Khả năng Trung Đông tránh được một cuộc xung đột toàn diện?

Nhiều nguồn tin trong khu vực nhận định rằng, Iran hiện vẫn đang quyết định về quy mô và phạm vi phản ứng sau áp lực ngoại giao đáng kể nhằm tránh thương vong cho dân thường. Cũng có thông tin cho rằng, nước Cộng hòa Hồi giáo dường như đang cân nhắc việc hủy bỏ kế hoạch tấn công Israel để đổi lấy lệnh ngừng bắn ở Gaza. Một lệnh ngừng bắn sẽ cho phép Tehran tuyên bố rằng, họ ưu tiên sự an toàn của người Palestine hơn là thực hiện các hành động trả đũa.

Trong khi đó, đã có sự gia tăng áp lực từ cộng đồng quốc tế đối với tình hình xung đột ở Gaza. Iran, với sự quan tâm đến hình ảnh quốc tế của mình và việc duy trì các mối quan hệ quốc tế, có thể cảm thấy cần phải điều chỉnh chính sách của mình để tránh bị chỉ trích thêm hoặc đối mặt với các lệnh trừng phạt. Ngoài ra, tình hình trong nước của Iran cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong quyết định này. Những thách thức về kinh tế, chính trị và xã hội có thể khiến chính quyền ở Tehran ưu tiên việc duy trì ổn định trong nước hơn là tiếp tục một chiến lược đối ngoại có thể dẫn đến xung đột toàn diện hơn. Do đó, việc hủy bỏ kế hoạch tấn công Israel có thể là một bước đi chiến lược nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đàm phán về lệnh ngừng bắn.

Iran có thể hy vọng rằng, việc thể hiện thiện chí này sẽ làm tăng uy tín của họ trong khu vực, từ đó giúp họ đạt được một thỏa thuận ngừng bắn có lợi hơn cho Hamas ở Gaza và củng cố vai trò của mình như một nhà trung gian hòa bình trong khu vực. Tuy nhiên, để đạt được điều này, thoả hiệp từ cộng đồng quốc tế cần phải đủ lớn để bảo đảm lợi ích của Iran không bị tổn hại.

Trong khi đó, Chính phủ Lebanon đã xây dựng kế hoạch dự phòng khẩn cấp, theo đó, trong “kịch bản xấu nhất”, cuộc chiến tranh toàn diện nếu xảy ra có thể khiến một triệu người Lebanon phải di dời và nước này cần 307 triệu USD tài trợ trong 3 tháng. Ngay cả cuộc xung đột được kiểm soát, được coi là “kịch bản có khả năng xảy ra nhất”, vẫn có thể khiến 250.000 người phải di dời và nước này cần 146 triệu USD tài trợ trong 3 tháng để duy trì hoạt động của các lĩnh vực quan trọng.

Bộ trưởng Kinh tế Lebanon Amin Salam cho biết nước này cần đến sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế nếu tình hình chiến sự leo thang. Ông nói thêm rằng, sự leo thang gần đây đã khiến tình hình kinh tế Lebanon vốn đã nghiêm trọng càng trở nên tồi tệ hơn, ảnh hưởng đến các lĩnh vực du lịch và nông nghiệp của nước này. Nội các Lebanon đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp vào ngày 7/8 để đánh giá mức độ sẵn sàng của nước này cho cuộc chiến leo thang toàn diện, trong đó tập trung vào các vấn đề an ninh lương thực, năng lượng, y tế và giáo dục.

Kế hoạch dự phòng của Chính phủ Lebanon cho thấy hầu hết các lĩnh vực quan trọng, bao gồm nơi trú ẩn, nhiên liệu, thực phẩm và nước uống, đều thiếu nguồn kinh phí cho công tác chuẩn bị ứng phó với tình trạng khẩn cấp. Trong khi đó, Lebanon cũng không đủ năng lực kho bãi để dự trữ vật tư và nơi trú ẩn cho người dân trong trường hợp chiến sự leo thang và di dời quy mô lớn. Theo Bộ trưởng Amin Salam, nguồn cung cấp dầu diesel của Lebanon  hiện chỉ đủ cho 4 đến 6 tuần trong trường hợp nước này đối mặt với cuộc bao vây có quy mô tương tự như cuộc chiến năm 2006.

Về phía Israel, những sự kiện gần đây, bao gồm vụ ám sát chỉ huy Hezbollah và lãnh đạo Hamas, cùng với tình trạng bất ổn nội bộ và các cuộc biểu tình, đã tạo ra một bầu không khí căng thẳng và cảm giác bất an bao trùm xã hội nước này. Người Israel, vốn đã quen với những tình huống nguy hiểm, giờ đây đang phải sống với tâm lý lo lắng sâu sắc trước nguy cơ bị tấn công quân sự, và điều này đã làm lộ rõ sự mong manh của hệ thống phòng thủ. Ngay cả khi vẫn duy trì vẻ ngoài bình thường, một phần trong công chúng Israel vẫn cảm thấy lo lắng, đặc biệt là khi những âm thanh bất thường trong đêm có thể dễ dàng khiến họ lo sợ.

Tâm trạng phản ứng với tình hình hiện tại không chỉ về những mối đe dọa bên ngoài mà còn là một dấu hiệu rõ ràng của sự chia rẽ nội bộ. Sự đoàn kết mà người Israel từng có sau ngày 7/10 năm ngoái đã nhanh chóng tan biến. Sau nhiều tháng ngừng các cuộc biểu tình để tập trung cho cuộc chiến ở Gaza, hàng chục nghìn người lại tiếp tục biểu tình yêu cầu cuộc bầu cử mới và một thỏa thuận ngừng bắn để giải cứu các con tin ở Gaza. Vấn đề này không chỉ làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong xã hội mà còn làm gia tăng cảm giác bất an. Số phận của những con tin, vốn đã từng đoàn kết người Israel, giờ đây trở thành một vấn đề tranh cãi sâu sắc.

Trên đường phố, những tấm áp phích đòi giải cứu con tin và những tấm áp phích đòi chiến thắng đang tạo ra một bức tranh đầy mâu thuẫn. Sự căng thẳng không chỉ dừng lại ở các cuộc biểu tình mà còn lan rộng vào các vấn đề nội bộ của quân đội. Vào ngày 30/7, 9 binh sĩ dự bị bị bắt vì cáo buộc quan hệ tình dục với một tù nhân Hamas, dẫn đến việc hàng trăm người biểu tình, nhiều người có vũ trang, xông vào hai căn cứ quân sự đòi thả những người lính này. Đây là một hành động chưa từng có tiền lệ, đã làm gia tăng sự lo lắng về sự ổn định của xã hội Israel.

Mặc dù lên án cuộc tấn công vào các căn cứ quân sự, nhưng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã so sánh những người biểu tình này với những người biểu tình chống chính phủ, gây ra sự phẫn nộ từ các nhà phê bình. Trong bối cảnh này, phong trào “The Fourth Quarter” đã nổi lên như một nỗ lực để khôi phục sự đoàn kết trong xã hội Israel. Phong trào này nhằm tập hợp những người Israel từ tất cả các phe phái chính trị và tôn giáo để cùng nhau thảo luận và giải quyết những vấn đề chia rẽ. Mặc dù phong trào này đang cố gắng tạo ra một mô hình hòa giải, nhưng thách thức đối với Israel hiện tại là làm thế nào để “tìm ra ánh sáng cuối đường hầm trong một mùa Hè đầy tăm tối và lo âu”.

Với những thử thách hiện tại, câu hỏi cấp bách đối với người Israel không chỉ là việc đối phó với những mối đe dọa bên ngoài mà còn là làm thế nào để vượt qua những chia rẽ nội bộ, duy trì sự đoàn kết xã hội và tiếp tục tồn tại trong cái “nồi áp suất” nóng bỏng mà họ đang sống.