Khơi thông nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Thông tin tại tọa đàm “Kiều bào với cơ hội đầu tư tại Việt Nam: Tháo gỡ rào cản - khơi thông nguồn lực” diễn ra vào ngày 28/2 tại TP Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng còn cho biết, nguồn lực của cộng đồng NVNONN có tiềm năng trong việc đóng góp vào sự phát triển bền vững của TP Hồ Chí Minh. Với tri thức, kỹ năng chuyên môn cao, và kinh nghiệm tích lũy từ các quốc gia phát triển, cộng đồng NVNONN có thể góp phần chuyển giao những công nghệ tiên tiến, chia sẻ giải pháp quản lý hiện đại và tri thức toàn cầu về cho thành phố.

Ngoài ra, lực lượng NVNONN còn đóng góp mạnh mẽ về mặt tài chính thông qua các khoản đầu tư trực tiếp, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ, y tế, giáo dục và dịch vụ. Mạng lưới cộng đồng NVNONN cũng giúp TP Hồ Chí Minh kết nối, mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp và tổ chức quốc tế; tăng cường hội nhập và nâng cao vị thế của thành phố trong khu vực và trên trường quốc tế.

Trong đó về nguồn lực trí thức và đổi mới sáng tạo, hiện có khoảng 500.000 chuyên gia, trí thức trình độ cao gốc Việt đang làm việc trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, y sinh, năng lượng mới, tài chính - ngân hàng, công nghệ bán dẫn. Nhiều chuyên gia giữ vị trí quan trọng tại các tập đoàn quốc tế, trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu, có thể đóng góp ngay vào chiến lược phát triển của thành phố theo hướng trung tâm kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo.

Lượng kiều hối về Việt Nam đạt trên 16 - 18 tỷ USD/năm, riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 40–50%. Doanh nghiệp của NVNONN ngày càng tăng về quy mô, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, logistics, tài chính, thương mại quốc tế. Tuy nhiên, hiện chỉ khoảng 8,4% kiều hối được đưa vào sản xuất - kinh doanh. Đối với nguồn lực về quan hệ, thị trường và sức mạnh mềm, cộng đồng NVNONN là “cầu nối mềm” giúp TP Hồ Chí Minh tiếp cận thị trường toàn cầu, thu hút đối tác công nghệ, tạo dựng hình ảnh năng động, hội nhập. Các hội, mạng lưới người Việt tại Mỹ, Đức, Nhật, Hàn Quốc, Úc có ảnh hưởng lớn và là kênh thông tin chiến lược cho xúc tiến đầu tư.

Để thu hút nguồn lực từ cộng đồng NVNONN, những năm qua ngoài kết nối thông tin, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức nhiều hội nghị, chương trình “Kiều bào chung sức xây dựng TP Hồ Chí Minh phát triển”. Thu hút chuyên gia về tham gia các dự án giao thông thông minh, quy hoạch đô thị, y tế, giáo dục, năng lượng sạch. Đẩy mạnh ngoại giao nhân dân, hình thành đại sứ kinh tế, khoa học công nghệ là các chuyên gia gốc Việt ở nước ngoài. Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nhân NVNONN. Đồng thời thúc đẩy hợp tác địa phương - kiều bào tại Mỹ, Đức, Hàn Quốc, Singapore, Úc thông qua các diễn đàn kinh tế, hội thảo chuyên đề.

Trong giai đoạn sắp tới, thành phố sẽ xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù về thu hút NVNONN thông qua việc đề xuất Trung ương cho phép thí điểm cơ chế hợp đồng chuyên gia linh hoạt, trả lương theo sản phẩm và theo chuẩn quốc tế; xây dựng Quỹ kết nối trí thức NVNONN hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ trẻ. Thành phố sẽ thành lập Trung tâm hỗ trợ và kết nối nguồn lực NVNONN TP Hồ Chí Minh. Đây là đầu mối duy nhất tiếp nhận thông tin, nhu cầu, dự án hợp tác; cung cấp dịch vụ kết nối chuyên gia, tư vấn đầu tư, tư vấn pháp lý, hỗ trợ thủ tục nhanh cho NVNONN về hợp tác với thành phố.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh sẽ phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với NVNONN thông qua việc thiết lập mạng lưới chuyên gia - trí thức theo từng lĩnh vực như bán dẫn - AI, y sinh, tài chính số, năng lượng tái tạo; mời chuyên gia NVNONN tham gia Hội đồng phản biện chính sách, các nhóm tư vấn chiến lược của thành phố; thu hút doanh nhân gốc Việt đầu tư các trung tâm nghiên cứu và phát triển trong Khu Công nghệ cao, Khu đô thị sáng tạo. Thành phố sẽ có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của NVNONN và doanh nghiệp của TP Hồ Chí Minh liên kết thị trường quốc tế thông qua việc xây dựng chương trình “Cộng đồng NVNONN đồng hành cùng doanh nghiệp thành phố vươn ra thế giới”. Thành phố cũng tổ chức các đoàn công tác chuyên đề kết nối doanh nhân tại Mỹ, EU, Úc, Nhật, Hàn Quốc với các ngành Thành phố ưu tiên, xúc tiến thương mại số và hỗ trợ doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài đưa hàng Việt vào chuỗi phân phối nước sở tại.

Ông Nguyễn Triều Lưu (Hội Luật gia thành phố), nêu ra một loạt điểm mới trong Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi, bổ sung năm 2025. Trong đó Luật đã tạo điều kiện cho thế hệ NVNONN thứ 3 dễ dàng nhập quốc tịch Việt Nam với quy định người có cha, mẹ đẻ; ông, bà nội hoặc ông, bà ngoại là công dân Việt Nam sẽ được nhập Quốc tịch Việt Nam. Các loại giấy tờ NVNONN sử dụng để chứng minh Quốc tịch Việt Nam cũng khá đơn giản như giấy căn cước, CCCD, giấy xác nhận có Quốc tịch Việt Nam, trích lục ghi vào sổ khai sinh việc đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài…