Bảo tồn và phát huy hệ sinh thái hồ Sông Đầm
Với hệ sinh thái đất ngập nước đặc sắc và tiềm năng du lịch sinh thái to lớn, hồ Sông Đầm (phường Bàn Thạch, Đà Nẵng) đang trở thành trọng điểm trong chiến lược phát triển bền vững của địa phương. Thông qua sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và những mô hình sinh kế dựa vào cộng đồng, Sông Đầm đang dần chuyển mình, hướng tới mục tiêu trở thành một “vành đai xanh” an toàn, trù phú và giàu giá trị văn hóa.
Sông Đầm được hình thành từ một nhánh của dòng sông Bàn Thạch, sở hữu hệ sinh thái nước ngọt đặc trưng của dải đất Nam Trung Bộ. Qua những đợt điều tra kỳ công, các nhà khoa học đã ngỡ ngàng trước “gia tài” sinh học nơi đây với hơn 80 loài động vật có xương sống, 33 loài cá và 214 loài động vật không xương sống.
Hệ thực vật tại đây là một thảm xanh đa tầng với 170 loài, nổi bật là các loài cây ngập nước. Đây là “ngôi nhà chung” an toàn cho 31 loài chim và 4 loài thú bộ dơi. Đặc biệt, sự hiện diện của loài Cò nhạn và dơi chó tai ngắn - 2 cái tên quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam 2007 - đã khẳng định vị thế chiến lược của Sông Đầm trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học (ĐDSH).
Tuy nhiên, do tác động của quá trình đô thị hóa và biến đổi khí hậu, cũng như sự can thiệp thô bạo của con người mà Sông Đầm đang phải đối diện với những yếu tố dẫn đến nguy cơ suy giảm ĐDSH. Trong đó, đáng chú ý nguồn nước nơi đây đang bị đe dọa trực tiếp bởi nước thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật từ sản xuất nông nghiệp.
Sự suy giảm ĐDSH không còn là cảnh báo khi đã xuất hiện các loài sinh vật ngoại lai đang xâm lấn, phá vỡ sự cân bằng của quần thể bản địa. Việc mất nơi cư trú và khai thác tài nguyên quá mức đang đẩy hệ sinh thái đất ngập nước này vào thế lưỡng nan giữa phát triển và bảo tồn.
Trước nguy cơ suy giảm ĐDSH của hồ Sông Đầm, chính quyền và nhân dân phường Bàn Thạch đã thể hiện quyết tâm sắt đá trong việc cứu lấy Sông Đầm. Những năm qua, hàng nghìn cây xanh bản địa như vừng, tre đồng, cừa, sậy, dừa nước... đã được trồng mới trên quy mô hơn 20ha, tạo nên một vành đai bảo vệ tự nhiên vững chắc.
Bên cạnh đó, các đợt truy quét nạn đánh bắt thủy sản trái phép và săn bắn chim hoang dã được tổ chức thường xuyên. Việc kiểm soát nguồn nước đầu vào và đẩy mạnh tuyên truyền đã giúp người dân dần thay đổi nhận thức, từ khai thác chuyển sang bảo vệ và hồi sinh mảnh đất quê hương.
Với lợi thế về ĐDSH và vị trí địa lý, Sông Đầm có tiềm năng to lớn để phát triển du lịch sinh thái. Ông Võ Văn Thiên, Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Bàn Thạch cho biết, Sông Đầm sở hữu vị thế “vàng” khi nằm trên trục kết nối các điểm du lịch, cách trung tâm Đà Nẵng 70km, Hội An 50km và sân bay Chu Lai chỉ 30km. Đây là đòn bẩy lý tưởng để hình thành các dịch vụ du lịch trải nghiệm độc đáo, kết nối với địa đạo Kỳ Anh hay làng bích họa Tam Thanh.
“Thời gian tới, địa phương sẽ tập trung nguồn lực phục hồi hệ thực vật bản địa, đầu tư hạ tầng bến thuyền và khu vui chơi giải trí theo hướng xanh, bền vững. Mục tiêu cốt lõi của chúng tôi là tạo ra sinh kế lâu dài cho người dân vùng phụ cận thông qua du lịch cộng đồng, để mỗi người dân sẽ là một “sứ giả” bảo vệ Sông Đầm", ông Thiên chia sẻ.
Để bảo tồn, phát huy hệ sinh thái hồ Sông Đầm không chỉ cần những nguồn lực đầu tư, mà rất cần một tình yêu chân thành và trách nhiệm từ cộng đồng. Khi những “điểm nghẽn” về môi trường được tháo gỡ, khi những cánh cò nhạn lại dập dìu bay về, Sông Đầm chắc chắn sẽ tỏa sáng như một viên ngọc quý, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của phường Bàn Thạch nói riêng và TP Đà Nẵng nói chung.