Giải Nobel Y học 2023 gọi tên Chủ nhân giải thưởng VinFuture

Giải Nobel Y sinh 2023, một trong những giải thưởng danh giá nhất trong giới khoa học, được lựa chọn bởi Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ở thủ đô Stockholm của Thụy Điển. “Giải thưởng Nobel Y sinh năm 2023 đã được trao cho Katalin Kariko và Drew Weissman vì những khám phá của họ liên quan đến sửa đội nucleoside cho phép phát triển vaccine mRNA hiệu quả trong việc chống lại COVID-19”, Ủy ban giải thưởng ngày 2/10 công bố.

Ủy ban giải thưởng Nobel cho biết hai nhà khoa học đã công bố kết quả của họ trong một bài báo năm 2005, tuy vào thời điểm đó ít được chú ý, nhưng sau đó đã đặt nền móng cho những phát triển cực kỳ quan trọng phục vụ nhân loại trong đại dịch COVID-19. Những phát hiện đột phá của các nhà khoa học “đã thay đổi căn bản sự hiểu biết của chúng ta về cách mRNA tương tác với hệ thống miễn dịch của con người”.

Nhà khoa học Katalin Kariko là phó Chủ tịch cấp cao của công ty Mỹ BioNTech cho đến năm 2022 và kể từ đó đóng vai trò cố vấn cho công ty này. Bà cũng là giáo sư tại Đại học Szeged ở Hungary và là giáo sư phụ trợ tại Trường Y Perelman của Đại học Pennsylvania. Bà Kariko là người phụ nữ thứ 13 được trao giải Nobel Y sinh kể từ năm 1901 và là người phụ nữ đầu tiên nhận giải này kể từ năm 2015.

Nhà khoa học Drew Weissman là bác sĩ, giáo sư nghiên cứu vaccine cũng tại Trường Y Perelman của Đại học Pennsylvania. Ông đồng thời là giám đốc của Viện Đổi mới RNA thuộc Đại học Pennsylvania.

Bà Katalin Kariko sinh năm 1955 trong một gia đình làm nghề bán thịt ở Kisújszállás, một thị trấn cách Budapest (Hungary) 150 km. Sau khi tốt nghiệp trung học, bà Kariko đăng ký vào Đại học Szeged. Bà theo học chuyên ngành hóa sinh và hoàn thành khóa học tương đương trình độ Thạc sĩ vào năm 1978.  

Sau đó, bà Kariko nhận học bổng Tiến sĩ khi làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Szeged (BRC) của Học viện Khoa học Hungary. Bà bắt đầu làm việc tại Đại học Pennsylvania, thành phố Philadelphia năm 1989, tập trung nghiên cứu về ứng dụng trị bệnh của mRNA được phiên mã trong ống nghiệm.

Nhà khoa học Drew Weissman sinh ra và lớn lên ở Lexington, Massachusetts, Mỹ. Ông nhận bằng cử nhân Đại học Brandeis, Mỹ vào năm 1981, chuyên ngành hóa sinh và enzym học. Ông sau đó nhận bằng Thạc sĩ và Tiến sĩ ở Đại học Boston.

Năm 1997, ông chuyển tới Đại học Pennsylvania để nghiên cứu công nghệ RNA và sinh học hệ miễn dịch bẩm sinh. Ông tình cờ gặp bà Kariko tại ngôi trường này. Cuộc gặp gỡ định mệnh giữa hai nhà nghiên cứu là tiền đề cho những phát hiện mang tính đột phá của nhân loại. 

Theo đó, nhà khoa học Hungary đã gặp giáo sư mới được bổ nhiệm Drew Weissman, người đang có những kế hoạch đầy tham vọng trong việc tìm kiếm vaccine cho bệnh nhân AIDS. Khi bà Kariko chia sẻ về nghiên cứu mRNA, giáo sư Weissman đã nhận ra những tiềm năng độc đáo của công nghệ này. Từ đây, họ có thời gian dài cộng tác cùng nhau.

Năm 2005, họ đưa ra nghiên cứu mang tính đột phá với việc sửa đổi một trong các nucleoside của mRNA. Sau khi sửa đổi, mRNA có thể đi vào tế bào và hoạt động đúng chức năng mà không gây ra các phản ứng của hệ thống miễn dịch. Hai nhà khoa học tin rằng công nghệ của họ có tiềm năng mở ra cánh cửa cho vô số vaccine, protein điều trị và liệu pháp gen mới. 

Trước khi Giải Nobel gọi tên TS. Karikó và GS. Weissman, Giải thưởng VinFuture năm 2021 là một trong số ít giải thưởng khoa học công nghệ quy mô toàn cầu đầu tiên tôn vinh công trình nghiên cứu của TS. Karikó và GS. Weissman.  Viêc VinFuture vinh danh TS. Karikó và GS. Weissman trước Nobel 2 năm đã thể hiện tầm vóc và tầm nhìn của Hội đồng Giải thưởng VinFuture. 

Mặc dù đã được vinh danh bởi nhiều giải thưởng quốc tế lớn, Giải thưởng VinFuture vẫn có vị trí đặc biệt đối với TS. Karikó. Trong một chia sẻ vào cuối tháng 6/2023, bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có những giải thưởng khoa học đến từ các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là những giải thưởng có uy tín, vì sẽ thu hút sự chú ý không chỉ ở trong nước mà còn trên phạm vi toàn cầu. 

Bà Karikó khẳng định rằng, từ VinFuture, các nhà khoa học thế giới đã hiểu hơn về một Việt Nam đang mạnh mẽ vươn ra quốc tế. Những giải thưởng quốc tế như VinFuture không chỉ là nguồn cảm hứng cho những nhà khoa học nội địa mà còn tạo nên sức hút, sự quan tâm từ các quốc gia có nền khoa học và công nghệ phát triển mạnh, từ đó mở ra cơ hội cho sự hợp tác và chia sẻ kiến thức, đẩy mạnh tiến trình phát triển khoa học công nghệ trên toàn cầu, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển