Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Đáng chú ý, tháp tùng Tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh không chỉ có các quan chức quen thuộc trong chính quyền mà còn là dàn lãnh đạo cấp cao của hàng loạt tập đoàn lớn như Tesla, Meta, BlackRock, Apple, Citigroup, Goldman Sachs, Mastercard và Visa, theo tuyên bố từ Nhà Trắng hồi đầu tuần.

Sự xuất hiện của giới tài phiệt Mỹ cho thấy một thực tế quan trọng: bất chấp cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, nền kinh tế Trung Quốc vẫn giữ vai trò gần như không thể thay thế đối với nhiều doanh nghiệp Mỹ.

Khi ông Trump lần đầu thăm Trung Quốc năm 2017, chuyến đi mang đậm dấu ấn biểu tượng với các lễ nghi hoành tráng và hàng loạt cam kết thương mại quy mô lớn. Nhưng bối cảnh hiện nay đã thay đổi đáng kể.

Quan hệ Mỹ - Trung trong thời gian gần đây liên tục bị phủ bóng bởi cuộc chiến thương mại mới, các biện pháp kiểm soát công nghệ, cạnh tranh trí tuệ nhân tạo, vấn đề Đài Loan và đặc biệt là xung đột tại Trung Đông liên quan Iran.

Trong bối cảnh đó, Washington được cho là đã thu hẹp kỳ vọng đối với hội nghị lần này. Thay vì tìm kiếm một “thỏa thuận lớn”, Nhà Trắng ưu tiên những kết quả cụ thể, mang tính thực dụng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế và đầu tư.

Reuters dẫn các nguồn tin cho biết điều kiện để doanh nghiệp Mỹ được tham gia đoàn tháp tùng là phải có “yêu cầu cụ thể” với phía Trung Quốc, tức các mục tiêu có thể tạo ra kết quả hữu hình như giấy phép đầu tư, tiếp cận thị trường hoặc tháo gỡ rào cản pháp lý.

Điều này phản ánh xu hướng mới trong chính sách của ông Trump: cạnh tranh với Trung Quốc nhưng vẫn duy trì các lợi ích kinh tế cốt lõi cho doanh nghiệp Mỹ.

Một trong những tâm điểm kinh tế của chuyến thăm là lĩnh vực công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo. Tesla của tỷ phú Elon Musk đang tìm cách mở rộng hiện diện tại Trung Quốc - thị trường xe điện lớn nhất thế giới. Công ty hiện chờ cơ quan quản lý Trung Quốc phê duyệt việc triển khai rộng hơn hệ thống hỗ trợ lái xe Full Self-Driving (FSD).

Không chỉ vậy, Tesla còn phụ thuộc mạnh vào chuỗi cung ứng công nghệ sạch của Trung Quốc. Hồi tháng 3, Reuters đưa tin hãng này muốn mua khoảng 2,9 tỷ USD thiết bị sản xuất pin mặt trời từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh hiện cân nhắc siết xuất khẩu một số công nghệ năng lượng sang Mỹ, khiến các kế hoạch mở rộng của Tesla đối mặt nguy cơ bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, Meta đang gặp khó khăn sau khi Trung Quốc yêu cầu xem xét lại thương vụ mua startup AI Manus trị giá hơn 2 tỷ USD. Bắc Kinh hiện tăng cường giám sát đầu tư nước ngoài vào các công ty công nghệ tiên tiến trong nước, đặc biệt ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn.

Giới đầu tư quốc tế hiện đặc biệt quan tâm liệu hội nghị giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung có mở đường cho việc nới lỏng các hạn chế công nghệ hay không, nhất là trong lĩnh vực AI và chip bán dẫn.

Không chỉ công nghệ, lĩnh vực tài chính cũng là ưu tiên lớn của phái đoàn Mỹ. Sự góp mặt của các CEO từ BlackRock, Citigroup và Goldman Sachs cho thấy Phố Wall vẫn coi Trung Quốc là thị trường chiến lược dài hạn, bất chấp căng thẳng địa chính trị.

BlackRock hiện đối mặt sự giám sát của Bắc Kinh liên quan thương vụ mua lại hệ thống cảng trị giá 23 tỷ USD, bao gồm hai cảng gần kênh đào Panama, từ tập đoàn CK Hutchison của Hong Kong. 

Trong khi đó, Citigroup vẫn chờ Trung Quốc cấp giấy phép môi giới chứng khoán sở hữu hoàn toàn, còn Goldman Sachs tiếp tục tìm kiếm cơ hội mở rộng hoạt động đầu tư tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Lĩnh vực thanh toán điện tử cũng là điểm nóng cạnh tranh. Mastercard và Visa đang tìm cách thâm nhập sâu hơn vào thị trường thanh toán nội địa Trung Quốc - lĩnh vực từ lâu bị thống trị bởi các doanh nghiệp trong nước như UnionPay hay Alipay.

Theo Reuters, Mastercard hy vọng nâng tỷ lệ sở hữu trong liên doanh tại Trung Quốc, còn Visa muốn được cấp phép hoạt động với mô hình sở hữu 100% vốn nước ngoài.

Dù kinh tế là trọng tâm, yếu tố địa chính trị vẫn đóng vai trò quan trọng trong cuộc gặp Trump - Tập lần này. Cuộc chiến liên quan Iran tiếp tục khiến Washington cần tới vai trò của Bắc Kinh. Trung Quốc hiện là một trong những khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, đồng thời duy trì ảnh hưởng ngoại giao đáng kể với Tehran.

Mặc dù Tổng thống Trump mới đây cho biết ông không cần Trung Quốc giúp sức giải quyết vấn đề Iran, chính quyền Mỹ được cho là đang thúc giục Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để gây sức ép buộc Iran quay lại bàn đàm phán và giảm leo thang xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Bắc Kinh sẽ không dễ dàng nhượng bộ nếu Washington không đưa ra các tín hiệu tích cực về thương mại và công nghệ.

Đó cũng là lý do kinh tế trở thành “điểm giao nhau” quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung hiện nay: cả hai bên đều cần nhau về thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng, dù vẫn cạnh tranh gay gắt về địa chính trị.

Một trong những thông điệp rõ ràng nhất từ chuyến đi lần này là doanh nghiệp Mỹ vẫn chưa thể tách rời Trung Quốc. Sau nhiều năm nói về “giảm phụ thuộc” hay dịch chuyển chuỗi cung ứng, thực tế cho thấy phần lớn các tập đoàn Mỹ vẫn phụ thuộc sâu vào hệ sinh thái sản xuất, thị trường tiêu dùng và nguồn nguyên liệu của Trung Quốc.

Ngay cả trong bối cảnh Mỹ áp thuế, hạn chế công nghệ và tăng cường cạnh tranh chiến lược, các doanh nghiệp Mỹ vẫn muốn duy trì hiện diện tại Trung Quốc thay vì rút lui hoàn toàn.

Giới quan sát nhận định hội nghị Mỹ - Trung lần này khó tạo ra đột phá lớn, nhưng có thể giúp duy trì “đình chiến kinh tế” giữa hai siêu cường và tạo thêm không gian cho doanh nghiệp hai nước tiếp tục hoạt động.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều bất ổn, từ chiến sự Trung Đông đến cạnh tranh công nghệ và đứt gãy chuỗi cung ứng, đó có lẽ đã là một kết quả đủ quan trọng đối với cả Washington lẫn Bắc Kinh.