Châu Âu sắp tung gói trừng phạt tiếp theo nhằm vào Nga

Trên thực tế, nhập khẩu vàng của Nga đã bị Mỹ, Anh, Nhật Bản và Canada cấm. Quyết định này được đưa ra trong Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) tại Đức vào cuối tháng 6 vừa qua.

Trong khi xuất khẩu vàng của Nga ước tính trị giá khoảng 15 tỷ USD vào năm 2021, lệnh cấm được các nhà phân tích cho là chủ yếu mang tính biểu tượng, vì các biện pháp trừng phạt của phương Tây vốn đã đóng cửa các thị trường châu Âu và Mỹ đối với vàng Nga. Các nhà ngoại giao EU cho biết gói trừng phạt thứ 7 cũng sẽ nhằm vào nhiều thực thể và cá nhân Nga được cho là có liên hệ với Điện Kremlin, đồng thời sẽ bổ sung một số hàng hóa vào danh sách hiện có nhằm ngăn chặn hành vi né tránh lệnh trừng phạt. Ủy ban châu Âu sẽ ban hành tài liệu hướng dẫn về những hàng hóa nào có thể và không thể vận chuyển từ Nga đến khu vực Kaliningrad qua lãnh thổ Litva. Đáng chú ý, các biện pháp trừng phạt tiếp theo của EU sẽ không nhằm vào năng lượng Nga.

Gói trừng phạt thứ 6 bao gồm các lệnh cấm nhập khẩu than và dầu của Nga, nhưng ngoại trừ Hungary, Slovakia và Cộng hòa Czech, những nước nhận dầu từ Nga qua đường ống. Ukraine và các đồng minh thân cận ở Đông Âu đã yêu cầu EU ngừng nhận khí đốt của Nga. Tuy nhiên, nhiều quốc gia EU phụ thuộc nhiều vào khí đốt Nga như Đức và Hungary đang phải đối mặt với những tổn thất kinh tế nghiêm trọng.

Liên quan tới vấn đề này, giới chuyên gia thậm chí đánh giá rằng, nếu Nga mạnh tay cắt vĩnh viễn nguồn cung khí đốt, đó sẽ là cơn ác mộng khủng khiếp của châu Âu với những hệ quả nghiêm trọng không chỉ về kinh tế mà còn cả chính trị, xã hội. Hãng tài chính JP Morgan của Mỹ mới đây đưa ra cảnh báo rằng, nếu Nga hoàn toàn dừng xuất khẩu dầu mỏ, nền kinh tế thế giới sẽ trải qua cú sốc lớn tới nỗi giá dầu tăng gấp tư, lên gần 400 USD/thùng. Mức giá hiện nay là khoảng 100 USD/thùng. Do thế giới vẫn phụ thuộc lớn vào dầu mỏ nên cú sốc này với nền kinh tế toàn cầu thậm chí sẽ tồi tệ hơn nhiều so với những gì diễn ra vào những năm 1970, và có nguy cơ đẩy nhiều quốc gia rơi vào một cuộc suy thoái sâu. Ngoài ra, Nga đã dừng cung cấp hầu hết khí tự nhiên tới châu Âu qua đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc 1 (Nord Stream 1) như một phần trong kế hoạch bảo trì thường xuyên. Moscow cũng cắt giảm vận chuyển khí đốt tới một số nước châu Âu vào những tháng qua, động thái được cho là khiến giá năng lượng tăng cao liên tục. Không khó để thấy điều gì sẽ diễn ra tiếp theo và vì sao tác động của việc này lại mạnh mẽ như vậy.

Nga đã kiếm được hàng tỷ USD từ dầu mỏ và khí đốt nhờ giá năng lượng tăng cao kể từ khi tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, bất chấp các lệnh trừng phạt cứng rắn của phương Tây. Giá dầu mỏ và khí đốt được quy định theo quốc tế nhưng trong thị trường này, Nga đóng vai trò chi phối. Giữa bối cảnh nguồn cung thế giới bị kéo căng đến cực hạn, nếu có thêm một lệnh cấm xuất khẩu từ Nga, điều này sẽ đẩy giá năng lượng lên mức mà JP Morgan gọi là “cao khủng khiếp”. Trong khi bản thân Mỹ có nhiều nguồn cung để tự đáp ứng nhu cầu của chính mình thì châu Âu phụ thuộc lớn vào Nga. Ngành công nghiệp Đức và Italy sẽ bị tê liệt do giá năng lượng tăng cao và hàng nghìn công ty sẽ phá sản. Sau đó hàng triệu người sẽ thất nghiệp và hóa đơn năng lượng sẽ tăng chóng mặt một cách không ổn định. Hàng triệu người thậm chí không thể nấu ăn hay sử dụng ôtô.

Phương Tây cáo buộc Nga đang sử dụng nhiên liệu hóa thạch làm vũ khí. Gần đây, Nga đã cắt nguồn cung khí đốt tới một số quốc gia châu Âu nếu họ không thanh toán bằng đồng ruble. Cuộc chiến ở Ukraine cũng hạn chế việc xuất khẩu lương thực và đẩy giá lương thực trên thế giới tăng cao. Một số quan điểm cho rằng việc Nga cắt nguồn cung sang châu Âu chẳng khác gì cắt đi nguồn thu nhập của chính mình nhưng Điện Kremlin hiện có đủ khả năng tài chính để đối phó với việc này. Thay vào đó, việc Nga cắt nguồn cung khí đốt có thể gây ra cú sốc to lớn cho các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt. Các thị trường chứng khoán có thể lao dốc và hàng nghìn công ty phá sản trong khi cung không thể đáp ứng cầu về năng lượng. Hàng triệu người sẽ thất nghiệp và phương Tây ngay lập tức mất đi ý chí chính trị để tiếp tục hỗ trợ tài chính cho Ukraine.

Khi cuộc chiến ở Ukraine kéo dài, hoặc thậm chí leo thang, các chuyên gia dự báo, các chính phủ châu Âu sẽ đứng trước sức ép từ những cử tri nghèo hơn, đói hơn và lạnh hơn. Thêm vào đó, sức ép từ dòng người nhập cư do cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu, những đợt nắng nóng hoành hành ở các nông trại, làn sóng COVID-19 mới và sự gián đoạn chuỗi cung ứng trong mùa đông này khiến người ta đặt câu hỏi, các chính phủ phương Tây có thể duy trì sự đoàn kết trong bao lâu. Một cuộc thăm dò dư luận ở 10 quốc gia do Hội đồng Đối ngoại châu Âu tiến hành vào đầu tháng này cho thấy EU đang chia rẽ về phản ứng với cuộc chiến ở Ukraine. 35% những người được hỏi muốn hòa bình đạt được sớm nhất có thể, thậm chí cả khi cái giá phải trả là Ukraine nhượng bộ Nga, trong khi 22% những người tham gia khảo sát tin rằng việc đánh bại Nga là con đường duy nhất để đạt được hòa bình.

“Châu Âu sẽ đối mặt với ngày càng nhiều sức ép để kêu gọi “chấm dứt cuộc chiến hiện nay”, nhà khoa học chính trị Ivan Krastev, Chủ tịch Trung tâm Chiến lược Tự do nhận định. Trong khi đó, chuyên gia Tim Benton thuộc Chatham House dự đoán, cuộc khủng hoảng ở châu Âu sẽ kéo dài “một vài năm”. Các nhà quan sát phương Tây đánh giá, chừng nào cuộc chiến ở Ukraine còn tiếp diễn thì chừng đó châu Âu có thể phải đi lại ít hơn, ăn đạm bạc hơn và mặc nhiều áo hơn thay vì chỉ cần vặn công tắc máy sưởi.

Rõ ràng, thời gian của châu Âu đang cạn dần khi châu lục này phải thừa nhận và chuẩn bị đối phó với công cụ quyền lực nhất của Nga: Đó là dầu mỏ và khí đốt.