Lời kêu gọi hợp tác toàn cầu về khí hậu

Các phát biểu đều tập trung vào quy mô và mức độ những mối de dọa do biến đổi khí hậu, cũng như hành động cần thiết để ngăn chặn các thảm họa khí hậu.

Kêu gọi các nước hành động khẩn trương trong vấn đề khí hậu, Tổng thống Thụy Sĩ Alain Berset nhấn mạnh, COP28 là thời điểm quan trọng vì đây là lần đầu tiên tiến hành đánh giá về những tiến bộ đạt được kể từ Thỏa thuận khí hậu Paris và là cơ hội cuối cùng để các nước hành động hướng đến mục tiêu giữ nhiệt độ trung bình toàn cầu không tăng quá 1,5 độ C vào cuối thế kỷ này.

Theo nhà lãnh đạo Thụy Sĩ, nếu cộng đồng quốc tế không có những hành động nhanh chóng và rõ ràng, tình hình sẽ không được cải thiện và cơ hội đạt được mục tiêu tăng dưới 1,5 độ C chỉ có thể đạt được khi tất cả các quốc gia chung tay. Riêng với Thụy Sĩ, nước này cam kết sẽ xử lý những vấn đề liên quan đến việc giảm phát thải CO2, thích ứng với biến đổi khí hậu và tài trợ cho các chương trình xanh về khí hậu.

Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah El-Sisi kêu gọi hợp tác toàn cầu để đạt được các mục tiêu hành động khí hậu: “Chúng tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế thực hiện những bước đi tham vọng hơn tại COP28, mở rộng phạm vi tham gia của tất cả các cộng đồng và tránh những hành động đơn phương”. Theo ông, các thách thức chính trị và quốc tế hiện nay là rất nghiêm trọng và có thể làm trầm trọng thêm những hậu quả nặng nề do biến đổi khí hậu gây ra.

Vì thế, trách nhiệm của các nhà lãnh đạo là phải đưa ra cam kết mạnh mẽ, có tham vọng rõ ràng trong các hành động và thực hiện hành động của mình phù hợp với các thỏa thuận đã đạt được ở Paris. Điều này đòi hỏi các nước phải tuân thủ các cam kết và khuyến nghị khoa học, xem xét năng lực cũng như trách nhiệm lịch sử và hiện tại của mỗi quốc gia đối với các thách thức khí hậu hiện nay. Nhà lãnh đạo đất nước Kim tự tháp nhấn mạnh tính cấp thiết của hành động khẩn cấp tập thể để có thể bảo vệ Trái đất cho các thế hệ tương lai và thúc đẩy phát triển xanh thân thiện với môi trường. Ông cũng kêu gọi ủng hộ các nghị quyết loại bỏ than vào năm 2040 và loại bỏ dầu khí vào năm 2050.

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres thì nêu ra kịch bản tồi tệ nếu thế giới tiếp tục sử dụng năng lượng hóa thạch. Ông kêu gọi đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo: “Chúng ta không thể cứu một hành tinh đang cháy bằng vòi cứu hỏa nhiên liệu hóa thạch. Giới hạn 1,5 độ C chỉ có thể thực hiện được nếu cuối cùng chúng ta ngừng đốt tất cả nhiên liệu hóa thạch. Chúng ta có công nghệ để tránh tình trạng hỗn loạn khí hậu tồi tệ nhất nếu chúng ta hành động ngay bây giờ”.

Liên quan tới vấn đề này, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cho biết hơn 110 quốc gia đã bày tỏ kỳ vọng COP28 sẽ là dịp để thông qua mục tiêu tăng gấp 3 sản lượng năng lượng tái tạo và tăng gấp đôi hiệu quả sử dụng năng lượng trên toàn thế giới vào năm 2030. Bà nhấn mạnh, “thật tuyệt vời” khi hơn 110 quốc gia đã tán thành mục tiêu nêu trên. Theo bà, giờ đã tới lúc “đưa những mục tiêu này vào tuyên bố chung của COP, bởi điều này sẽ gửi một thông điệp mạnh mẽ tới các nhà đầu tư, cũng như người tiêu dùng” trên toàn thế giới.

Trên thực tế, hiện tất cả các giải pháp đáng tin cậy để đạt được mục tiêu trung hòa carbon toàn cầu vào giữa thế kỷ này đều phụ thuộc vào việc tăng quy mô lớn năng lượng gió, mặt trời, thủy điện và các năng lượng tái tạo khác như sinh khối, để thay thế nhu cầu về dầu, khí đốt và than đang “nung nóng” Trái Đất. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đánh giá đây là “đòn bẩy quan trọng nhất” để giảm ô nhiễm carbon do đốt nhiên liệu hóa thạch và hạn chế mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu ở ngưỡng đầy tham vọng của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu là 1,5 độ C so với thời kỳ tiền Cách mạng Công nghiệp.

Các báo cáo mới nhất cho thấy thế giới đã đạt tiến bộ trong việc sử dụng năng lượng tái tạo. Trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2022, sản lượng năng lượng tái tạo của toàn cầu tăng trung bình 11% mỗi năm. Trong bối cảnh giá dầu tăng vọt và tình trạng mất an ninh năng lượng liên quan tình hình xung đột tại Ukraine, IEA dự báo mức tăng trưởng chưa từng có khoảng 30% vào năm 2023.

Ngày họp thứ 2 của COP28 đã chứng kiến rất nhiều cam kết và tuyên bố về những kế hoạch đầy tham vọng. Các nhà lãnh đạo thế giới đã ký một thỏa thuận an ninh lương thực, trong đó 134 quốc gia sẽ tích hợp hệ thống lương thực vào các kế hoạch khí hậu đến năm 2025. Một “Câu lạc bộ khí hậu” gồm 36 quốc gia do Đức và Chile dẫn đầu cũng chính thức ra mắt với mục tiêu tham vọng đảm bảo cân bằng giữa giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính và tăng trưởng công nghiệp. Theo Thủ tướng Đức Olaf Scholz, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế trung hoà Carbon sẽ chỉ có thể đạt được nếu thế giới cùng nhau hành động, chứ không phải chống lại nhau.

Trong khi đó, nước chủ nhà UAE đã công bố quỹ trị giá 30 tỷ USD nhằm mở rộng năng lượng tái tạo ở các nước đang phát triển. Pháp thông báo sẽ tài trợ 100 triệu euro cho Quỹ “Tổn thất và thiệt hại” vừa mới được khởi động để hỗ trợ những quốc gia dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu. Tổng thống Alain Berset đã thông báo các khoản tiền hỗ trợ của Thụy Sĩ cho các chương trình bảo vệ môi trường trong 4 năm tới trong khi Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida cam kết chấm dứt việc xây dựng mới tại các nhà máy điện đốt than nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.