Người đi máy bay được hưởng lợi gì từ việc giảm thuế xăng, dầu hàng không?

Được hưởng chính sách ưu đãi về thuế nên suốt những năm qua giá nhiên liệu bay là dầu Jet A1 được các công ty kinh doanh xăng dầu bán cho các hãng hàng không trên các chặng bay nội địa ở sân bay Tân Sơn Nhất chỉ ở xoay quanh mức khoảng 10 nghìn đồng/kg.

Chi phí nhiên liệu bay chiếm tỷ lệ lớn trong một chuyến bay, trong điều kiện thời tiết bình thường, một tàu bay loại 180 chỗ ngồi bay một vòng từ sân bay Tân Sơn Nhất ra Nội Bài rồi quay lại sân bay Tân Sơn Nhất nạp khoảng 5 tấn nhiên liệu, tương ứng với số tiền khoảng 500 triệu đồng.

Do đó, vào mùa thấp điểm, giá vé trên chặng bay này của Vietjet chỉ quanh mức hơn 1,5 triệu đồng/lượt; vé của hãng Vietnam Airlines khoảng hơn 2 triệu đồng/lượt, còn giá vé của hãng Pacific và Bamboo nằm ở phân khúc giữa của 2 hãng này. Bay gần đầy khách cộng với khoản thu cước phí từ vài tấn hàng hóa, các hãng đã có lợi nhuận với mức giá vé trên.

Tuy nhiên, sau khi “cháy vé” trong những ngày cao điểm trước Tết, sau Tết vé máy bay trên các chặng từ phía Bắc và khu vực miền Trung vào TP Hồ Chí Minh từ ngày mùng 6 đến ngày mùng 10 tháng Giêng tiếp tục khan hiếm dù các hãng hàng không đã tăng cường thêm nhiều chuyến bay.

Các chặng “nóng” từ Nội Bài, Cát Bi, Vinh… về Tân Sơn Nhất giá vé phổ thông đã ở quanh mức 4 triệu đồng/lượt nhưng những hành khách muốn mua trước vài ngày đã hầu như không thể tìm được vé vào TP Hồ Chí Minh ngay sau kỳ nghỉ Tết.

Trong các ngày từ 11-14 tháng Giêng, giá vé ở các chặng trên vẫn khá “nóng”, chỉ từ ngày 15 âm lịch trở đi, hành khách mới có thể tìm được những chuyến bay có giá vé quanh mức 2,5 triệu đồng/lượt trên chặng Nội Bài - Tân Sơn Nhất.

Trước Tết, thông tin từ Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, sản lượng hành khách phục vụ dịp Tết năm nay ở lĩnh vực hàng không đạt bình quân 146.678 hành khách/ngày với 970 chuyến bay/ngày, tăng 20% so với thời điểm trước Tết và tăng 8% so với dịp Tết năm ngoái.

Do đó sân bay Tân Sơn Nhất hoạt động với tần suất rất cao, lên tới hơn 1.000 chuyến bay/ngày vào cao điểm. Thực tế đã có những ngày sân bay này phục vụ vượt qua con số 1.060 chuyến bay nên doanh thu của các hãng hàng không trên các chặng bay nội địa dịp cao điểm này là rất lớn.

Theo quy định của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), từ ngày 1/1/2025, khung giá vé máy bay nội địa hạng phổ thông cao nhất lên tới 4 triệu đồng/lượt cho chặng bay trên 1.280km. Chặng bay từ 1.000km đến 1.280km có mức giá vé tối đa là 3,4 triệu đồng/lượt; chặng bay từ 850km đến dưới 1.000km có mức giá vé tối đa là 2,89 triệu đồng/lượt; các đường bay từ 500km đến dưới 850km giá vé là 2,25 triệu đồng/lượt và mức giá vé trên chưa bao gồm VAT và các khoản phí sân bay.

Do đó, dịp cao điểm Tết dù khách đông, nhưng để bù đắp chiều bay rỗng, các hãng hàng không đều tăng giá vé lên mức tối đa. Giá vé máy bay dịp cao điểm trước và sau Tết khan hiếm là điều người dân có thể chấp nhận do nhu cầu đi lại tăng cao. Nhưng giá vé dịp Tết cao ngất ngưởng như vậy cũng khiến không ít người đi máy bay phải suy nghĩ đến việc bị hãng hàng không lợi dụng “chặt, chém” khi đi máy bay vào thời điểm thông thường họ chỉ phải trả số tiền bằng hơn phân nửa giá vé dịp cao điểm.   

Trước đây, vào giữa năm 2024, khi dư luận rộ lên việc thu các khoản phí, lệ phí “ăn theo” giá vé máy bay với tỷ lệ quá cao, nhiều chuyên gia đã nêu ra Luật phí và lệ phí để “mổ xẻ” tình trạng này. Khi đó câu hỏi lớn được đặt ra là khoản phí quản trị hệ thống là gì mà lên đến 480 nghìn đồng trong mỗi vé?

Cụ thể, theo phân tích của chuyên gia Trần Đình Bá (Hội Khoa học kinh tế Việt Nam), trong cơ cấu 1 vé máy bay từ TP Hồ Chí Minh đi Hà Nội thời điểm đó có mức giá 4,04 triệu đồng, thì giá vé “net” được hãng đưa ra chỉ là 3,15 triệu đồng. Các khoản kèm theo gồm giá phục vụ hành khách là 100 nghìn đồng, giá dịch vụ an ninh 20 nghìn đồng và 2 khoản này do ACV thu.

Ngoài số tiền vé trên, hãng hàng không còn thu khoản phụ phí hệ thống lên tới 480 nghìn đồng; số tiền 290,4 nghìn đồng là thuế VAT trên tiền vé khách đi máy bay phải nộp. Toàn bộ số tiền vé 4,04 triệu đồng trên được hãng hàng không thu, sau đó trả lại cho ACV hoặc nộp ngân sách. Vì vậy, trong hóa đơn vé máy bay xuất cho bên mua, ngoài khoản VAT đều còn có một khoản mục khác được ghi là thuế, phí khác.           

Ngoài số tiền giảm thuế xăng dầu hàng không rất lớn do cơ quan thuế TP Hồ Chí Minh thực hiện, các tỉnh, thành có sân bay khác giảm tiền thuế xăng dầu cho hoạt động hàng không mỗi năm ở mức bao nhiêu là vấn đề cần được các cơ quan có trách nhiệm thống kê, công bố. Đồng thời từ khoản tiền giảm thuế rất lớn này, người dân được hưởng lợi gì trong cơ cấu giá vé máy bay hiện nay cũng là vấn đề cần được làm rõ.