Nỗ lực giảm thiểu rác thải nhựa, bảo vệ môi trường xứ Huế
Với lượng rác thải sinh hoạt hàng trăm tấn mỗi ngày, TP Huế đang phải đối mặt với vấn nạn rác thải nhựa, nhất là sau khi thành phố được mở rộng với 29 phường, 7 xã. Trước thực trạng này, chính quyền thành phố đã phát động nhiều phong trào, kêu gọi người dân cùng chung tay giảm thiểu rác thải nhựa để bảo vệ môi trường.
Theo thống kê, hiện tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh ở TP Huế khoảng 407 tấn/ngày, trong đó rác thải nhựa chiếm hơn 15%. Khối lượng rác thải nhựa thất thoát vào môi trường ở thành phố ước tính khoảng 3,13% so với tổng khối lượng rác thải phát sinh. Hoạt động sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần là nguồn gây ô nhiễm rác thải nhiều nhất, kể cả về số lượng và khối lượng.
Đánh giá của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF - Việt Nam) cho thấy, dù việc thu gom rác thải ở TP Huế đạt tỷ lệ rất cao (98% trong năm 2020) cùng với những nỗ lực của chính quyền địa phương, Công ty CP Môi trường và Công trình Đô thị Huế và các nhóm tình nguyện, song ô nhiễm rác thải nhựa vẫn xảy ra tại một số lưu vực sông, hồ xung quanh Kinh thành Huế, các khu chợ ngoài trời, bãi biển công cộng… Rác thải nhựa làm tắc nghẽn các dòng sông và đe dọa hệ sinh thái và môi trường biển, ven biển, tác động đến hoạt động du lịch, vận tải biển và nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.
Đặc biệt, địa bàn TP Huế có hệ thống sông ngòi tự nhiên và nhân tạo dày đặc đổ về đầm phá Tam Giang - Cầu Hai trước khi ra biển. Đây là hệ đầm phá nước lợ lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á, có giá trị cao về môi trường sinh thái và đa dạng sinh học. Qua khảo sát của cơ quan chức năng cho thấy, hiện một số khu vực trên đầm phá Tam Giang - Cầu Hai cũng đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi lượng rác thải nhựa, nước thải trôi theo dòng sông Hương và các con sông ở TP Huế đổ về.
Ông Trần Song, Phó Chủ tịch UBND TP Huế cho biết, để giảm thiểu lượng rác thải tại các cơ quan, đơn vị và các khu dân cư trên địa bàn, trong thời gian qua, TP Huế đã tiên phong, chủ động xây dựng và thực hiện đề án “Ngày Chủ nhật xanh”, “Chủ nhật vì cộng đồng” và các hoạt động hưởng ứng phong trào nói không với túi nilon, sản phẩm nhựa sử dụng một lần nhằm giảm thiểu rác thải nhựa ra môi trường và được người dân hưởng ứng thực hiện. “Hiện các đơn vị trên địa bàn đã tổ chức ký cam kết tham gia thực hiện phong trào “Chống rác thải nhựa”, “Nói không với túi nilon và sản phẩm nhựa sử dụng một lần”.
Ngoài ra, các trường học cũng đã tập trung xây dựng mô hình thu gom túi nilon, pin qua sử dụng, thu gom giấy in, giấy báo loại làm túi đựng thay thế túi nilon cung cấp cho các quầy thuốc, nhà thuốc, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ khó khăn về kinh tế nhằm giảm thiểu lượng rác thải nhựa ra môi trường”, ông Song nói.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo UBND TP Huế, dù đã có nhiều nỗ lực, song công tác thu gom rác thải nhựa trên địa bàn vẫn còn gặp khó khăn, vướng mắc do nhiều hộ dân chưa nhận thức và quan tâm đến phong trào chống rác thải nhựa. Vì thế mới đây, vào giữa tháng 11/2021, UBND TP Huế và WWF - Việt Nam đã cùng ký cam kết đưa TP Huế trở thành đô thị giảm nhựa thông qua dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam”. Dự án sẽ hỗ trợ TP Huế bảo vệ các dòng sông, hệ sinh thái các vùng đất ngập nước và ven biển không bị ô nhiễm bởi rác thải nhựa thông qua các biện pháp can thiệp với sự tham gia của các đơn vị liên quan, các tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương. Với dự án này, TP Huế cam kết đến năm 2024 trở thành đô thị giảm nhựa với 70% chất thải rắn được phân loại tại nguồn, thu gom và xử lý, đồng thời rác tái chế từ bãi chôn lấp được đẩy mạnh thu hồi. Bên cạnh đó, WWF - Việt Nam cam kết hỗ trợ nguồn lực giúp TP Huế đạt được mục tiêu không còn rác thải nhựa ngoài môi trường tự nhiên vào năm 2030.
Bà Nguyễn Thị Diệu Thúy, Giám đốc Chương trình giảm nhựa của WWF - Việt Nam cho biết, thời gian qua, dù tỉnh Thừa Thiên-Huế nói chung và TP Huế nói riêng đã có rất nhiều nỗ lực trong công tác giảm thiểu và quản lý rác thải. Thế nhưng trên thực tế, ô nhiễm rác thải nhựa vẫn là một vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt là những ảnh hưởng tiềm ẩn đến sinh kế của ngư dân đánh bắt thủy sản ven bờ do ô nhiễm làm giảm nguồn lợi thủy sản. Nếu không có các biện pháp can thiệp hiệu quả sẽ dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng đối với một số loài quý hiếm cũng như suy thoái nghiêm trọng các hệ sinh thái, sinh cảnh sống quan trọng ở biển.
“Do đó, cần phải có những giải pháp can thiệp mạnh mẽ ngay lập tức để giảm thiểu rác thải nhựa và giảm thiểu tác động của rác thải nhựa đối với các dòng sông, khu vực đất ngập nước, ven biển. Tiếp tục tuyên truyền giúp người dân nâng cao nhận thức và hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc giảm thiểu sử dụng nhựa và phòng tránh thất thoát nhựa ra môi trường. Từ đó góp phần bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn lợi thủy, hải sản cũng như sinh kế của người dân”, bà Thúy đề xuất.