Không để bữa ăn học đường trở thành nỗi lo thường trực

50% số vụ ngộ độc xảy ra ngay trong trường học

Trong số 8 vụ ngộ độc xảy ra trong năm 2025 thì có đến 4 vụ xảy ra ở các trường học. Ngày 25/3/2025, Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Tuệ Đức (TP Thủ Đức cũ) ghi nhận 13 trường hợp có triệu chứng đau bụng, buồn nôn sau bữa ăn. Các em được theo dõi y tế kịp thời, không nguy hiểm đến tính mạng, song kết quả điều tra sau đó cho thấy chưa xác định được món ăn và căn nguyên gây ngộ độc.

Chỉ bốn ngày sau, trong chuyến học tập trải nghiệm của Trường Trung học cơ sở Tân Túc (huyện Bình Chánh cũ), 38/494 người tham gia có biểu hiện ngộ độc sau khi sử dụng bánh mì. Một lần nữa, nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được làm rõ.

Đến ngày 9/4/2025, Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Tân Hưng) tiếp tục xảy ra vụ ngộ độc khiến 24 học sinh trong tổng số hơn 2.000 em ăn bán trú phải theo dõi sức khỏe. Món canh chua bắp cải được xác định là thức ăn nghi ngờ, song căn nguyên cuối cùng vẫn không xác định.

Tháng 9/2025, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Triết (phường Linh Xuân) ghi nhận 46/1.803 người ăn có triệu chứng ngộ độc sau bữa ăn với món bánh canh thịt heo bằm, trứng cút.

Dù không có trường hợp nặng, nhưng chuỗi sự cố liên tiếp trong môi trường học đường khiến phụ huynh không khỏi lo lắng.

Điểm chung dễ nhận thấy là các vụ ngộ độc đều xảy ra trong bếp ăn tập thể trường học, song việc xác định nguyên nhân cụ thể gặp nhiều khó khăn, đặt ra câu hỏi về hiệu quả của công tác kiểm soát và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Trong khi các vụ ngộ độc tại trường học chưa kịp khép lại, cuối tháng 1/2026, Đoàn kiểm tra của Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh phối hợp Công an và chính quyền địa phương kiểm tra Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng SG (xã Hiệp Phước). Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện 371kg thịt gia súc, gia cầm đông lạnh (sườn cốt lết, da gà, ức gà) không nhãn mác, không ghi ngày sản xuất, hạn sử dụng, được chứa trong túi nilon trơn. Đáng chú ý, doanh nghiệp này đang cung cấp khoảng 9.300 suất ăn/ngày cho 12 trường học trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Điều khiến dư luận băn khoăn là cơ sở này có đầy đủ giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy đủ điều kiện an toàn thực phẩm và chứng nhận ISO 22000:2018. Thực tế trên đặt ra vấn đề: phải chăng việc thẩm định, hậu kiểm điều kiện an toàn thực phẩm vẫn còn nặng về hồ sơ, trong khi khâu kiểm soát thực tế nguyên liệu đầu vào chưa được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ?

Khoảng trống trách nhiệm trong quản lý bữa ăn học đường

Từ các vụ việc cụ thể có thể thấy, công tác quản lý bữa ăn học đường hiện nay vẫn tồn tại tình trạng "khoán gọn" cho đơn vị cung cấp suất ăn, vai trò giám sát của nhà trường chưa được nhìn nhận đầy đủ. Trong khi đó, theo quy định, nhà trường là đơn vị tổ chức bữa ăn, có trách nhiệm kiểm soát nhà cung cấp, thực hiện kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít nơi việc này vẫn mang tính hình thức.

Từ thực tế các vụ ngộ độc trong trường học cho thấy, xử lý sau vi phạm là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải loại bỏ nguy cơ ngay từ đầu, thông qua việc siết chặt lựa chọn nhà cung cấp, tăng cường kiểm tra đột xuất, không báo trước và công khai kết quả để phụ huynh cùng giám sát.

Mới đây, Sở Giáo dục-Đào tạo TP Hồ Chí Minh có văn bản gửi thủ trưởng các cơ sở giáo dục trên địa bàn TP Hồ Chí Minh về tăng cường quản lý bữa ăn học đường và vệ sinh môi trường học đường tại các cơ sở giáo dục. Theo đó, sở này yêu cầu các cơ sở giáo dục kiện toàn bộ phận, ban phụ trách y tế trường học, bữa ăn học đường, nước sạch - vệ sinh môi trường; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; người đứng đầu chịu trách nhiệm toàn diện tại đơn vị.

Chỉ ký hợp đồng và tổ chức cung cấp suất ăn, thực phẩm đối với đơn vị đủ điều kiện an toàn thực phẩm; lựa chọn, thẩm định công khai, minh bạch; có biên bản đánh giá điều kiện cơ sở, phương tiện vận chuyển, quy trình giao nhận. 100% thực phẩm, nguyên liệu, gia vị đưa vào bếp ăn phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; mỗi lô hàng có thông tin truy xuất, thời gian giao nhận, người giao - người nhận ký xác nhận; tuyệt đối không tiếp nhận thực phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc, hết hạn, ôi thiu, dập nát.

Các trường phải lưu trữ đầy đủ hồ sơ liên quan: hợp đồng; hồ sơ pháp lý; hóa đơn, chứng từ; sổ kiểm thực; sổ lưu mẫu; nhật ký vệ sinh; biên bản tự kiểm tra; biên bản kiểm tra của cơ quan chức năng; thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật bắt buộc kiểm thực ba bước, lưu mẫu theo quy định; kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình tiếp phẩm - chế biến - chia suất - phục vụ; giám sát chất lượng bữa ăn, giá thành và định lượng theo suất.

Đối với suất ăn sẵn cần giám sát điều kiện vận chuyển, thời gian giao nhận, nhiệt độ bảo quản, dụng cụ chứa đựng an toàn; có biên bản giao nhận từng bữa. Khi phát hiện dấu hiệu không bảo đảm an toàn thực phẩm phải tạm dừng tiếp nhận theo bữa, lô hàng, niêm phong, lưu giữ theo quy định và báo cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý.

Khi xảy ra vụ việc hoặc có nguy cơ ngộ độc thực phẩm, mất an toàn thực phẩm, mất vệ sinh trường học cần kích hoạt ngay phương án ứng phó; tổ chức sơ cứu, chuyển học sinh đến cơ sở y tế; đồng thời giữ nguyên hiện trường, niêm phong và lưu giữ mẫu thức ăn/nguyên liệu liên quan; lập danh sách học sinh sử dụng bữa ăn và thời điểm ăn. Đồng thời, phải tạm dừng sử dụng lô thực phẩm, nhà cung cấp liên quan cho đến khi có kết luận của cơ quan chức năng; phối hợp điều tra, lấy mẫu, truy xuất nguồn gốc theo quy định.