Bài cuối: Cộng đồng chung tay, giảm thiểu ô nhiễm vì thành phố xanh

Ông Khuất Việt Hùng - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Một thành viên Đường sắt Hà Nội (Hanoi Metro): Giao thông xanh là giải pháp hữu hiệu để “miễn dịch” trước cú sốc giá nhiên liệu.

Chúng ta đang đứng trước một thời điểm mang tính bước ngoặt. Theo Nghị quyết 70-NQ/TW, năng lượng phải đi trước một bước để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước. Khi nguồn cung năng lượng hóa thạch vẫn còn phụ thuộc vào nhập khẩu và thế giới đang có những biến động cực đoan về giá, việc giảm sự phụ thuộc vào xăng dầu trong giao thông không còn là lựa chọn, mà là một "yêu cầu cấp thiết".

Theo bảng cân bằng năng lượng Việt Nam năm 2023, tiêu thụ năng lượng cuối cùng của ngành giao thông vận tải, bao gồm xăng, dầu và các sản phẩm dầu khác, là 15.502 KTOE (tấn dầu quy đổi), chiếm 20,64% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của quốc gia. Trong đó, ngành đường bộ tiêu thụ 12,565 triệu m3, chiếm 84,24% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của toàn ngành. Trong bối cảnh này, giao thông xanh, với hạt nhân là đường sắt đô thị sử dụng điện, chính là giải pháp hữu hiệu để "miễn dịch" trước những cú sốc giá nhiên liệu và nguồn cung hạn chế. Tại Hà Nội, chúng ta thấy rất rõ: Khi người dân chuyển từ phương tiện cơ giới cá nhân sang Metro hay xe buýt điện, họ không chỉ tiết kiệm chi phí cá nhân mà còn trực tiếp góp phần vào mục tiêu quốc gia về tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng, tiết kiệm năng lượng (phấn đấu đạt 8-10% tổng năng lượng tiêu thụ vào năm 2030) và giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường.

Dự kiến trong quý II/2026, chúng tôi sẽ thí điểm mô hình liên thông giữa đường sắt đô thị và đường sắt quốc gia tại Ga Hà Nội. Đồng thời, Metro đang tích cực kết nối với mạng lưới 15 tuyến buýt điện hiện có, các trạm xe đạp công cộng (đã có gần 1 triệu lượt sử dụng) và cả hệ thống taxi điện như Xanh SM. Mục tiêu của chúng tôi, là hướng tới một hệ thống giao thông liên hoàn giống như Phần Lan, London: Người dân chỉ cần một chiếc thẻ hoặc một ứng dụng duy nhất để đi tất cả các phương tiện. Khi đó, giao thông xanh sẽ thực sự trở thành lựa chọn hàng đầu, giúp Thủ đô giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. Mỗi chuyến đi của hành khách trên Metro không chỉ là một hành trình di chuyển an toàn, văn minh, mà còn là một hành động thiết thực đóng góp vào an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ môi trường cho thế hệ mai sau. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục lấy người dân làm trung tâm, không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ để Metro thực sự là niềm tự hào của người dân Thủ đô và là biểu tượng của một Việt Nam phát triển bền vững.  (Phạm Huyền)

Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh: “Yêu cầu cấp bách phải phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn”.

TP Hồ Chí Minh với quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và nhu cầu đi lại ngày càng gia tăng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn. Trong đó, mục tiêu là xây dựng và phát triển mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột trong hệ thống vận tải hành khách công cộng của thành phố. Đồng thời, tăng cường kết nối nội đô và liên vùng, từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), góp phần xây dựng TP Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, xanh… Phấn đấu đến năm 2030, vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị đảm nhận 20-30%, đến năm 2035 đạt 35-50% và đến năm 2045 đạt 50-60% nhu cầu đi lại của người dân.

Do đó việc TP Hồ Chí Minh tiếp tục khởi công tuyến Metro số 2 và xúc tiến một loạt tuyến Metro khác không chỉ là việc khởi động chính thức việc xây dựng một tuyến đường sắt đô thị, mà còn đánh dấu sự quyết tâm của thành phố trong hiện thực hóa Kết luận 49 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam. Đây còn là một sự kiện có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển mạng lưới đường sắt đô thị, hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, cũng như tạo động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong bối cảnh mới, không gian phát triển mới. (Đức Thắng)

 Ông Hoàng Hải Minh, Phó Chủ tịch UBND TP Huế: Phát triển “giao thông xanh” là chiến lược phát triển đô thị bền vững.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường ngày càng thách thức toàn cầu, phát triển giao thông xanh, sử dụng phương tiện sạch, thân thiện với môi trường không chỉ là xu hướng, mà là yêu cầu tất yếu đối với mỗi đô thị hiện đại. TP Huế - nơi có 8 di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO vinh danh, chính quyền quyết tâm mạnh mẽ của chính quyền hướng đến xây Huế Net Zero…

Đáng chú ý, từ năm 2023, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cũ (nay là TP Huế) đã có Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tập trung chuyển đổi phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông xanh, phấn đấu giai đoạn 2023 - 2030 từng bước chuyển đổi sử dụng các loại phương tiện giao thông cơ giới đường bộ sử dụng điện, mở rộng phối trộn, sử dụng 100% xăng E5 đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ; phát triển hạ tầng sạc điện đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp… Từ đó đến nay, TP Huế đã đạt nhiều kết quả quan trọng, từng bước tiến tới mục tiêu Net Zero.

Việc phát triển giao thông xanh và hệ thống giao thông công cộng như xe buýt, xe đạp công cộng, xe đạp điện, cùng với việc khuyến khích người dân sử dụng phương tiện thân thiện môi trường sẽ góp phần xây dựng một đô thị xanh, bền vững. Đây là giải pháp phù hợp trong bối cảnh mật độ phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm TP Huế ngày càng gia tăng. 

Những năm qua, nhằm giảm phát thải, TP Huế đang phát triển dịch vụ chia sẻ xe đạp công cộng, giúp người dân và du khách có thể thuê xe đạp ở nhiều điểm trong thành phố, tương tự như mô hình tại nhiều đô thị phát triển trên thế giới. Vì thế, Huế đã hình thành cơ sở hạ tầng giao thông dành cho xe đạp bài bản, xây dựng các tuyến đường xe đạp chuyên dụng, kết nối các khu vực trung tâm, trường học, bệnh viện và các điểm du lịch chính. Tại trung tâm thành phố hiện nay, các điểm, trạm xe đạp công cộng phủ khắp đường phố và các điểm di sản.

Để thúc đẩy sự chuyển đổi sang xe đạp và các phương tiện thân thiện môi trường, chính quyền thành phố đang triển khai nhiều chương trình truyền thông và giáo dục cộng đồng về lợi ích của việc đi xe đạp đối với sức khỏe và môi trường. Các chiến dịch như “Ngày đi xe đạp” cùng những sự kiện kết hợp đạp xe và bảo vệ môi trường được tổ chức thường xuyên, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân địa phương. 

Hiện thành phố đang thực hiện song song cả 3 chiến lược, gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; thúc đẩy phát triển các loại hình giao thông xanh và chuyển đổi phương tiện điện cũng như thúc đẩy phát triển giao thông công cộng; phát triển hạ tầng giao thông xanh gồm xây dựng các tuyến đường dành người đi bộ, xe đạp, xây dựng không gian xanh, phát triển hệ thống xe đạp chia sẻ, trạm sạc, chuyển đổi pin cho xe máy điện giao hàng và từng bước thực hiện hoàn thiện hệ thống kết nối công cộng theo hướng đa phương thức và giảm phát thải.

Thời gian tới, TP Huế tiếp tục đẩy mạnh triển khai đồng bộ các giải pháp giao thông xanh, từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho mục tiêu Huế Net Zero, phát triển đô thị xanh, bền vững. (Hải Lan)