Mỹ - Israel không kích Iran: Thị trường toàn cầu đối mặt nguy cơ biến động mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch nhằm loại bỏ mối đe dọa an ninh và tạo cơ hội để người dân Iran thay đổi chính quyền, trong khi Tehran đáp trả bằng các đợt phóng tên lửa về phía Israel. Giới phân tích nhận định, từ giá dầu, thị trường tiền tệ, chứng khoán đến vàng và trái phiếu, hầu như không có phân khúc nào miễn nhiễm trước nguy cơ leo thang căng thẳng.

Dầu mỏ – thước đo căng thẳng Trung Đông

Theo Reuters, trích dẫn lời các chuyên gia, dầu thô tiếp tục là chỉ báo nhạy cảm nhất đối với bất ổn tại Trung Đông. Iran là một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn, đồng thời nằm đối diện bán đảo Arab – khu vực giàu tài nguyên năng lượng – qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

Giá dầu Brent chốt phiên cuối tuần quanh 73 USD/thùng, tăng khoảng 20% từ đầu năm. Một số tập đoàn dầu khí và nhà giao dịch lớn đã tạm dừng vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua eo biển Hormuz sau các cuộc tấn công, làm dấy lên nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Các chuyên gia của Capital Economics nhận định, nếu xung đột được kiểm soát, giá Brent có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng – mức đỉnh ghi nhận trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày tại Iran hồi tháng 6 năm ngoái. Tuy nhiên, nếu giao tranh kéo dài và ảnh hưởng đến dòng chảy dầu mỏ, giá có thể vọt lên 100 USD/thùng, qua đó làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm.

Trong bối cảnh này, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa OPEC+ được cho là đang cân nhắc nâng sản lượng mạnh hơn dự kiến tại cuộc họp diễn ra vào ngày 1/3. Thay vì mức tăng 137.000 thùng/ngày như kế hoạch ban đầu cho tháng 4, một số nguồn tin cho biết mức tăng có thể lên tới 411.000 thùng/ngày, thậm chí 548.000 thùng/ngày, nhằm bù đắp nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Trước đó, các thành viên chủ chốt như Arab Saudi và Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất đã nâng xuất khẩu trong bối cảnh lo ngại gián đoạn.

Biến động lan rộng trên thị trường tài chính

Căng thẳng mới có nguy cơ làm gia tăng mức độ biến động vốn đã cao trên thị trường toàn cầu, trong bối cảnh nhà đầu tư còn chịu tác động từ chính sách thuế quan của Tổng thống Trump và đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ trước đó.

Kể từ đầu năm, chỉ số đo lường trạng thái sợ hãi VIX đã tăng 33%, cùng với đó là mức tăng 15% của chỉ số biến động trái phiếu Mỹ, theo Reuters. 

Trên thị trường tiền tệ, đồng USD có thể biến động tùy thuộc vào mức độ và thời gian xung đột. Trong cuộc chiến tháng 6/2025, chỉ số USD từng giảm khoảng 1% nhưng nhanh chóng phục hồi sau vài ngày. Các chuyên gia cho rằng nếu nguồn cung dầu bị gián đoạn kéo dài, đồng USD có thể tăng giá so với hầu hết các đồng tiền khác, ngoại trừ yen Nhật và franc Thụy Sĩ, do Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng năng lượng và hưởng lợi từ giá dầu cao.

Đồng shekel của Israel cũng được dự báo biến động mạnh. Trong các đợt căng thẳng trước đây giữa Israel và Iran, đồng tiền này từng giảm sâu nhưng nhanh chóng phục hồi. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo kịch bản lần này có thể khác nếu xung đột lan rộng và kéo dài.

Tài sản trú ẩn lên ngôi, tiền số suy yếu

Trong bối cảnh bất ổn, các tài sản trú ẩn truyền thống nhiều khả năng được hưởng lợi. Đồng franc Thụy Sĩ – vốn được xem là đồng trú ẩn an toàn – đã tăng 3% so với USD từ đầu năm và có thể tiếp tục chịu áp lực tăng giá.

Giá vàng, sau khi tăng 22% từ đầu năm đến nay và liên tục lập kỷ lục, được dự báo sẽ tiếp tục thu hút dòng tiền phòng thủ. Bạc cũng duy trì đà tăng tích cực. Trái phiếu chính phủ Mỹ có thể ghi nhận nhu cầu gia tăng, qua đó kéo lợi suất giảm.

Ngược lại, bitcoin – từng được coi là “vàng kỹ thuật số” – không còn thể hiện vai trò trú ẩn. Đồng tiền số này đã giảm 2% trong ngày 28/2 và mất hơn 25% giá trị trong hai tháng qua.

Thị trường Trung Đông và các ngành nhạy cảm

Diễn biến tại các sàn chứng khoán Trung Đông, trong đó có Arab Saudi và Qatar, sẽ là chỉ báo sớm về tâm lý nhà đầu tư. Giới chuyên gia dự báo nếu giao tranh tiếp diễn, cổ phiếu vùng Vịnh có thể giảm 3-5%.

Chỉ số chuẩn của Arab Saudi đã giảm 1,3% trong năm phiên tính đến ngày 26/2, ghi nhận tuần giảm thứ hai liên tiếp. Thị trường Dubai cũng đi xuống trong hai tuần gần đây.

Ngành hàng không toàn cầu chịu tác động tức thì khi nhiều hãng hủy chuyến bay qua Trung Đông do lo ngại an ninh. Nếu xung đột lan rộng và buộc phải đóng cửa thêm không phận, cổ phiếu ngành này có thể chịu áp lực đáng kể.

Ngược lại, các nhà sản xuất vũ khí châu Âu – vốn đã tăng mạnh từ đầu năm – có thể hưởng lợi từ nhu cầu quốc phòng gia tăng.

Diễn biến xung đột Mỹ - Israel - Iran đang tạo ra một biến số lớn đối với kinh tế toàn cầu trong năm 2026. Giá năng lượng tăng cao có thể làm phức tạp nỗ lực kiểm soát lạm phát của nhiều ngân hàng trung ương, trong khi biến động tài chính gia tăng đòi hỏi nhà đầu tư phải thận trọng hơn với các tài sản rủi ro.

Mức độ lan rộng và thời gian kéo dài của xung đột sẽ quyết định liệu thị trường chỉ trải qua một cú sốc ngắn hạn hay phải đối mặt với một chu kỳ bất ổn kéo dài.