Lao động miền Trung và xu thế “ly nông, không ly hương”

Từ khoảng mùng 4 Tết đến rằm tháng Giêng hằng năm, trước đây dọc Quốc lộ 1A đoạn qua các tỉnh miền Trung từ Thanh Hóa đến Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình... không khó để bắt gặp cảnh tượng hàng nghìn lao động, đồ đạc lỉnh kỉnh dắt díu nhau ra đường để đón xe trở vào TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam để làm việc sau kỳ nghỉ Tết bên gia đình.

Cùng với đó, hàng nghìn gia đình khác đã chọn cách di chuyển bằng xe máy khiến cho tình hình giao thông trên tuyến trong thời gian này rất phức tạp, nhiều nơi lực lượng CSGT phải ứng trực, phân luồng và tiếp sức bằng nước uống, lương thực để lực lượng này vạn dặm bình an.

Sau Tết, hàng nghìn lao động tuyển dụng việc làm tại quê nhà

Tuy nhiên, những hình ảnh đó đã trở thành “hiếm thấy” sau kỳ nghỉ Tết năm nay, khi phần lớn lao động phổ thông đã tìm được bến đỗ mới cho công việc của bản thân ngay chính tại quê hương mình. Sau nhiều năm làm việc tại TP Hồ Chí Minh, anh Phạm Văn Chính, trú tại xã Gia Hanh đã “ngán tận cổ” việc di chuyển về quê và trở lại công ty sau mỗi dịp Tết. Chính cho biết, là con trai trưởng trong nhà, quanh năm biền biệt nên ngày Tết không thể không đưa các cháu về trình diện gia đình, dòng họ. Dẫu biết những chuyến di chuyển hàng nghìn cây số như vậy trong những ngày cận Tết là hành xác, nguy hiểm rình rập và đốt tiền đúng nghĩa. Trước kỳ nghỉ năm nay, hai vợ chồng nắm được thông tin về việc nhiều doanh nghiệp tại Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng đang tuyển dụng lao động với nhiều ưu đãi về lương, thưởng đối với con em quê hương nên đã quyết định nán lại để thử sức.

Ngày 27/2, vợ chồng anh Chính ôm theo hồ sơ đến tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hà Tĩnh để tham gia ngày hội tuyển dụng vào làm việc tại Nhà máy sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh. Tại đây, hai vợ chồng hết sức bất ngờ vì có khoảng 1.000 lao động cũng tham gia tuyển dụng, trong đó phần lớn là những người đã từng làm việc tại các doanh nghiệp nước ngoài tại các tỉnh miền Nam. Với kinh nghiệm làm việc tại một nhà máy sản xuất nhựa lâu năm, vợ chồng anh Chính đã trúng tuyển vào làm việc tại nhà máy. “Với mức lương từ 10 – 18 triệu đồng, tiền thưởng khoảng 10 triệu đồng, vợ chồng chúng tôi không mong gì hơn. Làm việc tại TP Hồ Chí Minh tăng ca thường xuyên thì lương có nhỉnh hơn, nhưng so với tiền thuê nhà, tiền điện, tiền nước và tiền học của các con thì với mức thu nhập này cũng tương đương”, anh Chính phấn khởi cho biết.

Tương tự, anh Hoàng Văn Lực, trú tại xã Cẩm Xuyên, sau nhiều năm làm việc tại Bà Rịa - Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh) cho một doanh nghiệp dầu khí với mức lương khoảng 50 triệu đồng/tháng, năm nay cũng quyết định ở lại quê nhà Hà Tĩnh, đầu quân cho Công ty Nhiệt điện Vũng Áng 2, dù mức lương có thấp hơn (40 triệu đồng/tháng cho chuyên ngành tự động hóa) nhưng bù lại, anh Lực được hỗ trợ xe đưa đón, tiền ăn trưa hằng ngày nên sau khi trừ các chi phí, mức thu nhập ở quê nhà vẫn khấm khá hơn so với mưu sinh nơi xa xứ. Theo đại diện lãnh đạo Nhà máy sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh, để đáp ứng nguồn nhân lực cho hoạt động sản xuất, trong năm 2026 nhà máy có nhu cầu tuyển gần 15.000 lao động, riêng kỳ tuyển dụng đầu tiên trong năm ngay sau kỳ nghỉ Tết, doanh nghiệp này cần khoảng 3.000 lao động đi làm ngay. Với các vị trí đa dạng như thợ sơn, thợ hàn, cơ khí, sửa chữa khuôn; công nhân sản xuất, lắp ráp chung; công nhân logistics và công nhân chất lượng cao, người lao động có nhiều lựa chọn để ứng tuyển, mức lương thấp nhất từ 12 – 20 triệu đồng.

Cũng tại Hà Tĩnh, dịp này Công ty CP May Fivestar Hà Tĩnh ở KKT Cầu Treo cũng đang cần tuyển 1.000 lao động, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh tại KKT Vũng Áng tuyển 800 lao động; Công ty TNHH Haivina Hồng Lĩnh tuyển 500 lao động... Một số lĩnh vực tuyển dụng số lượng lao động lớn là may mặc có 9 doanh nghiệp tuyển dụng 2.810 lao động; sản xuất chế tạo, logistics có 26 doanh nghiệp tuyển dụng 4.440 lao động; dịch vụ, nhà hàng khách sạn và lĩnh vực khác 66 doanh nghiệp, tuyển dụng 1.026 lao động.

Lao động miền Trung “ly nông, không ly hương”

Theo ông Nguyễn Minh Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh, từ sau Tết Nguyên đán đến hết tháng 3/2026, đơn vị sẽ phối hợp với 101 doanh nghiệp có nhu cầu, tổ chức 10 phiên giao dịch việc làm để tuyển dụng 8.276 lao động. Tín hiệu đáng mừng là qua 4 phiên đầu tiên, lượng lao động đến đăng ký ứng tuyển tăng đột biến, trong đó cao nhất là phiên giao dịch tổ chức vào ngày 27/2, ngoài khoảng 1.000 lao động trúng tuyển vào Nhà máy Sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh, hàng trăm lao động khác cũng đã tìm được vị trí việc làm phù hợp tại các doanh nghiệp đóng chân trên chính quê hương mình.

Cùng với Hà Tĩnh, Nghệ An cũng là địa phương hằng năm cũng cấp nguồn lao động dồi dào cho các KCN tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Nam, với hàng trăm nghìn lao động rời quê làm ăn xa xứ mỗi năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, tại các ngày hội việc làm được tổ chức ngay sau kỳ nghỉ Tết, chứng kiến cảnh hàng chục nghìn lao động chen chúc ứng tuyển các vị trí làm việc ngay tại chính quê hương mình đang tạo nên một làn sóng dịch chuyển mới. Thay vì rời quê mưu sinh, nhiều lao động lựa chọn trở về hoặc ở lại để làm việc lâu dài. “Ly nông, không ly hương” không còn là mong ước, mà đang dần hiện hữu, không chỉ giải quyết vấn đề việc làm cho cả người lao động và doanh nghiệp, mà đang mở ra cơ hội lớn cho chính địa phương trong giải quyết việc làm cho hơn 1,6 triệu lao động trong độ tuổi.

Đơn cử, chỉ trong ngày đầu tiên của ngày hội việc làm tại xã Hưng Nguyên được tổ chức vào ngày 28/2 vừa qua, có ít nhất hơn 3.000 hồ sơ được tiếp nhận; hàng nghìn lao động được hẹn phỏng vấn vòng hai hoặc nhận việc ngay sau đó. Ngay sau Tết, tỉnh Nghệ An có 20 doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI có nhu cầu tuyển dụng trên 70.000 lao động. Chỉ tính riêng tại KCN VSIP Nghệ An 1, hiện nay tỷ lệ lấp đầy đạt trên 90%, với 65 nhà đầu tư đa quốc gia trên nhiều lĩnh vực, dự kiến sẽ cần thêm khoảng 70.000 việc làm mới từ nay đến cuối năm. Trong khi đó, theo thống kê thì các doanh nghiệp đang hoạt động trong KKT Đông Nam và các KCN trên địa bàn Nghệ An sẽ có nhu cầu tuyển thêm khoảng 32.000 lao động trong năm 2026. Trước đó, năm 2025 toàn tỉnh Nghệ An đã giải quyết việc làm cho 49.000 người.

Yếu tố để thay đổi tư duy, hành động của lao động hiện nay, không chỉ đơn thuần là sự phát triển mạnh mẽ các doanh nghiệp, dự án trên chính quê hương, mà một phần cũng nhờ các doanh nghiệp đã thay đổi để không chỉ giữ chân mà còn thu hút mạnh mẽ người lao động. Hầu hết các doanh nghiệp đều cạnh tranh bằng mức lương cao, cùng với đó là hỗ trợ về phụ cấp xăng xe, nhà ở, chuyên cần và thưởng hiệu suất theo quý. Người lao động còn được tham gia đầy đủ bảo hiểm, được đào tạo nâng bậc tay nghề định kỳ và vạch sẵn lộ trình phát triển cho từng vị trí nếu làm tốt công việc. Đó chính là hệ thống chính sách toàn diện để người lao động cảm thấy được tôn trọng, tin tưởng để gắn bó lâu dài.

Không chỉ lao động hồi hương, hiện nay lớp trẻ cũng thay đổi cách nhìn về tiếp cận việc làm, nhiều sinh viên, học viên ra trường đã chọn vào làm việc tại các doanh nghiệp trên chính quê hương thay vì xuất khẩu lao động hoặc tha phương như trước đây. Chính điều này cộng với xu thế “không ly hương” đã góp phần hình thành nên cấu trúc xã hội mới, gia đình được gắn kết, áp lực di cư giảm bớt và đặc biệt là không còn “chảy máu” nguồn nhân lực chất lượng cao. Với những thay đổi về chính sách nói trên của các doanh nghiệp đã làm thay đổi trong tư duy của người lao động ở các tỉnh miền Trung. Thay vì rồng rắn kéo nhau đi làm ăn xa, biền biệt năm này qua năm khác, họ đã lựa chọn làm việc trên chính quê hương mình, làm chủ chính cuộc sống của mình ở nơi mình sinh ra và lớn lên.