Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chính thức thăm Nga
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 20/3 bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước đến Nga để hội đàm với Tổng thống Vladimir Putin, một động thái được giới chuyên gia theo dõi sát sao trong bối cảnh các nước phương Tây tiếp tục áp đặt nhiều trừng phạt với Moscow liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine.
Đây chuyến thăm thứ 9 của ông Tập tới Nga với tư cách là Chủ tịch Trung Quốc nhưng là chuyến đầu tiên kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Bắc Kinh không cung cấp nhiều thông tin về kì vọng của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong chuyến thăm lần này.
Trước chuyến thăm, Điện Kremlin cho hay hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về “các vấn đề thời sự liên quan đến tương lai của mối quan hệ đối tác toàn diện và tương tác chiến lược giữa Nga và Trung Quốc”, theo TASS.
“Việc trao đổi quan điểm cũng được lên kế hoạch trong bối cảnh hợp tác sâu rộng giữa Nga và Trung Quốc trên trường quốc tế. Một số tài liệu song phương quan trọng sẽ được ký kết”, Điện Kremlin cho biết thêm.
Diễn ra trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine vẫn đang phức tạp, chính vì thế, chuyến thăm lần này của ông Tập làm sáng lên một số kì vọng về một giải pháp nhằm chấm dứt xung đột. Điều này vẫn có khả năng xảy ra khi trong thời gian vừa qua, Trung Quốc liên tục nâng cao vai trò như một “nhà trung gian ngoại giao” trong nhiều vấn đề quốc tế. Mới đây nhất, cái bắt tay của Arab Saudi và Iran cũng có sự góp sức của Trung Quốc khi một thỏa thuận giữa hai đối thủ lớn tại Trung Đông được kí kết tại Bắc Kinh.
Tuy vậy, nhiều nhà quan sát bày tỏ nghi ngờ về việc liệu chuyến thăm này có thực sự đem lại bước tiến quan trọng nào cho quá trình chấm dứt cuộc chiến Ukraine bởi hiện chưa bên nào thực sự sẵn sàng hoặc tình nguyện đình chiến.
“Trừ khi hoặc đến khi Nga và Ukraine đã cạn kiệt ý chí tiếp tục chiến đấu và tìm kiếm một giải pháp chấm dứt cuộc chiến, lúc đó chiến sự mới có thể chấm dứt”, theo Bonnie Glaser, chuyên gia tại tổ chức German Marshall Fund của Mỹ. Bà nói thêm, sở dĩ Iran và Arab Saudi đạt được thỏa thuận, không chỉ nhờ Trung Quốc, mà là do rất nhiều nỗ lực trước đó cũng như “thời điểm đã chín muồi”, còn trong trường hợp Nga-Ukraine, “thời điểm này chưa tới”. Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc phòng Ukraine Oleksiy Danilov ngày 20/3 cho biết công thức để đi đến một thỏa thuận hòa bình đó chính là Moscow rút quân và khôi phục “chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ” của Ukraine.
Trong khi đó, theo quan điểm của Mỹ và nhiều nước châu Âu, chuyến thăm này chỉ đơn giản là động thái thể hiện sự ủng hộ của Bắc Kinh trong bối cảnh phương Tây cô lập Moscow, khi sức mạnh quân sự của Nga đang suy giảm đáng kể và nền kinh tế Nga cũng gặp khó khăn do trừng phạt. Trong những tuần gần đây, các quan chức phương Tây lên tiếng bày tỏ quan ngại Trung Quốc có thể đang cân nhắc cung cấp vũ khí cho Nga, một cáo buộc mà Bắc Kinh kiên quyết phản đối. Trung Quốc phản pháo lại rằng Mỹ và phương Tây đang “kéo dài cuộc chiến” với hành động cung cấp vũ khí cho Ukraine, theo CNN.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng trọng tâm trong chuyến thăm lần này của ông Tập là nhằm tăng cường mối quan hệ “không giới hạn” giữa hai nước mà ông và Tổng thống Nga công bố hồi đầu năm ngoái, trước khi chiến sự Ukraine nổ ra.
Lãnh đạo hai bên mới đây cũng có những tuyên bố thể hiện rõ mong muốn tăng cường mối quan hệ song phương. Trong một bài viết được đăng trên tờ Rossiiskaya Gazeta của chính phủ Nga ngày 20/3, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mong muốn cùng Tổng thống Nga Putin vạch ra tầm nhìn mới cho sự phát triển của quan hệ đối tác hiệp tác chiến lược toàn diện Trung - Nga trong giai đoạn tới. Ông Tập khẳng định, chuyến thăm Nga lần này là “hành trình hữu nghị, hợp tác và hòa bình”. Bên cạnh đó, Chủ tịch Trung Quốc cũng cho rằng thế giới đang bị đe dọa bởi “các hành động bá quyền, chuyên quyền và bắt nạt”, khẳng định “không có mô hình quản trị quốc gia phổ quát nào cho mọi quốc gia và không có trật tự quốc tế nào mà quyền quyết định thuộc về một quốc gia nào đó”. Về vấn đề Ukraine, Chủ tịch Trung Quốc cho rằng “không có giải pháp đơn giản cho các vấn đề phức tạp”, đồng thời, kêu gọi các bên đối thoại “bình đẳng, lý tính và thực tế” để tìm ra cách thức hợp lý thoát khỏi cuộc khủng hoảng, dưới sự chỉ dẫn của “khái niệm an ninh chung, toàn diện, hợp tác và bền vững”.
Trước thềm chuyến thăm, Tổng thống Putin đã viết một bài báo cho Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trong đó nhấn mạnh chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình tái khẳng định bản chất đặc biệt của quan hệ đối tác Nga - Trung, vốn luôn được xây dựng trên sự tin tưởng lẫn nhau, tôn trọng chủ quyền và lợi ích của nhau.
Đáng chú ý, theo nhà lãnh đạo Nga, giữa “sóng gió” trên thế giới, Moscow và Bắc Kinh hợp tác chặt chẽ trong các vấn đề quốc tế, chống lại các mối đe dọa chung và ứng phó với những thách thức hiện nay. Tổng thống Putin khẳng định, Nga biết ơn vì đường lối cân bằng của Trung Quốc liên quan đến các sự kiện diễn ra ở Ukraine, “hoan nghênh sự sẵn sàng của Trung Quốc đóng vai trò xây dựng trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng”. Nga và Trung quốc nhất quán ủng hộ việc hình thành một trật tự thế giới đa cực công bằng hơn dựa trên luật pháp quốc tế. Về phần mình, Nga sẵn sàng giải quyết bằng con đường chính trị - ngoại giao.