 1 (cao hơn nhiều lần so với tỷ lệ bình quân của một số nước trong khu vực). Hiện nay ở nước ta còn khoảng 10 triệu môtô, xe gắn máy thuộc diện không đạt chuẩn khí thải. Đây là nguồn gây ô nhiễm không khí lớn, ảnh hưởng đến môi trường sống, sức khoẻ của người dân. Nếu như Đề án thành công thì 10 triệu xe này sẽ nằm trong diện kiểm tra khí thải đầu tiên.

Trên thực tế, cả nước còn rất nhiều môtô, xe máy có niên hạn sử dụng ngót nghét 20 năm hoặc hơn thế. Với những loại xe cũ nát này, khí thải thải ra môi trường là rất độc hại. Theo dự báo đến năm 2015, Hà Nội và TP HCM sẽ có khoảng 10 triệu môtô, xe gắn máy và lượng phát thải sẽ tăng khoảng 1,5 lần các chất CO, HC, Nox… Kiểm soát khí thải đang đặt ra cấp bách nhằm đảm bảo môi trường và sức khoẻ cho người dân

Kiểm soát định kỳ: khó?

Vài năm trước chúng ta đã từng xây dựng đề án kiểm tra khí thải đối với môtô, xe gắn máy có niên hạn sử dụng từ 10 năm trở lên. Tuy nhiên, đến năm 2008 mới triển khai thí điểm với quy mô rất nhỏ là đặt thiết bị ở một số trạm sửa chữa xe máy của hãng Honda, nhưng chỉ kiểm tra được vài trăm xe vì rất khó thực hiện.

Theo bản đề án do Cục Đăng kiểm Việt Nam soạn thảo lần này thì môtô, xe gắn máy trên 3 năm tính từ ngày đăng ký đầu tiên, không phân biệt nơi cấp đăng ký, tham gia giao thông tại các thành phố thuộc phạm vi quy định sẽ phải tuân thủ chu kỳ kiểm tra khí thải 1 năm 1 lần với mức phí kiểm định là 50 nghìn đồng/xe/lần.

Đối với xe không đạt chuẩn khí thải phải tiến hành bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp, thay thế các bộ phận liên quan và kiểm tra lại để đảm bảo tiêu chuẩn khí thải hoặc đưa về sử dụng ở những khu vực chưa thực hiện quy định này.

Theo bản đề án thì 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM sẽ triển khai thực hiện trước, từ năm 2010-2012. Môtô, xe gắn máy sau khi kiểm tra đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ được cấp tem và giấy chứng nhận. Đồng thời cũng quy định mức phạt 300 nghìn đồng/lần với trường hợp không có tem và giấy chứng nhận nếu bị cơ quan chức năng kiểm tra.

Vấn đề đặt ra ở đây là việc kiểm tra, đo khí thải thế nào, có mang tính khả thi hay không? Theo ông Nguyễn Thanh Hải, ở quận Cầu Giấy thì việc kiểm tra rất khó, lực lượng và phương tiện nào sẽ đủ để kiểm tra với hàng chục triệu chiếc môtô, xe máy? Theo Cục Đăng kiểm, riêng Hà Nội và TP Hồ Chí Minh sẽ bố trí 139 địa điểm kiểm tra ngay khi bắt đầu triển khai thí điểm với kinh phí dự kiến khoảng 185 tỷ đồng.

Xe máy sử dụng nhiên liệu sạch như chuyển sử dụng xăng sang nhiên liệu thay thế khác là khí dầu mỏ hoá lỏng, khí tự nhiên nén…đã được nhiều chuyên gia đề xuất. Tuy nhiên, việc thực hiện còn quá khó, nên hiện nay xe máy vẫn sử dụng nhiên liệu là xăng.

Nhưng nếu chúng ta thực hiện đồng bộ các giải pháp như áp dụng kiểm soát khí thải theo tiêu chuẩn Euro 2, Euro 3 cho môtô, xe máy sản xuất, nhập khẩu mới và kiểm tra khí thải định kỳ và bắt buộc với xe máy đã sử dụng thì đến năm 2012 cơ bản kiểm soát được tiêu chuẩn khí thải.

Theo nhiều chuyên gia thì nếu áp dụng đồng bộ 2 biện pháp này thì đến năm 2015 Hà Nội và TP HCM sẽ hoàn toàn kiểm soát được vì lượng phát thải CO, HC chỉ bằng 50% so với năm 2009