Chuyên gia đánh giá tác động từ chính sách thuế mới của Mỹ

Tại Vườn Hồng trong Nhà Trắng ngày 2/4, Tổng thống Donald Trump đã công bố áp thuế cơ sở 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu vào Mỹ, có hiệu lực từ ngày 5/4.

Ngoài ra, Mỹ áp dụng chính sách thuế đối ứng với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại lớn nhất, bắt đầu từ 9/4. Thuế đối ứng này bằng một nửa mức thuế mà các quốc gia đó áp lên hàng hóa Mỹ, theo ông Trump. 

Washington cũng áp thuế 25% đối với toàn bộ ô tô nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 3/4.

Sắc lệnh do Tổng thống Trump ban hành nêu rõ, các mức thuế có thể tăng, giảm tùy thuộc vào việc các nước giải quyết những lo ngại của Mỹ.

Theo đánh giá từ bộ phận nghiên cứu kinh tế Mỹ của Fitch Ratings, với chính sách thuế mới, mức thuế quan trung bình có hiệu lực của Mỹ đối với tất cả hàng nhập khẩu đã tăng vọt lên 22% từ mức chỉ 2,5% vào năm 2024. Đây là mức trung bình cao nhất hơn 100 năm qua. “Lần gần đây nhất chúng ta chứng kiến mức thuế trung bình cao như vậy là khoảng năm 1910. Đây là một bước ngoặt, không chỉ đối với nền kinh tế Mỹ mà còn đối với nền kinh tế toàn cầu. Nhiều quốc gia có thể sẽ rơi vào suy thoái”, theo Fitch Ratings. 

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhắn nhủ đến các quốc gia đang có ý định đáp trả thuế quan: “Hãy ngồi lại, hít thở sâu, đừng vội trả đũa. Hãy xem điều này sẽ đi đến đâu, bởi vì nếu bạn trả đũa, đó là cách chúng ta sẽ leo thang”, ông nói.

Theo Brett House, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh Columbia, quan niệm cho rằng “các mức thuế này được ‘giảm giá’ và ‘có đi có lại’ so với mức thuế mà các đối tác thương mại của Mỹ áp dụng là hoàn toàn sai lầm”, chỉ “dựa trên các tính toán không rõ ràng của Nhà Trắng”. Chuyên gia này nói thêm rằng, thay vì làm giảm bớt nỗi sợ hãi, mức thuế mới của ông Trump có khả năng sẽ làm tăng thêm nỗi sợ hãi trong lĩnh vực thương mại.

“Đợt áp thuế do Tổng thống Trump công bố lớn hơn và dữ dội hơn so với dự đoán của thị trường. Nếu được thực hiện đầy đủ, các mức thuế này sẽ là một thảm họa đối với nền kinh tế Mỹ và toàn cầu. Sự không chắc chắn xung quanh việc thực hiện chính sách thuế sẽ khiến tác động của chúng trở nên tồi tệ hơn”, chuyên gia House nói.

Vina Nadjibulla, Phó Chủ tịch nghiên cứu và chiến lược tại Quỹ Châu Á - Thái Bình Dương của Canada, cho biết các nhà kinh tế đang theo dõi xem các đối tác thương mại của Mỹ sẽ phản ứng như thế nào, như liệu các quốc gia ở châu Á có thể đưa ra một phản ứng phối hợp hay không.

Ilhan Geckil, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Anderson Economic Group (AEG), một công ty tư vấn chuyên về lĩnh vực ô tô, cho biết đúng là một số công nhân ủng hộ thuế quan đối với ngành ô tô với hy vọng mang lại đầu tư và việc làm cho Mỹ. Tuy nhiên, trong ngắn hạn hoặc trung hạn, việc này có thể gây ra tác động tiêu cực.

“Ngược lại, chúng tôi dự kiến ​​giá sẽ tăng và doanh số bán ô tô sẽ giảm ở Mỹ. Điều đó sẽ gây ra làn sóng mất việc và thu nhập”, ông Geckil dự báo.

AEG mới đây đã công bố ước tính về việc mức thuế 25% đối với ô tô và phụ tùng ô tô nhập khẩu sẽ làm tăng giá thêm từ 2.500 đến 5.000 USSD cho những chiếc ô tô Mỹ có giá thành thấp nhất. Chi phí cho một số mẫu xe nhập khẩu có thể tăng tới 20.000 USD.

Theo Adriana Kugler, thành viên ban lãnh đạo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, nền kinh tế nước này có thể rơi vào lạm phát kéo dài hơn dự kiến ​​trước đây khi các công ty thích nghi với giá cao hơn. Bà cho biết thuế cao hơn đối với cái gọi là “hàng hóa trung gian” như nhôm và thép “ảnh hưởng đến hầu hết mọi lĩnh vực”.

Bill Bishop, một nhà quan sát nổi tiếng về Trung Quốc, trong một bài viết đã cho rằng Mỹ sẽ hứng chịu một phản ứng nhanh chóng từ Trung Quốc sau khi ông Trump áp thuế 34% đối với hầu hết hàng nhập khẩu của Trung Quốc.

Kết hợp với mức thuế 20% mà ông Trump áp đặt trước đó, mức thuế đối với Trung Quốc của ông gần bằng mức thuế 60% mà ông đã hứa trong chiến dịch tranh cử, chuyên gia Bishop cho biết. “Phản ứng của Trung Quốc khó có thể yếu, và tôi cho rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và đội ngũ của ông sẽ chỉ lùi bước và không có động thái gì trong khi cố gắng đàm phán”, ông Bishop nói.

Bên cạnh mức thuế mới, Mỹ cũng sẽ phải “đón nhận” nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu hơn đối với các khoáng sản quan trọng cũng các cuộc điều tra đối với các công ty Mỹ của Bắc Kinh, chuyên gia này dự đoán. Bắc Kinh cũng có thể thực hiện “phá giá nhân dân tệ lớn hơn dự kiến” so với USD để bù đắp chi phí cho mức thuế mới.

Ông Bishop nói thêm: “Bất kể phản ứng của Trung Quốc thế nào, tác động của các mức thuế quan mới này cũng sẽ gây tổn hại khá lớn đến nền kinh tế Trung Quốc, do đó,  Chủ tịch Tập Cận Bình có rất nhiều động lực kinh tế để bắt đầu đàm phán với ông Trump một cách nhanh chóng”.