Hơn 500 tỉ đồng thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học
Tại hội nghị phổ biến Đề án tạo động lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và tài sản trí tuệ vào sản xuất, kinh doanh do Sở Khoa học và công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh tổ chức ngày 13/3/2026, Thành phố công bố danh mục 54 sản phẩm khoa học công nghệ của 29 tổ chức tham gia chương trình, với tổng kinh phí dự kiến hơn 500 tỷ đồng.
Đây được xem là một trong những chính sách mới nổi bật của TP Hồ Chí Minh nhằm hiện thực hóa các định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Chính sách được thiết kế như một mô hình thử nghiệm nhằm thúc đẩy quá trình đưa kết quả nghiên cứu khoa học và tài sản trí tuệ ra thị trường, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong khai thác và thương mại hóa công nghệ.
Theo Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, trong tổng kinh phí dự kiến triển khai hơn 500 tỷ đồng, phần kinh phí đề xuất hỗ trợ từ ngân sách nhà nước hơn 200 tỷ đồng, tập trung cho các hoạt động hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm sản phẩm, bảo hộ sở hữu trí tuệ và chuẩn bị thương mại hóa. Các sản phẩm tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như: UAV (kinh tế tầm thấp), AI, Chuyển đổi số, Đô thị thông minh, Công nghệ sinh học và Nông nghiệp công nghệ cao.
Đề án tập trung vào 6 nhóm giải pháp chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện cơ chế định giá tài sản KHCN, thiết lập cơ chế giao quyền linh hoạt cho các tổ chức, cá nhân khai thác kết quả nghiên cứu, hỗ trợ kinh phí hoàn thiện công nghệ và phát triển sản phẩm, đồng thời xây dựng cơ chế quản trị và chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Một điểm đáng chú ý là không tính phần vốn ngân sách đã đầu tư trước đó vào tỷ lệ đối ứng của doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia các giai đoạn tiếp theo của quá trình phát triển công nghệ.
Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết Thành phố có tiềm lực KHCN lớn nhưng tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn còn thấp do thiếu cơ chế kết nối hiệu quả giữa viện, trường và doanh nghiệp cũng như các dịch vụ hỗ trợ. Đề án đặt mục tiêu đưa ít nhất 10 sản phẩm KHCN ra thị trường, đồng thời nâng tỷ lệ khai thác thương mại tài sản trí tuệ từ các nhiệm vụ khoa học sử dụng ngân sách lên khoảng 8-10%.
Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết, khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường vẫn còn khá lớn. Hiện nay tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước chỉ khoảng 5%, trong khi khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng chưa được đưa vào thực tiễn. Nguyên nhân chủ yếu là những vướng mắc trong cơ chế định giá, thủ tục giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu cũng như tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi. Những tồn tại này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế - xã hội, đồng thời làm giảm hiệu quả đầu tư của Nhà nước cho khoa học và công nghệ.
Danh mục 54 sản phẩm KHCN tham gia chương trình cho thấy sự hưởng ứng tích cực của cộng đồng khoa học và doanh nghiệp đối với cơ chế mới của Thành phố. Trong đó, 29 tổ chức đăng ký tham gia, bao gồm nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.
Đáng chú ý, 9 doanh nghiệp đã đăng ký phát triển 22 sản phẩm, chiếm khoảng 41% tổng số sản phẩm, cho thấy khu vực doanh nghiệp đang ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Các sản phẩm thuộc nhiều lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng cao như công nghệ sinh học, y sinh, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ số và nông nghiệp công nghệ cao.
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp và mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp trong quá trình phát triển và ứng dụng KHCN. Theo đó, nguồn lực đầu tư từ ngân sách cho KHCN cần hướng tới hiệu quả thực chất, tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống và góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.