Hồi chuông cảnh báo về an toàn tại các cơ sở năng lượng của Mỹ
Một vụ nổ lớn xảy ra ngày 23/3 tại nhà máy lọc dầu của tập đoàn Valero ở thành phố Port Arthur, bang Texas (Mỹ) đã làm rung chuyển khu vực lân cận, làm dấy lên hồi chuông cảnh báo về an toàn lao động, đặc biệt tại các cơ sở sản xuất năng lượng của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Theo truyền thông Mỹ, vụ nổ phát ra tiếng động lớn, có thể nghe thấy từ khoảng cách xa, khiến nhiều ngôi nhà rung lắc mạnh. Ngay sau đó, các cột khói đen dày đặc bốc cao từ khu vực nhà máy, kèm theo lửa lớn, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ cháy lan cũng như ô nhiễm không khí trên diện rộng.
Giới chức thành phố Port Arthur đã nhanh chóng kích hoạt các biện pháp ứng phó khẩn cấp, yêu cầu người dân ở khu vực phía Tây thành phố ở trong nhà, đóng kín cửa ra vào và cửa sổ, đồng thời hạn chế tối đa việc di chuyển ngoài trời cho đến khi có thông báo mới. Các lực lượng ứng phó sự cố cùng cơ quan môi trường được triển khai tới hiện trường để giám sát chất lượng không khí và đánh giá mức độ ảnh hưởng của vụ việc.
Đại diện nhà máy cho biết toàn bộ nhân viên đã được xác nhận an toàn và hiện chưa ghi nhận thương vong. Tuy nhiên, hoạt động của nhà máy đã tạm thời bị gián đoạn để phục vụ công tác kiểm tra và xử lý sự cố. Nguyên nhân vụ nổ vẫn đang được điều tra, trong đó một số nhận định ban đầu cho rằng có thể liên quan đến hệ thống thiết bị gia nhiệt công nghiệp, song chưa có xác nhận chính thức từ cơ quan chức năng.
Nhà máy lọc dầu Valero tại Port Arthur là một trong những cơ sở chế biến dầu thô lớn của Mỹ, với công suất khoảng 435.000 thùng/ngày, cung cấp nhiều sản phẩm nhiên liệu quan trọng như xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không.
Trong nhiều thập kỷ qua, ngành năng lượng Mỹ – trụ cột của nền kinh tế lớn nhất thế giới – đã chứng kiến hàng loạt vụ tai nạn nghiêm trọng tại các nhà máy lọc dầu, giàn khoan và cơ sở hóa chất. Những sự cố này không chỉ gây thiệt hại lớn về người và tài sản mà còn để lại hậu quả môi trường lâu dài, đồng thời phơi bày những lỗ hổng trong quản lý an toàn công nghiệp.
Một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất là vụ nổ năm 2005 tại nhà máy lọc dầu ở Texas City do tập đoàn BP vận hành, khiến 15 người thiệt mạng và hơn 170 người bị thương. Nguyên nhân được xác định là do hơi hydrocarbon rò rỉ từ hệ thống chưng cất, tích tụ và phát nổ. Các cuộc điều tra sau đó chỉ ra hàng loạt vi phạm nghiêm trọng về quy trình an toàn, bảo trì thiết bị cũng như việc cắt giảm chi phí đã làm gia tăng rủi ro.
Năm 2010, thảm họa giàn khoan Deepwater Horizon tại Vịnh Mexico tiếp tục gây chấn động ngành năng lượng Mỹ. Vụ nổ khiến 11 công nhân thiệt mạng và gây ra vụ tràn dầu lớn nhất lịch sử nước này, với khoảng 4,9 triệu thùng dầu tràn ra biển, tàn phá hệ sinh thái và ảnh hưởng nghiêm trọng đến các ngành kinh tế ven biển. Nguyên nhân được xác định là do lỗi kiểm soát giếng khoan và thất bại của các hệ thống an toàn.
Cùng năm, hai vụ nổ khác tại Anacortes, bang Washington và Middletown, bang Connecticut càng làm dấy lên lo ngại về tiêu chuẩn an toàn. Tại Anacortes, sự cố nứt vỡ thiết bị trao đổi nhiệt do ăn mòn kim loại đã khiến 7 người thiệt mạng. Trong khi đó, tại Middletown, khí tự nhiên tích tụ trong quá trình thử nghiệm đã gây ra vụ nổ tại nhà máy điện khí, làm 6 người tử vong.
Những năm sau đó, dù các quy định an toàn được siết chặt, các sự cố lớn vẫn tiếp diễn. Năm 2012, vụ cháy tại nhà máy Chevron ở Richmond, bang California tạo ra cột khói độc khổng lồ, khiến hơn 15.000 người phải nhập viện do hít phải khí độc. Nguyên nhân được xác định là do đường ống bị ăn mòn dẫn đến rò rỉ hydrocarbon.
Đáng chú ý, năm 2013, vụ nổ tại cơ sở phân bón ở West, bang Texas – dù không phải nhà máy lọc dầu – vẫn được xem là một trong những thảm họa năng lượng - hóa chất nghiêm trọng nhất. Vụ nổ ammonium nitrate khiến 15 người thiệt mạng, hơn 160 người bị thương, phá hủy phần lớn khu vực dân cư xung quanh và tạo ra sức công phá tương đương một trận động đất nhỏ.
Gần đây hơn, năm 2019, vụ nổ tại nhà máy lọc dầu Philadelphia Energy Solutions đã tạo ra quả cầu lửa khổng lồ, buộc cơ sở này phải đóng cửa vĩnh viễn. Nguyên nhân được xác định là do rò rỉ axit hydrofluoric – một hóa chất cực kỳ nguy hiểm.
Theo các chuyên gia, điểm chung của nhiều thảm họa là sự kết hợp giữa lỗi kỹ thuật và yếu tố con người. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm ăn mòn thiết bị, quy trình vận hành không đảm bảo, thiếu kiểm soát rò rỉ khí dễ cháy và việc không tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn.
Sau mỗi sự cố, các cơ quan quản lý đã tăng cường giám sát và ban hành các quy định nghiêm ngặt hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thực thi vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh ngành năng lượng phải cân đối giữa chi phí vận hành và đầu tư cho an toàn.
Vụ nổ tại nhà máy Valero một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn trong ngành công nghiệp năng lượng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn, tăng cường kiểm tra giám sát nhằm ngăn chặn các thảm họa tương tự trong tương lai.