Cảnh báo người Việt tiêu thụ lượng muối/ngày cao gần gấp đôi khuyến nghị

Theo kết quả Điều tra quốc gia, yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ mỗi ngày khoảng 8,1 g, giảm so với mức 9,4 g năm 2015 nhưng vẫn cao gần gấp đôi khuyến nghị dưới 5g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Khoảng 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng muối cao.

Các chuyên gia cho rằng, ăn thừa muối có thể gây tăng huyết áp, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như tim mạch, đột quỵ, suy thận.

Trao đổi với phóng viên Báo CAND, GS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch - Bệnh viện 19-8 cho biết, tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành hiện dao động khoảng 25–30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Một số khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ này đã tăng gần gấp đôi trong vòng hơn 10 năm qua.

Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.

Không ít bệnh nhân dưới 40 tuổi đã xuất hiện tăng huyết áp nhưng vẫn nghĩ mình còn khỏe mạnh.

GS Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh: Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn và tử vong sớm.

Theo WHO, tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì nhiều trường hợp chỉ được phát hiện sau khi đã xảy ra đột quỵ hoặc biến cố tim mạch nặng nề.

WHO cũng cho biết, bệnh tim mạch hiện chiếm khoảng 31% tổng số ca tử vong tại Việt Nam, trong đó tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu. Tuy nhiên, tỷ lệ phát hiện và quản lý bệnh vẫn còn hạn chế; nhiều bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi đã xuất hiện biến chứng nặng như đột quỵ hoặc suy tim.

Tuy nhiên, trong cuộc sống, nhiều người vẫn có thói quen ăn mặn, cho nhiều bột canh, hạt nêm, nước mắm, nước tương vào chế biến thực phẩm hoặc ăn trực tiếp, điều này làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp.

WHO khuyến cáo, mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ 5g muối mỗi ngày (tương đương 1 thìa cà phê). Tuy nhiên thực tế cho thấy, 87,2% người dân thường xuyên thêm muối gia vị, nước mắm, hoặc gia vị mặn khi ăn và nấu ăn, khiến lượng muối hấp thụ vào cơ thể tăng cao

Bên cạnh đó, một phần đáng kể lượng muối còn có nhiều ở thực phẩm siêu chế biến, các sản phẩm đóng gói sẵn như xúc xích, giò chả công nghiệp, snack, mì ăn liền…

Theo thống kê, tiêu thụ thực phẩm chế biến và đóng gói sẵn tại Việt Nam tăng hơn 10 lần giai đoạn 2000 - 2017. Trong khi đó, bệnh không lây nhiễm hiện chiếm 73,7% gánh nặng bệnh tật và là nguyên nhân tử vong hàng đầu. 

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, thực phẩm chế biến, bao gói sẵn, đóng hộp thường chứa nhiều năng lượng, nhiều muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và phụ gia.

Việc tiêu thụ các thực phẩm này thường xuyên có thể làm tăng nhanh đường huyết sau ăn, không có lợi cho người mắc đái tháo đường, phụ nữ mang thai, người tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc suy thận.

 Với trẻ em, tiêu thụ thực phẩm nhiều đường dễ hình thành thói quen lặp lại, làm tăng nguy cơ sâu răng, thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm sau này.

Khi ăn các thực phẩm chứa nhiều muối thường xuyên có thể dẫn đến tiêu thụ lượng muối quá ngưỡng giới hạn do WHO đưa ra,  gây ra tăng huyết áp và hàng loạt các biến chứng nguy hiểm khác về tim mạch, thận và xương khớp.

Theo BS Hưng, để cân bằng dinh dưỡng, phòng chống bệnh tật, người dân nên ưu tiên thực phẩm tươi sống, đa dạng hóa khẩu phần và đọc kỹ nhãn dinh dưỡng khi sử dụng sản phẩm thực phẩm chế biến, bao gói sẵn. Cần chú ý số khẩu phần trong mỗi gói sản phẩm, hàm lượng năng lượng, đường, muối, chất béo trong mỗi khẩu phần và tỉ lệ phần trăm so với nhu cầu khuyến nghị hằng ngày để lựa chọn những thực phẩm tốt hơn cho sức khoẻ.

GS Phạm Mạnh Hùng cũng khuyến cáo nên giảm một nửa lượng muối ăn hàng ngày để phòng chống tăng huyết áp và đột quỵ.

Các chuyên gia dinh dưỡng thì cho rằng, người dân nên bỏ thói quen chấm ngập thức ăn vào nước chấm, gia vị. Nên sử dụng muối và gia vị mặn ít natri.

 Người trưởng thành chỉ nên ăn 5g muỗi mỗi ngày, tương đương 1 thìa cà phê muối. Trẻ em cần ăn ít hơn nữa so với người trưởng thành. Những người mắc các bệnh tăng huyết áp, tim mạch, cần ăn giảm muối hơn nữa theo khuyến cáo của bác sĩ.