Chia rẽ sau hành động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã triệu tập phiên họp khẩn để thảo luận về các cuộc không kích do Mỹ tiến hành nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh Nga, Trung Quốc và Pakistan đồng loạt kêu gọi một nghị quyết yêu cầu ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện tại khu vực Trung Đông.
Thế giới dõi theo động thái của Iran
Giới quan sát đang chờ đợi phản ứng chính thức của Tehran sau tuyên bố gây sốc từ Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ, phối hợp với Israel, đã “phá hủy” các địa điểm hạt nhân trọng yếu của Iran, hành động được xem là chiến dịch quân sự quy mô lớn nhất của phương Tây nhằm vào nước này kể từ năm 1979. Ngay lập tức, Nga và Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích gay gắt. “Hòa bình ở Trung Đông không thể đạt được bằng cách sử dụng vũ lực. Các biện pháp ngoại giao vẫn chưa cạn kiệt và vẫn còn hy vọng cho một giải pháp hòa bình”, Đại sứ Trung Quốc tại LHQ Phó Thông nhấn mạnh.
Trong khi đó, quyền Đại sứ Mỹ tại LHQ, bà Dorothy Shea, lại lên tiếng bảo vệ hành động của Washington, cho rằng đã đến lúc cần quyết đoán hơn với Iran. Bà kêu gọi HĐBA buộc Iran chấm dứt việc phát triển vũ khí hạt nhân và các mối đe dọa nhằm vào Israel. “Iran từ lâu đã che giấu chương trình vũ khí hạt nhân và cản trở những nỗ lực ngoại giao thiện chí của chúng tôi. Chế độ Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân”, quyền Đại sứ Mỹ nói.
Liệu lịch sử lặp lại?
Đại sứ Nga Vassily Nebenzia liên hệ vụ việc hiện tại với bài phát biểu nổi tiếng của cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell năm 2003, người đã từng cáo buộc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt, một cáo buộc sau đó không được chứng minh. “Chúng ta lại bị yêu cầu tin vào những câu chuyện không có thật của Mỹ, một lần nữa gây ra đau khổ cho hàng triệu người dân Trung Đông”, ông Nebenzia tuyên bố.
Ngay tại Mỹ, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders ngày 22/6 đã chỉ ra những điểm tương đồng giữa các cuộc không kích của Mỹ vào Iran vào cuối tuần qua với cuộc tấn công Iraq năm 2003, nhấn mạnh rằng “đừng để lịch sử lặp lại”. Theo ông Sanders, “cách Thủ tướng Israel và Tổng thống Trump sử dụng ngôn ngữ tương tự nhau liên quan đến các cuộc không kích ở Iran có điểm tương đồng với những gì ông Netanyahu và Tổng thống George W.Bush từng nói về cuộc tấn công Iraq của Mỹ năm 2003”.
“Không có vũ khí hủy diệt hàng loạt nào từng được tìm thấy. Cuộc chiến đó dựa trên một lời nói dối. Một lời nói dối khiến chúng ta mất 4.500 người Mỹ trẻ tuổi, 32.000 người bị thương và hàng nghìn tỷ USD”, ông Sanders nhấn mạnh.
Bất đồng nội bộ HĐBA
Trong phiên họp, Đại sứ Iran Amir Saeid Iravani lên án Mỹ và Israel “phá hoại ngoại giao”, bác bỏ mọi cáo buộc của Mỹ, gọi chúng là “vô căn cứ”, đồng thời tố cáo việc sử dụng Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) như một công cụ chính trị. “Hiệp ước này đang bị thao túng để biện minh cho hành động xâm lược, thay vì bảo vệ quyền hợp pháp về năng lượng hạt nhân hòa bình của các quốc gia”, ông Iravani nói.
Về phía Israel, Đại sứ Danny Danon bày tỏ sự ủng hộ với hành động của Mỹ, gọi đây là “tuyến phòng thủ cuối cùng”. Ông cáo buộc Iran dùng đàm phán làm bình phong để phát triển tên lửa và làm giàu uranium. “Cái giá của sự không hành động sẽ là thảm khốc. Một Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là bản án tử cho cả chúng tôi và các bạn”, ông nhấn mạnh.
Hiện chưa rõ khi nào HĐBA sẽ tiến hành bỏ phiếu về dự thảo nghị quyết do Nga, Trung Quốc và Pakistan đề xuất. Dự thảo kêu gọi ngừng bắn và lên án các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, tuy nhiên không nêu đích danh Mỹ hay Israel. Để được thông qua, nghị quyết cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị phủ quyết bởi 5 thành viên thường trực gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc. Điều đáng nói là Mỹ được cho là sẽ phản đối dự thảo này.
Đại sứ Anh Barbara Woodward kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và quay trở lại bàn đàm phán. “Chỉ riêng hành động quân sự không thể mang lại giải pháp lâu dài cho những lo ngại về chương trình hạt nhân Iran”, Đại sứ nhấn mạnh.
Quốc tế tiếp tục lên tiếng
Thủ tướng Australia Anthony Albanese ngày 23/6 cho biết rằng Canberra ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ vào Iran nhưng kêu gọi giảm leo thang và quay trở lại với ngoại giao. “Thế giới từ lâu đã nhất trí rằng Iran không được phép có vũ khí hạt nhân và chúng tôi ủng hộ hành động ngăn chặn điều đó”, ông Albanese nói với các phóng viên tại Canberra. Thủ tướng Australia cũng nói thêm, “thông tin đã rõ ràng” rằng Iran đã làm giàu uranium lên 60% và “không có lời giải thích nào khác cho việc nước này đạt tới mức độ làm giàu như vậy, ngoài việc tham gia vào một chương trình không liên quan đến năng lượng hạt nhân dân sự”.
Trong khi đó, Nhật Bản cũng bày tỏ “lấy làm tiếc” khi tình hình giữa Israel và Iran đã leo thang thành một chu kỳ trả đũa, theo Ngoại trưởng Takeshi Iwaya. “Nhật Bản tiếp tục hy vọng mạnh mẽ rằng con đường đối thoại sẽ được mở lại thông qua các nỗ lực hướng tới giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran bằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran”, Ngoại trưởng Takeshi Iwaya nói.
Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba đầu tháng này đã lên án cuộc tấn công quân sự của Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Triều Tiên ngày 23/6 lên án mạnh mẽ các cuộc không kích của Mỹ là hành vi vi phạm nghiêm trọng lợi ích an ninh và quyền lãnh thổ của một quốc gia có chủ quyền, phương tiện truyền thông nhà nước Triều Tiên đưa tin, đồng thời kêu gọi “cộng đồng quốc tế nên lên tiếng chỉ trích và phản đối các hành động đối đầu của Mỹ và Israel nhằm vào Iran”.
Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo rằng khu vực này đang đứng “bên bờ vực của một vòng xoáy đi xuống chết người” và kêu gọi “phải hành động, ngay lập tức và quyết đoán, để chấm dứt giao tranh và quay trở lại các cuộc đàm phán nghiêm túc, bền vững về chương trình hạt nhân của Iran”.