Đề xuất mô hình “Thành phố bọt biển” để giải cứu nội đô Hà Nội khỏi úng ngập
Đơn vị tư vấn đề xuất nhiều giải pháp trong đó có mô hình “Thành phố bọt biển” để giải quyết tình trạng úng ngập khu vực nội thành Hà Nội. Tuy vậy, vẫn có những ý kiến lo ngại về mô hình này.
Đề xuất này được đơn vị tư vấn đưa ra tại hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026 – 2030 do Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP mà Hà Nội (Sở Xây dựng TP Hà Nội) tổ chức ngày 25/3. Các khu vực đô thị trong lưu vực trung tâm, gồm: Tô Lịch, tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Long Biên, Gia Lâm và Đông Anh có tổng diện tích khoảng gần 603 km2 là phạm vi nghiên cứu của đề án.
Theo đề xuất, lộ trình xây dựng "Thành phố bọt biển" tại Hà Nội sẽ được chia làm 3 giai đoạn chiến lược. Giai đoạn 1 (từ nay đến năm 2030) sẽ tập trung thí điểm tại các khu vực ngập úng trọng điểm, đặc biệt là lưu vực sông Tô Lịch với mục tiêu kiểm soát 80% tổng lượng dòng chảy năm. Giai đoạn 2 (2030 - 2035) hướng tới việc tích hợp các giải pháp này vào quy hoạch đô thị và tiêu chuẩn xây dựng. Cuối cùng, giai đoạn 3 (sau năm 2045) sẽ triển khai đồng bộ mô hình trên toàn địa bàn thành phố.
Thay vì chỉ dựa vào các công trình thoát nước truyền thống, mô hình mới khuyến khích ứng dụng các Giải pháp phát triển tác động thấp (LID). Cụ thể, đối với các khu đô thị mật độ cao như nội đô Hà Nội, các chuyên gia đề xuất xây dựng mái nhà xanh, vườn mưa, dải cây sinh học, không gian xanh trũng và các bể trữ nước ngầm.
Bên cạnh đó, các dự án xây dựng mới và cải tạo được khuyến khích sử dụng vật liệu thấm và giữ nước tạm thời cho vỉa hè, sân vườn, bãi đỗ xe và dải phân cách. Mục tiêu là đảm bảo không làm tăng lưu lượng đỉnh dòng chảy của hệ thống cống bên ngoài bằng cách trữ nước mưa tạm thời từ 1 đến 3 giờ, đồng thời tăng khối tích chứa nước thêm 10% mỗi năm thông qua hệ thống hồ điều hòa.
Dù nhận được nhiều kỳ vọng, mô hình "Thành phố bọt biển" vẫn vấp phải những ý kiến lo ngại về tính thực tế. GS.TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kinh tế môi trường (Trường ĐH Xây dựng), chỉ ra rằng, bài toán nan giải nhất của Hà Nội là các trận mưa cực đoan, trong khi mô hình này hiện đang tính toán dựa trên tổng lượng dòng chảy theo năm. Ông cảnh báo nếu không có giải pháp cụ thể cho mưa lớn đột ngột, việc chi "tiền tấn" đầu tư có thể không đem lại hiệu quả chống ngập như mong đợi. Ngoài ra, mô hình này sẽ cực kỳ thách thức khi áp dụng sâu trong nội thành, nơi không có lợi thế về dòng sông như trục cảnh quan sông Hồng.
Đồng quan điểm, TS Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam nhấn mạnh, cần phải có bản đồ quy hoạch cao độ chi tiết và quy định cụ thể về tỷ lệ diện tích bê tông bề mặt cho từng khu vực cải tạo hay xây mới.
“Giải pháp chống ngập cần được chia thành từng nhóm nội dung cụ thể, như khu vực nào có đủ đất đai thì xây dựng hồ điều hòa; khu vực cải tạo đô thị cần quy định tỷ lệ diện tích bê tông bề mặt. Đối với các dự án xây mới cũng cần yêu cầu đưa diện tích bề mặt có khả năng thấm nước vào trong thiết kế”, TS Trần Anh Tuấn nêu giải pháp.