Tưởng niệm 83 năm ngày bác sĩ A.Yersin về cõi vĩnh hằng
Hôm nay 1/3, Hội Những người ái mộ bác sĩ A.Yersin tỉnh Khánh Hòa tổ chức lễ tưởng niệm 83 năm Ngày mất của bác sĩ A.Yersin (1/3/1943 – 1/3/2026). Đến dự có lãnh đạo UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng một số sở, ban, ngành, tổ chức xã hội tỉnh Khánh Hòa; phường Nha Trang, xã Suối Dầu và đông đảo cán bộ, nhân viên ngành y tế, học sinh ở Khánh Hòa
Cùng dự có ông Thomas Gass - Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam và lãnh đạo Trưởng Đại học Y Hà Nội, UBND phường Lâm Viên, tỉnh Lâm Đồng – nơi bác sĩ A.Yersin đã tìm ra cao nguyên Lang Bian - Đà Lạt.
Cùng với việc dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ bác sĩ A.Yersin tại Tượng đài A.Yersin trong Công viên A.Yersin bên bờ biển Nha Trang, mộ bác sĩ A.Yersin, chùa Linh Sơn Pháp Ấn ở xã Suối Dầu, các đại biểu và người yêu mến ông đã ôn lại tiểu sử, sự nghiệp và những cống hiến lớn lao của nhà bác học, bác sĩ A.Yersin đối với nhân loại.
Alexandre Yersin sinh ngày 22/9/1863, tại Aubone, tổng Vaud, hạt Lavaux, tỉnh Morges - Thụy Sĩ. Ông được đào tạo ngành y ở Viện Hàn lâm Lausanne từ năm 1883 và làm việc tại Phòng thí nghiệm vi trùng của Louis Pasteur ở Paris.
Sau khi bảo vệ thành công luận án “Nghiên cứu về sự phát triển của bệnh lao bằng thực nghiệm”, A.Yersin nhận bằng Tiến sĩ y khoa năm 25 tuổi, sau đó ông nhập quốc tịch Pháp để được vào Viện Pasteur Paris phối hợp bác sĩ Émili Roux khám phá độc tố bạch hầu do trực khuẩn Corynebacterium diphtheriae.
Từ tháng 7/1891, A.Yersin đến Nha Trang – Việt Nam, chọn nơi này làm quê hương thứ hai để gắn bó suốt cuộc đời. Ông không chỉ là người đầu tiên tìm ra trực khuẩn gây bệnh dịch hạch năm 1894, xây dựng cơ sở Suối Dầu – Khánh Hòa năm 1896 để nuôi ngựa sản xuất huyết thanh chữa bệnh dịch hạch, mà còn nghiên cứu dịch tễ gia súc, sản xuất nhiều loại vắc xin, huyết thanh phòng bệnh tụ huyết trùng và dịch tả cho bò, lợn, gà, đồng thời lập phòng thí nghiệm bệnh súc vật và đào tạo chuyên môn bệnh lý, vệ sinh dịch tễ gia súc ở Đông Dương.
Ông còn là người đã tìm ra cao nguyên Lang Bian - Đà Lạt; đưa cây cao su, canh-ki-na vào Đông Dương để nghiên cứu và phát triển rồi sáng lập Trường Y Đông Dương - tiền thân Trường Đại học Y Hà Nội và Viện Pasteur Nha Trang…
Ngày 1/3/1943, A.Yersin về cõi vĩnh hằng tại Nha Trang, mộ phần được đặt tại Suối Dầu theo di nguyện của ông.
Cuộc đời và sự nghiệp của A.Yersin – nhà bác học, nhà nhân văn lớn đã đi vào lịch sử như một huyền thoại, tên tuổi của ông vẫn sống mãi trong lòng nhân loại.
Trên địa bàn Khánh Hòa có các khu tưởng niệm bác sĩ A.Yersin, đó là Thư viện Yersin ở Viện Pasteur Nha Trang; Tượng đài A.Yersin trong Công viên Yersin bên bờ biển Nha Trang; Chùa Linh Sơn - nguyên là phòng làm việc của bác sĩ A.Yersin; phần mộ bác sĩ A.Yersin; nhà làm việc của bác sĩ A.Yersin ở xã Suối Dầu. Ngoài ra, tại Khánh Hòa còn có Trường THCS A.Yersin; Hội Những người ái mộ A.Yersin và Phòng Khám bệnh từ thiện A.Yersin.
Quần thể “Di tích lịch sử lưu niệm Nhà bác học Alexandre Yersin” tại Khánh Hòa đã được Bộ Văn hoá Thông tin - nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia từ ngày 28/8/1990. Đến năm 2013, bác sĩ A.Yersin đã được Chính phủ nước Cộng hòa XHCN Việt Nam truy tặng danh hiệu Công dân danh dự.