“Khát” vật liệu xây dựng ở Thanh Hoá

Trao đổi với phóng viên, đại diện một doanh nghiệp xây dựng tại TP Thanh Hoá cho biết: Thời gian qua, giá các loại vật liệu xây dựng trên địa tỉnh Thanh Hoá từ đất làm vật liệu san lấp, đá xây dựng, cát, sỏi… các loại đều tăng giá rất nhiều so với khung giá cơ quan chức năng ban hành.

Nếu như trước đây, đá xây dựng ùn ứ, chất thành hàng đống tại các khai trường thì nay muốn mua đá phải đánh xe đến xếp hàng, xe này ra thì xe kia ghé thùng xe vào băng chuyền, máy xay đến đâu lấy đá đến đó. Không chỉ đá, gạch không nung được duyệt giá từ 1.300 đồng – 1.400 đồng/1 viên thì nay tăng lên 1.700 đồng – 1.800 đồng/1 viên…

Riêng về cát, giá cát tăng “phi mã”, khan hiếm khắp mọi nơi, doanh nghiệp xây dựng ở Thanh Hoá phải vào Nghệ An mua cát, mỗi khối cát xây giá trên 500.000 đồng/m3, nay cũng không có để mua. Đại diện doanh nghiệp này cũng nêu lên một số bất cập trong quá trình áp giá vật liệu xây dựng. Người này lấy ví dụ, mỏ A có trữ lượng khai thác trong năm là 100.000m3, chỉ cần vài ba doanh nghiệp mua là đã hết trữ lượng, thế nhưng hàng chục doanh nghiệp khác vẫn lấy giá ở mỏ này để áp giá và được duyệt, không cần biết trữ lượng mỏ trên đã hết hay còn?! Ngoài ra, dù khung giá được duyệt nhưng doanh nghiệp khai thác có thể bán cao hơn giá niêm yết rất nhiều, ai không mua thì thôi!

Tại hội nghị đánh giá toàn diện về hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá, ông Cao Tiến Đoan - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Thanh Hoá, cho biết: “Theo ý kiến phản ánh từ các hội viên của hiệp hội, giá đất san lấp đã tăng 20 - 30%, cát xây dựng tăng 30 - 40% và đá xây dựng tăng 5 - 10%. Biến động này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp mà còn làm chậm tiến độ nhiều dự án đầu tư công trọng điểm, gây khó khăn, thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp”. Ông Đoan còn nhấn mạnh, điều đáng quan tâm là cơ chế điều chỉnh giá hiện nay còn nhiều chậm trễ, bất cập, chưa kịp thời. Giá vật liệu tăng nhanh, nhưng bảng giá công bố lại quá chậm và chưa sát thực tế.

Cũng tại hội nghị trên, ông Cao Văn Cường - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Tài Nguyên tỉnh Thanh Hoá cho hay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá hiện có 616 mỏ khoáng sản được quy hoạch, trong đó có 557 mỏ khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh và 59 mỏ khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đến nay, toàn tỉnh đã có 344 mỏ được cấp phép khai thác, trong đó có 17 mỏ được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp phép và 327 mỏ được UBND tỉnh cấp phép (trữ lượng khoáng sản còn lại của các mỏ khoảng 43,6 triệu m3 đất san lấp; 3,6 triệu m3 cát và 163,6 triệu m3 đá).

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Tài nguyên tỉnh Thanh Hoá đánh giá: Trong những năm qua, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã được các cấp, các ngành, các địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện, đạt nhiều kết quả quan trọng, cơ bản đáp ứng được nguồn vật liệu xây dựng phục vụ thi công các công trình, dự án trên địa bàn tỉnh, cung cấp vật liệu cho người dân xây dựng, chỉnh trang nhà cửa, xây dựng nông thôn mới... đóng góp vào ngân sách tỉnh hàng năm từ 900 - 1.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn nhiều tồn tại, nổi lên ở 3 vấn đề đó là: Từ đầu năm 2025 đến nay, giá nhiều loại vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh có biến động tăng vọt và chưa tuân thủ theo công bố giá của cơ quan chức năng, tập trung chủ yếu 3 nhóm vật liệu xây dựng là đất san lấp, đá và cát, đặc biệt giá cát đã tăng khoảng 30% so với thời điểm cuối năm 2024.

Một số công trình, dự án đang triển khai thi công nhưng không có nguồn mỏ vật liệu ở khu vực gần dự án, phải mua vật liệu ở xa, chi phí vận chuyển lớn, dẫn đến giá vật liệu tại chân công trình tăng cao, ảnh hưởng đến tiến độ dự án cũng như hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Nhiều dự án khai thác, chế biến khoáng sản để xảy ra các sai phạm, như: Khai thác vượt mốc giới, vượt công suất, chưa đúng thiết kế; chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường; kê khai chưa đúng sản lượng khai thác; bán chưa đúng giá niêm yết; việc vận chuyển vật liệu gây khói, bụi, ô nhiễm môi trường, hư hỏng đường giao thông.

Đáng chú ý, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép diễn ra phức tạp, đặc biệt là cát lòng sông, đất san lấp. Công tác đánh giá, dự báo cung - cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh chưa thường xuyên, chưa chính xác; chưa xây dựng được danh mục các dự án khai thác, chế biến khoáng sản hằng năm để đưa ra đấu giá quyền khai thác, cung cấp vật liệu xây dựng cho các công trình, dự án trên địa bàn tỉnh. Những tồn tại, vi phạm trong hoạt động khoáng sản nêu trên đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến việc cung cấp vật liệu cho các dự án trên địa bàn tỉnh, một số trường hợp gây dư luận, bức xúc trong nhân dân.

Trước những thực trạng trên, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hoá Nguyễn Doãn Anh đề nghị UBND tỉnh và lãnh đạo các ban, sở, ngành cấp tỉnh, các huyện, thị xã, thành phố; lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, các doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản; các doanh nghiệp, nhà thầu thi công có sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh cần phân tích, làm rõ những vấn đề trong quản lý cấp phép, quản lý hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản.

Đồng thời, nêu những vấn đề bất cập, tồn tại và nguyên nhân; từ đó đề ra những giải pháp căn cơ cả về trước mắt và lâu dài, nhằm đưa hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh đi vào nền nếp và phát triển bền vững. Đồng chí Bí thư cũng đề nghị lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh; các doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản; các doanh nghiệp, nhà thầu thi công có sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh cần thảo luận để đưa ra giá vật liệu xây dựng phù hợp hài hòa không để giá vật liệu cao hơn so với các tỉnh trên địa bàn cả nước.

Cùng với đó làm tốt công tác phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thị trường, góp phần vào sự phát triển của tỉnh. Các doanh nghiệp cũng đề nghị UBND tỉnh cần cân đối trữ lượng các mỏ phải cung cấp, tránh tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng cung cấp cho các dự án, dẫn đến việc các nhà thầu phải đi mua vật liệu trôi nổi từ các mỏ tự phát, không được cấp phép với giá thành cao, sản phẩm không chuẩn chất lượng, gây xáo trộn và thiệt hại cho doanh nghiệp...

Theo tìm hiểu của phóng viên, một trong những nguyên nhân khiến vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá thời gian qua tăng giá và khan hiếm là do gần đây, Công an tỉnh Thanh Hoá và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, Bộ Công an đã phát hiện, bắt giữ, khởi tố nhiều chủ mỏ khai thác vật liệu xây dựng ở Thanh Hoá có hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản.

Do vậy, nhiều mỏ vật liệu xây dựng có liên quan bị tạm đình chỉ để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, tỉnh Thanh Hoá cũng có kế hoạch kiểm tra toàn bộ hoạt động khai thác khoáng sản của các mỏ được cấp phép trên địa bàn. Với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, các mỏ khai thác vật liệu xây dựng có dấu hiệu vi phạm pháp luật như khai thác không đúng thiết kế phê duyệt, khai thác vượt trữ lượng, khai thác vượt mốc giới… đều tạm ngừng hoạt động!