Luồng lạch, khu neo đậu tàu thuyền bị bồi lắng, ngư dân thấp thỏm

Những ngày qua, ngư dân ở xã Chân Mây – Lăng Cô (TP Huế) nằm trong Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô thấp thỏm, lo âu khi cửa sông Lạch Giang bị bồi lấp sau nhiều lần được nạo vét, khơi thông. Theo nhiều ngư dân ở thôn Bình An (xã Chân Mây - Lăng Cô), trước đây khu vực cửa biển Lạch Giang vốn rộng và sâu. Tuy nhiên, từ khi hàng loạt công trình hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn ven vịnh Chân Mây được xây dựng, dòng chảy tự nhiên đã bị thay đổi, khiến cửa biển ngày càng bị bồi lấp nghiêm trọng.

Hằng năm, cửa lạch liên tục bị bồi lấp, dòng chảy ngày càng thu hẹp, gây trở ngại lớn cho hàng trăm tàu thuyền của ngư dân thôn Bình An và Phú Hải (xã Chân Mây – Lăng Cô). Đặc biệt vào mùa nắng, khi mực nước xuống thấp, tàu thuyền ra vào rất dễ bị mắc cạn, tiềm ẩn nguy hiểm cho ngư dân. Tại cửa biển này cũng từng xảy ra một số vụ tai nạn đường thủy…

Trước tình trạng lượng bùn, cát bồi lấp cửa biển sông Lạch Giang, năm 2016 và năm 2024, UBND tỉnh (nay là TP Huế) và Ban Quản lý Khu kinh tế, công nghiệp TP Huế đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án (DA) nạo vét luồng lạch cửa biển Lạch Giang với kinh phí gần 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau một thời gian đưa vào sử dụng, do ảnh hưởng trực tiếp của các đợt thiên tai vào cuối tháng 10/2024 đến tháng 1/2025, đến nay lượng bùn, cát bồi lấp trở lại, khiến tàu thuyền ra vào gặp khó khăn.

Ông Bùi Văn Cửu, Trưởng thôn Bình An (xã Chân Mây - Lăng Cô) cho biết, cửa biển Lạch Giang thường xuyên bị bồi lấp, nếu không có phương án chỉnh trị, nạo vét, xây kè kịp thời, tàu thuyền của ngư dân ra vào sẽ gặp khó khăn hơn. Tại các lần tiếp xúc cử tri, người dân đã kiến nghị chính quyền địa phương sớm nghiên cứu hiện trạng để có giải pháp đầu tư xử lý dứt điểm tình trạng bồi lắng ở cửa Lạch Giang. Được biết, khu vực cửa biển Lạch Giang nằm trong khu vực quy hoạch xây dựng các bến cảng phục vụ trung chuyển hàng hóa container, du lịch, thương mại và các khu phi thuế quan khác thuộc vùng phát triển đô thị mới Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quy hoạch chung Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô.

Theo đó, UBND TP Huế giao Ban Quản lý khu kinh tế, công nghiệp TP Huế hằng năm bố trí kinh phí và có kế hoạch nạo vét luồng lạch, chống bồi lấp cửa biển Lạch Giang nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền của ngư dân ra vào cửa biển. Về lâu dài, sẽ xây dựng kênh chỉnh tuyến? thay thế cửa Lạch Giang hiện hữu để phù hợp với quy hoạch.

Từ nguồn vốn bồi thường của Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh, trên địa bàn TP Huế đã triển khai DA xây dựng nâng cấp cơ sở hạ tầng nghề cá với tổng mức đầu tư 400 tỷ đồng, do Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) làm chủ đầu tư. Trong đó, DA thành phần Cảng cá Thuận An kết hợp khu neo đậu tránh trú bão có tổng mức đầu tư 220 tỷ đồng đã hoàn thành năm 2023 và bàn giao cho đơn vị quản lý vận hành năm 2024. Dù vậy, thời gian qua, ngư dân phường Thuận An cũng như các địa phương khác phản ánh, Cảng cá Thuận An từ khi đi vào hoạt động vẫn có một số khu vực độ sâu không đủ cho các tàu lớn của ngư dân vào neo đậu, cũng như tránh trú trong mùa mưa bão. Theo một số ngư dân, dù đã triển khai nạo vét, song các tàu công suất lớn ra vào vẫn khó khăn và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt là trong mùa mưa bão.

Theo Sở NN&MT, đối với một số vị trí trên luồng tuyến tàu, khu neo đậu bị bồi lắng cục bộ sau khi nạo vét ở Cảng cá Thuận An là do khu vực xây dựng công trình nằm ở vị trí đối diện với cửa biển Thuận An và gần cuối cửa ra của sông Hương nên đến mùa mưa bão thì lượng bùn cát do sóng, gió từ ngoài cửa biển thổi vào hội tụ với dòng nước từ sông Hương chảy ra, gây bồi lắng cục bộ ở vị trí cửa vào luồng tuyến. Qua kiểm tra, vị trí bồi lắng với diện tích khoảng 150m2 và 5 vị trí cục bộ trên luồng tuyến, khu neo đậu khoảng 350m2. Đến nay, một số điểm cục bộ đã tiến hành nạo vét và khu neo đậu, tuyến luồng đã đảm bảo và các loại tàu thuyền có công suất 300CV hoạt động bình thường.

Tương tự, tại xã Vinh Lộc, dù DA Cảng cá Tư Hiền kết hợp khu neo đậu tránh trú bão được đầu tư nhưng phần luồng tuyến từ phía cửa biển Tư Hiền lên phía trước chợ Vinh Hiền chưa được nạo vét, bị bồi lắng nhiều năm gây ảnh hưởng đến việc lưu thông và neo đậu của tàu thuyền. Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, năm 2020, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là UBND TP Huế) đã phê duyệt đầu tư DA Cảng cá Tư Hiền kết hợp khu neo đậu tránh trú bão với tổng mức đầu tư 148 tỷ đồng. Trong đó, có hạng mục nạo vét 3 đoạn luồng tuyến với tổng chiều dài nạo vét gần 1,7km. DA đã triển khai hoàn thành vào cuối năm 2023, đã đưa vào sử dụng, góp phần đảm bảo giao thông đường thủy và phòng, chống bồi lấp, sạt lở cửa biển Tư Hiền.

Tuy nhiên, hiện nay còn khoảng hơn 800m đoạn luồng tuyến từ phía trước chợ Vinh Hiền đến khu neo đậu tàu thuyền thôn Hiền An 2 chưa được đầu tư nạo vét, khơi thông, trong khi DA đến nay đã kết thúc. Nhằm đảm bảo an toàn lưu thông đi lại của tàu, thuyền ngư dân, trước mắt, UBND thành phố đã đề nghị chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng tổ chức hướng dẫn cho ngư dân, chủ các phương tiện ghe, thuyền tranh thủ, lợi dụng khi con triều dâng lên (nước lớn) để di chuyển trong luồng lạch có nguồn nước sâu đảm bảo an toàn.

Trong thời gian tới, UBND TP Huế sẽ giao địa phương nghiên cứu, lập hồ sơ thủ tục đầu tư DA nạo vét, khơi thông khu neo đậu tàu thuyền thôn Hiền An 2 và đoạn luồng tuyến dài từ phía trước chợ Vinh Hiền đến khu neo đậu tàu thuyền thôn Hiền An 2 để báo cáo UBND thành phố và các ngành xem xét, bổ sung danh mục vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đối với các hạng mục nêu trên và làm cơ sở triển khai thực hiện dự án khi cân đối được nguồn lực.