Giao thông Hà Nội chuyển biến tích cực nhìn từ “mắt thần” AI

Cùng với nhiều thành phố lớn trên cả nước, Thủ đô Hà Nội hiện đã đưa vào hoạt động hệ thống camera AI với hàng nghìn “mắt thần” hoạt động 24/7, len lỏi khắp các tuyến phố, ngã tư, âm thầm làm nhiệm vụ: ghi nhận, phân tích, nhận diện từng biển số; từng hành vi, từ vượt đèn đỏ, đi sai làn, dừng đỗ tùy tiện cho đến không đội mũ bảo hiểm hay lướt điện thoại khi lái xe.

Nếu như trước đây, camera giám sát từng được xem là những “con mắt thụ động”, lặng lẽ ghi lại hình ảnh để phục vụ truy xuất khi cần thiết. Nhưng cùng với làn sóng chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), camera ngày nay đã bước sang một vai trò hoàn toàn khác: trở thành hạ tầng số chủ động, có khả năng "nhìn – hiểu – phân tích – dự báo". Mỗi vi phạm được ghi lại sắc nét đến từng khung hình, mỗi mức phạt “nguội” trở nên khách quan, công bằng, minh bạch hơn bao giờ hết.

Có một thực tế, sau khi hệ thống camera AI chính thức làm nhiệm vụ, vẫn có một bộ phận người dân cho rằng “bản thân bị soi”, “lơ đãng khi lái xe là bị phạt”. Nhưng rồi, qua thực tế, dù mới chỉ gần 1 tuần hệ thống camera AI hoạt động, không ít cá nhân có tâm lý như trên đã thay đổi thái độ. Sự sợ hãi ban đầu biến thành sự tự giác, bởi “mắt thần” không chỉ phạt, mà còn giúp người ta tự soi lại chính mình. Một cú hích mạnh mẽ, làm thay đổi hành vi giao thông của cả cộng đồng.

Chia sẻ với PV, anh Nguyễn Dũng, một nhân viên công sở làm việc tại phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho biết: "Trước đây, nhiều người vẫn có thói quen tranh thủ vượt đèn vàng, lấn làn khi đông xe. Nhưng từ khi camera AI hoạt động, bản thân tôi và nhiều tài xế khác đều ý thức rõ hơn. Chỉ cần một lần vi phạm là bị ghi nhận ngay, không thể chối cãi. Vì vậy, ai cũng tự giác tuân thủ”.

Chị Nguyễn Bình, trú tại phường Từ Liêm (Hà Nội) cho rằng việc ứng dụng camera AI giúp giao thông văn minh hơn: "Tôi thấy mấy hôm nay đường phố trật tự hẳn. Xe máy không còn chen lấn, leo vỉa hè nhiều như trước. Người đi đường ai cũng có vẻ ‘ngại’ vi phạm vì biết có camera theo dõi".

Theo Trung tá Đào Việt Long, Phó Phòng CSGT Công an TP Hà Nội cho biết, giai đoạn 2 của dự án tập trung nâng cấp toàn diện trung tâm điều khiển tín hiệu đèn giao thông, mở rộng khả năng kết nối và phân tích dữ liệu từ hệ thống camera. Nếu như trước đây, Hà Nội mới triển khai được khoảng 188/195 nút giao trọng điểm, thì đến nay, hệ thống đã tiệm cận mục tiêu phủ kín các tuyến huyết mạch.

Tính đến hết ngày 17/12, hệ thống camera AI đã ghi nhận 759 trường hợp vi phạm trật tự, an toàn giao thông, trong đó, Ô tô: 220 trường hợp; Mô tô, xe gắn máy: 539 trường hợp. Điển hình là các vi phạm: Không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông: 617 trường hợp; không đội mũ bảo hiểm: 91 trường hợp; dừng, đỗ sai quy định: 32 trường hợp…

Các số liệu cho thấy vi phạm đèn đỏ vẫn chiếm tỷ lệ cao, song xu hướng chung là giảm dần khi hệ thống camera AI hoạt động liên tục, không bỏ sót và không có sự can thiệp chủ quan. Nhiều chuyên gia nhận định, tác động lớn nhất của camera AI không nằm ở mức xử phạt, mà ở việc từng bước hình thành thói quen chấp hành luật giao thông một cách tự giác.

Trung tá Đào Việt Long chia sẻ thêm, hiện Hà Nội đã thiết lập 6 tuyến “làn sóng xanh” tại các trục phố trung tâm như Huế – Hàng Bài, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Nguyễn Thái Học, Quán Sứ. Riêng tuyến Huế – Hàng Bài cho thấy hiệu quả rõ rệt: thời gian hành trình rút ngắn 31%, tốc độ trung bình tăng, số lần dừng chờ đèn đỏ giảm, lưu lượng phương tiện qua nút được cải thiện đáng kể. Việc thiết lập các "làn sóng xanh" giúp tăng tốc độ lưu thông của phương tiện từ 17 km/h lên 25-35 km/h.

Thời gian tới, Công an thành phố Hà Nội sẽ phối hợp kết nối ứng dụng Công dân Thủ đô số (iHanoi) với Trung tâm điều khiển giao thông, triển khai xử phạt vi phạm hành chính toàn trình trên môi trường điện tử. Mọi trường hợp vi phạm được phát hiện thông qua hệ thống camera AI sẽ được tra cứu thông tin và thông báo đến chủ phương tiện thông qua ứng dụng VNeTraffic và ứng dụng iHanoi. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong xây dựng Chính phủ số, xã hội số và lực lượng Công an số.

Trong lộ trình xây dựng đô thị thông minh, camera AI đang từng bước chứng minh vai trò không thể thiếu. Khi con người biết mình đang được quan sát, họ trở nên thận trọng hơn, đúng mực hơn. Nhưng mục tiêu cuối cùng không phải để ai cũng “sợ camera” mà để đến một lúc, khi camera tắt đi, trật tự vẫn được giữ nguyên, bởi ý thức đã thay thế nỗi sợ.