Chuyến công du "tạo đòn bẩy" của Thủ tướng Anh

Thông cáo báo chí do Tân Hoa Xã công bố ngày 28/1 cho biết, nhận lời mời của Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, Thủ tướng Anh Keir Starmer có chuyến thăm chính thức Trung Quốc từ ngày 28-31/1. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một người đứng đầu Chính phủ Anh tới Trung Quốc kể từ năm 2018. Trong khuôn khổ chuyến thăm, nhà lãnh đạo Anh sẽ tiến hành hội kiến và hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, Thủ tướng Lý Cường và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Triệu Lạc Tế để đi sâu trao đổi về quan hệ song phương và các vấn đề cùng quan tâm.

Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn, trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp và bất ổn hiện nay, việc duy trì liên lạc và tăng cường hợp tác giữa Trung Quốc và Anh, với tư cách là các Ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, là hoàn toàn phù hợp với lợi ích chung của nhân dân hai nước và cũng có lợi cho việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển thế giới.

"Trung Quốc sẵn sàng coi chuyến thăm này là cơ hội để tăng cường tin cậy chính trị, làm sâu sắc thêm hợp tác thiết thực với Anh, cùng mở ra một chương mới phát triển lành mạnh và ổn định cho quan hệ Trung Quốc-Anh, chung tay nỗ lực đóng góp xứng đáng vào hòa bình, an ninh và ổn định thế giới", Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định.

Với London, chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Starmer được đánh giá là bước thực hiện cam kết tranh cử của Công đảng nhằm tái thiết quan hệ song phương với Bắc Kinh. Cụ thể, theo Reuters, 50 doanh nghiệp hàng đầu của Anh như như BP, HSBC, InterContinental Hotels Group, Jaguar Land Rover và Rolls-Royce sẽ tháp tùng Thủ tướng Starmer trong chuyến công du lần này. Điểm dừng tại Thượng Hải được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp Anh tiếp xúc trực tiếp với đối tác Trung Quốc, qua đó thúc đẩy thương mại và đầu tư - lĩnh vực mà London coi là "đòn bẩy" quan trọng nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế Anh đang có dấu hiệu trì trệ.

Chuyến công du diễn ra trong bối cảnh môi trường địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, khi các vấn đề như Greenland, Ukraine và quan hệ xuyên Đại Tây Dương bao phủ lên chiến lược kinh tế của London.

Đáng chú ý, chuyến thăm diễn ra chỉ một tuần sau khi chính phủ Anh phê duyệt kế hoạch cho phép Trung Quốc xây dựng cơ quan ngoại giao lớn nhất của nước này tại châu Âu, đặt tại khu trung tâm tài chính ở London, bất chấp những lo ngại về gián điệp từ chính người dân Anh và Nhà Trắng. Quyết định liên quan tới dự án "siêu đại sứ quán" của Trung Quốc đã bị trì hoãn trong nhiều tháng. Theo giới quan sát, chuyến thăm của ông Starmer tới Bắc Kinh lần này và việc Anh được phép mở rộng đại sứ quán tại Trung Quốc có liên hệ chặt chẽ với kết quả phê duyệt này.

Trước thềm chuyến thăm, Thủ tướng Anh Starmer khẳng định "đây sẽ là một chuyến đi thực sự quan trọng với nước Anh" và bày tỏ tin tưởng và khả năng đạt được những tiến triển thực sự giữa hai bên. "Trung Quốc rõ ràng là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đồng thời là một trong những đối tác thương mại lớn của chúng tôi.

Dưới chính phủ tiền nhiệm, quan hệ song phương đã chuyển từ "thời kỳ hoàng kim" sang "kỷ băng hà". Điều tôi muốn làm là triển khai một cách tiếp cận toàn diện và nhất quán với Trung Quốc", Thủ tướng Anh khẳng định. Ông nhấn mạnh rằng, Anh nhìn thấy các cơ hội hợp tác, song "sẽ không bao giờ đánh đổi an ninh quốc gia để đổi lấy những cơ hội đó".

Trên thực tế, kể từ khi lên nắm quyền vào tháng 7/2024, chính phủ Công đảng đã cử 5 bộ trưởng tới Bắc Kinh nhằm ổn định quan hệ song phương, vốn bị căng thẳng trong nhiều năm do các lo ngại an ninh quốc gia và chính sách của Trung Quốc tại Hong Kong.

Theo ông Sam Goodman, chuyên gia của Viện Rủi ro Chiến lược Trung Quốc, mục tiêu cốt lõi của chuyến đi là thúc đẩy tăng trưởng bằng mọi giá. Chính phủ Anh kỳ vọng vào các thỏa thuận đầu tư, đơn hàng cho hàng hóa Anh và các liên doanh với hy vọng tạo tác động rõ rệt lên tăng trưởng kinh tế.

Xoay quanh một số nhận định rằng Anh đang tìm cách cân bằng trong quan hệ với Mỹ, Thủ tướng Starmer nhấn mạnh Anh không cần phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời khẳng định kết quả đạt được trong chuyến thăm sẽ không làm tổn hại quan hệ giữa nước này với Mỹ. Tuy nhiên, chiến lược này của Thủ tướng Anh vấp phải chỉ trích từ một bộ phận chính trị gia tại Anh và Mỹ. Theo số liệu chính phủ Anh, dù Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ tư của Anh, với kim ngạch khoảng 100 tỷ bảng (tương đương 137 tỷ USD) trong vòng 1 năm tính tới tháng 6/2025, nhưng nước này chỉ chiếm 0,2% đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Anh, so với hơn 30% đến từ Mỹ.

Giới quan sát nhìn nhận, trong bối cảnh quan hệ giữa châu Âu và Mỹ xuất hiện liên tiếp căng thẳng xoay quanh chủ quyền Greenland, an ninh khu vực hay thuế quan, Trung Quốc trở thành điểm đến của nhiều nhà lãnh đạo châu Âu. Trước chuyến thăm lần này của Thủ tướng Anh, Thủ tướng Canada và Tổng thống Pháp cũng đã tới thăm Trung Quốc và đạt nhiều thỏa thuận quan trọng về hợp tác kinh tế, thương mại và cắt giảm thuế quan cho hàng hóa của nhau. Trong thời gian tới, dự kiến Thủ tướng Đức cũng sẽ có chuyến thăm tới quốc gia Đông Á này.

Từ đó, giới quan sát cho rằng trong một trật tự quốc tế đang ngày càng phân mảnh, chuyến công du của Thủ tướng Starmer sẽ là phép thử quan trọng cho chiến lược đối ngoại của Anh, với kỳ vọng trở thành đòn bẩy cho nền kinh tế. Theo đó, Anh tìm kiếm lợi ích kinh tế trong quan hệ với Trung Quốc, đồng thời vẫn giữ được quan hệ đồng minh then chốt với Mỹ, bất chấp tồn tại một số bất đồng.