Cần quy định mới để tăng cường an toàn kỹ thuật của phương tiện

Lỗ hổng trong giám sát tốc độ tàu cao tốc

Thông tin từ Ủy ban ATGT Quốc gia, khoảng 14h5 ngày 26/2, tàu cao tốc QNa-1152 trên đường từ bến Cù Lao Chàm về bến Cửa Đại (thuộc tuyến vận tải đường thủy nội địa Quốc gia Hội An - Cù Lao Chàm) thì xảy ra tai nạn. Vị trí xảy ra tai nạn cách bến Cửa Đại khoảng 4 km. Vụ tai nạn khiến 17 người bị chết, 22 người bị thương. Hiện nguyên nhân vụ việc đang được cơ quan có thẩm quyền điều tra làm rõ.

Báo cáo cho thấy, tàu QNa-1152 là phương tiện cao tốc chở khách được thiết kế theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phần kết cấu thân đã được tính toán điều kiện bền tương đương tàu biển hạn chế III. Phương tiện đảm bảo điều kiện an toàn kỹ thuật để hoạt động ở vùng sông biển (SB).

Bến thủy tại Cù Lao Chàm và Cửa Đại cùng các thông tin định biên thuyền viên tàu được cấp phép, cấp các chứng chỉ, bằng cấp theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, hệ thống giám sát thiết bị nhận dạng tự động (AIS) tàu biển QNa-1152 không truyền dữ liệu theo quy trình hoạt động từ ngày 4/12/2020.

Báo cáo tới Bộ GTVT về công tác vận tải hành khách tuyến Hội An-Cù Lao Chàm, Cục Đường thủy nội địa Việt Nam cho biết, tàu Phương Đông 05 đã lắp thiết bị AIS để lưu trữ thông tin về hành trình, tốc độ. Tuy nhiên, thông tin cuối cùng được cơ quan hàng hải ghi lại lúc 9h19 ngày 4/12/2020, từ đó đến nay không có.

Việc này, theo Cục Đường thủy, là không đúng quy định. Bởi Thông tư 17/2018 nêu rõ chủ tàu, chủ phương tiện và thuyền trưởng có trách nhiệm duy trì hoạt động của thiết bị AIS lắp đặt trên tàu thuyền theo chế độ 24h/7 để truyền phát bản tin AIS. Cục Đường thủy cũng chỉ ra tàu Phương Đông 05 hoạt động trong thời tiết xấu.

Theo giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện thủy nội địa cấp ngày 19/1/2022, tàu được hoạt động trong điều kiện gió không quá cấp 5. Trong khi đó, lúc 16h ngày 25/2 và 4h ngày 26/2, Đài Khí tượng Quảng Nam phát tin cảnh báo trong 24 giờ tới, vùng biển Quảng Nam có mưa rải rác, gió Đông bắc mạnh cấp 5, có nơi cấp 6, giật cấp trên cấp 6.

Tầm nhìn xa trên 10km, giảm xuống 4-10km trong mưa, sóng biển cao 1,5-2,5m, biển động. Với điều kiện thời tiết được dự báo có nơi gió cấp 6, giật trên cấp 6, đơn vị quản lý bến cần dừng cấp phép hoạt động cho tàu để đảm bảo an toàn, tuy nhiên tàu vẫn được xuất bến.

Để tăng cường công tác quản lý tuyến bờ ra đảo nói chung, phương tiện tàu SB nói riêng, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể yêu cầu Cục Đường thủy nội địa Việt Nam tổ chức kiểm tra, rà soát ngay công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực này, từ cấp Cục đến các địa phương; Thực hiện ngay các biện pháp xử lý, chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại.

Đồng thời, Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị rà soát lại toàn bộ các vấn đề liên quan đến công tác quản lý, hoạt động của phương tiện thủy tuyến bờ ra đảo như: Quản lý, cấp phép phương tiện rời cảng, bến; Điều kiện hoạt động của doanh nghiệp, phương tiện, thuyền viên, bao gồm cả thiết bị AIS (thiết bị nhận dạng phương tiện), áo phao; Các quy định về an toàn và thông tin cảnh báo điều kiện thời tiết; Tham mưu đề xuất bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan lĩnh vực này.

Cần chia sẻ dữ liệu với Cảnh sát giao thông thuỷ

Trước câu hỏi vì sao cơ quan đăng kiểm lại cho hoán cải những tàu cao tốc thân nhỏ, diện tích chỉ 20-25m2 mà bố trí tới 35 ghế và sau vụ tai nạn, cơ quan đăng kiểm có dự định xem xét lại các quy định về thiết kế, tốc độ, số lượng hành khách thế nào? Ông Nguyễn Vũ Hải, Cục phó Đăng kiểm Việt Nam cho hay, mỗi tàu cao tốc khi hoán cải đều có thiết kế theo quy chuẩn và được thẩm định thiết kế, giám sát kỹ thuật trong quá trình hoán cải, sau đó mới được cấp giấy chứng nhận đăng kiểm.

Bộ phận chức năng của Cục Đăng kiểm Việt Nam đã thẩm định thiết kế tàu đảm bảo tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Quy chuẩn này được xây dựng dựa trên Bộ luật quốc tế về an toàn tàu cao tốc của Tổ chức Hàng hải quốc tế, quy định của các quốc gia tiên tiến và quy phạm của các tổ chức đăng kiểm hàng đầu thế giới.

Tàu cao tốc bị nạn có không gian khoang khách để bố trí ghế ngồi cho hành khách, có lối thoát hiểm ở phía trước và phía sau, có áo phao cho hành khách, thuyền viên và được cất giữ tại nơi dễ lấy. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật do Tổ chức hàng hải quốc tế quy định với tàu khách cao tốc. Tổ chức Hàng hải quốc tế đã nghiên cứu và ban hành Bộ luật quốc tế về an toàn tàu cao tốc năm 1994 và năm 2000 họ đánh giá tất cả rủi ro trong hoạt động của tàu đến mức chấp nhận được.

Về cứu nạn tàu cũng vậy, chúng ta không thể nói cảm tính là nếu mui hở thì hành khách sẽ thoát. Vì nếu mui hở, vận hành tàu bình thường đã tiềm ẩn rủi ro gây mất an toàn cho tàu và hành khách. Tàu 35 chỗ tương tự có cùng lượng chiếm nước và các kích thước chính, nếu chỉ chạy tốc độ dưới 10 hải lý/h thì không phải là tàu cao tốc nên không bắt buộc khoang khách kín. Các chủ tàu có thể chở khách theo nhu cầu.

Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng cho hay, thực hiện chỉ đạo, tới đây Cục Đăng kiểm Việt Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu quy định mới của Tổ chức Hàng hải quốc tế và các quốc gia, tổ chức đăng kiểm tiên tiến để đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia nhằm tăng cường tính an toàn kỹ thuật của phương tiện.

Lãnh đạo Phòng Cảnh sát đường thủy (Công an tỉnh Quảng Nam) thông tin thêm,  khác với đường bộ, trên đường thủy tốc độ quy định cho từng phương tiện rất cụ thể. Mỗi tàu được chạy tối đa bao nhiêu km/h. Việc quản lý tốc độ trên tuyến Cửa Đại - Cù Lao Chàm hiện nay thông qua thiết bị giám sát trên tàu cao tốc, không phải dùng máy đo như trên đường bộ.

Tuy nhiên, Cảnh sát giao thông đường thủy chưa kết nối với thiết bị giám sát hành trình của các tàu. Sắp tới, Nghị định 135/2021 thay thế Nghị định 165/2013, Cảnh sát giao thông đường thủy sẽ được bổ sung thiết bị giám sát tốc độ phương tiện. Tuy nhiên, vẫn cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, doanh nghiệp sở hữu tàu để giám sát tốc độ phương tiện.