Sinh viên thích ứng ra sao trước biến động của thị trường lao động?

Ngày 21/3, hàng ngàn sinh viên các trường đại học (ĐH) tại Hà Nội đã đến với Ngày hội việc làm công nghệ - UET Jobfair 2026 do Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội) tổ chức, với sự tham gia của nhiều trường ĐH và gần 70 tập đoàn, doanh nghiệp.

Một thống kê được nêu ra tại Ngày hội việc làm. Đó là theo JobOKO (nền tảng công nghệ tuyển dụng tốp đầu của Việt Nam), từ 581.660 tin đăng tuyển dụng thu thập toàn thị trường trên nền tảng tuyển dụng JobOKO trong 10 tháng đầu năm 2025, tổng số lượng việc làm năm 2025 tăng 2,05% so với cùng kỳ 2024. Trong đó, những ngành đặc biệt tăng mạnh phải kể đến: Xây dựng (55,10%), Sản xuất (45,65%), Pháp luật - Pháp lý (49,94%), Kiến trúc - Nội thất (35,36%). Đi ngược với xu hướng chung, một số ngành lại có xu hướng giảm nhanh, gồm có: Nhân sự (giảm 25,69%), Xuất nhập khẩu (giảm 23,6%), IT - Phần mềm (giảm 16,92%), Giao vận - Kho bãi (giảm 13,91%) và Tài chính - Ngân hàng (giảm 12,91%)… Nhìn chung, thị trường lao động đang phân hóa rõ rệt: Các ngành liên quan đầu tư và cơ sở hạ tầng tiếp tục được hưởng lợi, trong khi những ngành chịu áp lực công nghệ và thương mại quốc tế phải đối mặt với giảm tuyển dụng.

Trong 10 tháng đầu năm 2025, tổng việc làm trên thị trường tăng nhẹ 2,05%, nhưng từng nhóm ngành lại có những biến động đáng kể. Các ngành Xây dựng, sản xuất bứt phá nhờ dòng vốn đầu tư công mạnh mẽ. Ngược lại, tác động từ thuế quan Mỹ và thương mại quốc tế khiến nhu cầu nhân lực ở nhóm xuất nhập khẩu và kho vận suy giảm. Việc siết chặt quản lý nhà nước về thuế, chống hàng giả, hàng nhái góp phần làm giảm sức hút của ngành Kinh doanh – Bán hàng, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng mạnh ở các ngành Pháp luật – Pháp lý.

Trong năm 2025, số lượng việc làm tăng trưởng ổn định ở hầu hết các cấp bậc, ngoại trừ vị trí fresher (sinh viên mới ra trường), và vị trí fresher cũng là cấp bậc duy nhất giảm so với năm trước, với mức giảm -12,96%; mức sụt giảm fresher tập trung ở các ngành Hành chính – Nhân sự (-53,18%), Kế toán (-36,22%) và Tài chính – Ngân hàng (-34,52%). Xu hướng này cho thấy sinh viên mới ra trường đang phải đối mặt với áp lực: Ít cơ hội hơn, cạnh tranh cao hơn và yêu cầu kỹ năng đầu vào cũng được nâng lên, buộc họ phải chủ động thích ứng và nâng cao năng lực nhanh chóng để tham gia thị trường lao động.

TS Bùi Trung Ninh, Trưởng phòng Công tác sinh viên, Trường ĐH Công nghệ chia sẻ, từ những số liệu trên cho thấy, thị trường lao động đang phải đối diện với nhiều khó khăn. Do đó, sinh viên phải cập nhật, học kiến thức nền tảng, phải trau dồi thêm nhiều kĩ năng để đáp ứng sự biến đổi của thị trường lao động.

Ông Đỗ Đức Dũng, Giám đốc bộ phận Giải pháp Phần mềm Samsung R&D Center Vietnam bày tỏ, việc tuyển dụng với doanh nghiệp không vấn đề gì, mà câu chuyện là sau khi tuyển dụng xong thì doanh nghiệp thường phải đào tạo lại, cả về chuyên môn và kỹ năng cho sinh viên mới ra trường.

Theo ông Đỗ Đức Dũng, về mặt học thuật, sinh viên có thực tiễn (vì có sự đồng hành của doanh nghiệp và nhà trường), nhưng về kỹ năng mềm thì còn hạn chế, như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng quản lí thời gian. Trong môi trường học thuật, sinh viên có được học những kỹ năng đó, nhưng chưa thật sự đạt chất lượng, vận dụng trong thực tiễn chưa có chiều sâu, chưa nhuần nhuyễn. Nhiều kỹ năng đơn giản như quản trị thời gian, quản trị đầu công việc, hay kỹ năng mới như quản trị “stress” – quản trị áp lực, sinh viên làm chưa tốt, nguyên nhân là do sau khi sinh viên học các khóa học kỹ năng đó, thì các kỹ năng đó lại không được vận dụng.

“Công ty mẹ của Samsung là ở Hàn Quốc, nhưng sinh viên ở Hàn Quốc họ rất chủ động, làm xong việc họ chủ động báo cáo, còn sinh viên Việt Nam thì bị động, khi nào trưởng nhóm hỏi mới báo cáo”, ông Đỗ Đức Dũng chia sẻ.

Ông Phạm Doãn Thanh Phong, chuyên viên Phòng phát triển nhân sự của Công ty TNHH LG Innotek Việt Nam Hải Phòng cho biết, năm 2025, trong ngày hội việc làm, công ty nhận được 50-70 hồ sơ và sẽ tuyển được hơn 20 bạn ở các vị trí, mức lương từ 8,5 triệu (dành cho thực tập sinh) đến 13 triệu (dành cho sinh viên trường kỹ thuật tốp đầu mới ra trường).

“Công ty chúng tôi tuyển dụng khá khó, do có tiêu chí khá khắt khe, đòi hỏi trình độ ngoại ngữ, nhưng hiện kỹ năng tiếng Anh hay kỹ năng mềm của sinh viên cũng hạn chế. Chúng tôi phải đào tạo lại hết, thời gian đào tạo lại từ 3 – 6 tháng, do một số trường ĐH chưa đào tạo chuyên sâu để sinh viên có thể thực chiến. Nhưng điểm yếu lớn nhất của sinh viên mới ra trường là hơi thiếu kiên trì, đặc biệt những ngành sản xuất công nghệ cao, nhiều sinh viên không chịu được áp lực đã từ bỏ, đây là điều rất đáng tiếc”, ông Phạm Doãn Thanh Phong thông tin.

Ở góc độ cơ sở đào tạo, TS Nguyễn Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ đưa ra lời khuyên cho sinh viên: Ngay tại ngày hội việc làm, các em nên tìm hiểu về thị trường lao động và tìm hiểu sâu hơn nhu cầu của các nhà tuyển dụng, qua đó biết mình đã chuẩn bị được gì, còn thiếu những gì, để trau dồi và định hướng cho mình con đường nghề nghiệp trong tương lai, có kế hoạch hoàn thành chương trình đào tạo đúng thời hạn

 “Ngày hội việc làm sắp tới cũng cần được thay đổi theo một cách thức mới thu hút được nhiều sự quan tâm và mang lại hiệu quả tốt hơn cho các bên liên quan. Chúng tôi và các trường ĐH sẽ phối hợp với các doanh nghiệp xây dựng hệ thống kết nối chặt chẽ, với nhiều hoạt động mang tính định hướng, hỗ trợ tuyển dụng, đặc biệt là áp dụng công nghệ cũng như AI vào khâu tổ chức, triển khai và thu thập dữ liệu, để cung – cầu kết nối hiệu quả nhất”, TS Nguyễn Thu Hương đề xuất.