Bài 3: Đồng bằng sông Cửu Long tiên phong trong phát triển năng lượng xanh

Khát vọng trở thành trung tâm năng lượng tái tạo

Thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, vùng ĐBSCL đã triển khai thi công và đóng điện vận hành thương mại dự án nguồn điện năng lượng tái tạo khoảng 5.000 MW, đóng góp khoảng 15 tỷ kWh điện vào lưới điện quốc gia.

Theo quy hoạch điện VIII, VIII điều chỉnh, vùng ĐBSCL định hướng phát triển khoảng 21.380 MW nguồn năng lượng tái tạo (trong đó, điện gió 12.127 MW, điện mặt trời tập trung 1.953 MW, điện mặt trời mái nhà 6.611 MW, điện sinh khối 519 MW, điện rác 170 MW). Riêng tỉnh Vĩnh Long được phân bổ tổng công suất 6.481 MW và khoảng trên 30.000 MW tiềm năng điện gió ngoài khơi.

Vĩnh Long cũng là một trong các địa phương tiên phong triển khai, thực hiện Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết số 70). Ông Nguyễn Quỳnh Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh tỉnh tập trung phát triển kinh tế biển và năng lượng sạch là động lực chính để thúc đẩy kinh tế xanh, tăng trưởng bền vững trong những năm tới.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long cam kết xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, dễ thực thi, chi phí thấp và hiệu quả cao; xây dựng và ban hành chính sách vượt trội cho đầu tư vào năng lượng mới, năng lượng tái tạo (như điện gió, điện mặt trời) đặc biệt là cơ chế cho tự sản, tự tiêu, xuất khẩu điện tái tạo; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư phát triển nhằm đạt mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo quốc gia, gắn liền với hạ tầng truyền tải điện liên vùng.

Với đường bờ biển dài hơn 130 km, trải dài từ vùng Duyên Hải đến Bình Đại, tỉnh Vĩnh Long có tiềm năng to lớn phát triển điện gió ven biển và ngoài khơi, với diện tích khu vực biển khoảng 15.000 km2, tốc độ gió trung bình 7-8 m/s thuộc khu vực tốt nhất của cả nước, phù hợp cho phát triển điện gió công suất lớn. Vĩnh Long nằm giữa trung tâm vùng, với vị trí kết nối giao thông, hạ tầng thuận lợi, từng bước khẳng định vai trò đầu tàu năng lượng tái tạo của vùng ĐBSCL.

Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công thương chia sẻ: “Nếu như mười năm trước, năng lượng tái tạo vẫn còn là khái niệm mang tính dự báo, nay đã trở thành nguồn động lực trung tâm trong mọi chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chuyển dịch năng lượng không còn là xu thế, mà là nhiệm vụ tất yếu”.

Tỉnh Vĩnh Long có tổng công suất nguồn điện đang vận hành thương mại đạt gần 5.508 MW (bao gồm: 4 nhà máy nhiệt điện, công suất 4.498 MW; 13 nhà máy điện gió, công suất 650 MW; 2 dự án điện mặt trời với công suất 189 MW; 4.551 hệ thống điện áp mái nhà, tổng công suất lắp đặt 171 MW), đóng góp khoảng 30 tỷ kWh điện vào lưới điện quốc gia, tạo ra giá trị tương đương khoảng 25.000 tỷ đồng. Trong đó, nguồn điện năng lượng tái tạo khoảng 5.000 tỷ đồng.

Địa phương cũng đang triển khai 18 dự án điện gió, tổng công suất 1.245 MW, 1 dự án điện sinh khối công suất 25 MW, 1 dự án nhà máy sản xuất hydro xanh công suất 24.000 tấn hydro/năm. Các dự án khi hoàn thành được kỳ vọng tạo điểm nhấn du lịch, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần xây dựng Vĩnh Long trở thành tỉnh phát triển nhanh, bền vững, trung tâm kinh tế biển và sản xuất năng lượng tái tạo vùng ĐBSCL.

Theo ông Trần Trí Quang, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, năm 2026 sẽ là năm bứt phá. Ngay đầu năm, ba nhà máy điện gió với tổng công suất 174 MW sẽ đi vào vận hành. Đến cuối năm, 5 dự án mới với công suất 329 MW hoàn thành, góp phần tạo nguồn năng lượng sạch lớn cho khu vực. Với điều kiện tự nhiên, địa chất bờ biển thuận lợi, tỉnh đã và đang kêu gọi nhiều dự án đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.

Vĩnh Long xác định 3 trụ cột phát triển, gồm: Nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng; Công nghiệp chế biến, công nghiệp sạch gắn với năng lượng tái tạo, đồng thời xác định rõ định hướng thu hút đầu tư: Năng lượng tái tạo; Công nghiệp chế biến nông sản; Logistics và hạ tầng kho vận; Nông nghiệp công nghệ cao; Phát triển đô thị và du lịch sinh thái.

Điểm sáng từ cực Nam Tổ quốc

Tỉnh Cà Mau với 3 mặt giáp biển, đang vươn mình mạnh mẽ trên bản đồ năng lượng khi chủ động khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên hiếm có. Với đường bờ biển dài, gió thổi ổn định quanh năm, bức xạ mặt trời cao, Cà Mau hội tụ đầy đủ điều kiện phát triển các dạng năng lượng tái tạo quy mô lớn, góp phần tạo nên hệ sinh thái năng lượng sạch đầy triển vọng.

Sau khi sáp nhập với Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau mở ra không gian phát triển mới rộng lớn hơn cả về địa lý, dân số và tiềm lực kinh tế. Năng lượng sạch tiếp tục là một trong những trụ cột chiến lược đến năm 2030. Địa phương hiện có 16 nhà máy điện gió, tổng công suất hơn 870 MW, đã vận hành thương mại và hòa lưới điện quốc gia, đóng góp khoảng 2,3 tỷ kWh mỗi năm. Đây là nguồn năng lượng quan trọng không chỉ cho vùng ĐBSCL mà còn cho cả hệ thống điện quốc gia.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, về nguồn điện, dự án điện khí LNG Bạc Liêu công suất 3.200MW đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư.

Quy hoạch đến năm 2030, tỉnh Cà Mau vận hành tăng thêm so với hiện trạng 2.309 MW với 34 dự án điện đó, trong đó 5 dự án tổng công suất 442 MW đang triển khai thi công. Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất quy hoạch 117 MW. Điện mặt trời tập trung được quy hoạch 2 dự án tổng công suất 100 MW, đã có nhà đầu tư khảo sát, nghiên cứu và đang lập thủ tục đề xuất chủ trương đầu tư theo quy định. Tỉnh đang hoàn thiện hồ sơ, phối hợp với các bộ, ngành chuẩn bị cho mục tiêu xuất khẩu điện gió ngoài khơi với công suất 12.000-15.000 MW.

Ông Tô Minh Đương, Phó Giám đốc Sở Công thương cho biết, dự án xuất khẩu điện tỉnh Cà Mau từ các nguồn năng lượng tái tạo với công suất dự kiến 2.000-5.000 MW và điện gió ngoài khơi Bạc Liêu xuất khẩu với công suất 10.000 MW đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong danh mục của Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII. Ngoài ra, có nhà đầu tư đã đề xuất nghiên cứu dự án sản xuất Hydro từ năng lượng tái tạo tại các xã ven biển có thể phát triển với tổng công suất khoảng 86.248 tấn/năm.

Cà Mau hiện có 2 Nhà máy điện gió kết hợp du lịch sinh thái là Khu du lịch Khai Long Cà Mau và Khu du lịch sinh thái Điện gió Hòa Bình 1. Hình thức du lịch sinh thái kết hợp phát triển năng lượng tái tạo với các trụ tuabine gió và năng lượng mặt trời đang triển khai bước đầu có kết quả nhất định.

Riêng đầm Thị Tường có tổng diện tích mặt nước khoảng 700 ha đã được Quy hoạch là Khu Du lịch sinh thái. Nhà đầu tư đã nghiên cứu đề xuất thực hiện dự án năng lượng tái tạo kết hợp du lịch sinh thái Đầm Thị Tường với công suất 1.000 MW điện mặt trời trên mặt nước lòng hồ và bờ bãi ven hồ và 300 MW điện gió.

Với nhiều lợi thế về địa hình, tiềm năng phát triển về năng lượng, tỉnh Cà Mau kiến nghị bổ sung 1.000 MW điện mặt trời nổi và 300 MW điện gió kết hợp du lịch sinh thái Đầm Thị Tường vào Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII; bổ sung Danh mục dự án Nhà máy lọc hoá dầu từ nguồn dầu thô nhập khẩu công suất 1,2-1,5 triệu tấn/năm vào Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia để khai thác tiềm năng của địa phương.