Nền tảng tình hữu nghị Trung Quốc – Nga là “không thể phá vỡ”
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã nhấn mạnh điều này tại cuộc gặp người đồng cấp Nga Sergei Lavrov hôm 20/2 (giờ địa phương) bên lề Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đang diễn ra tại Rio de Janeiro, Brazil. Tuyên bố này không chỉ phản ánh sự gắn kết về mặt ngoại giao mà còn cho thấy tầm nhìn chiến lược dài hạn của cả Bắc Kinh và Moscow trong bối cảnh quốc tế đầy biến động.
Tại cuộc gặp mặt, Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Trung Quốc và Nga đang hướng tới cấp độ cao hơn và quy mô rộng lớn hơn, đồng thời nhấn mạnh sự hợp tác cùng có lợi giữa hai nước đã đạt được những tiến triển vững chắc. Sự phối hợp chiến lược chặt chẽ và hiệu quả không chỉ bảo vệ lợi ích chung của hai quốc gia mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy một thế giới đa cực.
Phát biểu của ông Vương thể hiện quyết tâm của Trung Quốc trong việc duy trì và phát triển mối quan hệ này, bất chấp những biến động địa chính trị toàn cầu. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng sẵn sàng hợp tác với Nga để thực hiện các đồng thuận quan trọng mà lãnh đạo hai nước đã đạt được, đồng thời thúc đẩy quan hệ Trung - Nga phát triển hơn nữa trong bối cảnh kỷ niệm 80 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.
Đáp lại, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định Moscow sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Bắc Kinh để thực hiện các thỏa thuận cấp cao giữa Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông nhấn mạnh, Nga và Trung Quốc không chỉ chia sẻ quan điểm về trật tự quốc tế đa cực mà còn đóng vai trò quan trọng như những nhân tố ổn định trong một thế giới đầy biến động. Nga đánh giá cao mức độ tin cậy giữa hai quốc gia và sẵn sàng tăng cường hợp tác trong khuôn khổ BRICS, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), G20 và Liên hợp quốc (LHQ).
Quan hệ Trung - Nga hiện nay được thúc đẩy bởi ba động lực chính. Trước hết là hợp tác kinh tế và thương mại. Kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước đã đạt hơn 200 tỷ USD trong năm 2024, tăng mạnh so với năm trước. Nga hiện là nhà cung cấp năng lượng lớn nhất cho Trung Quốc, trong khi Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Nga. Cả hai nước đang tích cực sử dụng đồng Nhân dân tệ trong giao dịch thương mại để giảm thiểu ảnh hưởng của các lệnh trừng phạt từ phương Tây. Hợp tác kinh tế không chỉ giúp Nga giảm bớt khó khăn từ các biện pháp trừng phạt mà còn tạo cơ hội cho Trung Quốc đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định.
Động lực thứ hai là hợp tác quân sự và an ninh. Hai nước đã tăng cường tập trận chung, qua đó thể hiện sự gắn kết chiến lược về an ninh. Trung Quốc cũng đã mua các hệ thống vũ khí tiên tiến của Nga như hệ thống phòng không S-400 và máy bay chiến đấu Su-35, cho thấy sự hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực quốc phòng. Động lực thứ ba là sự đồng thuận về chính trị và địa chính trị. Cả Trung Quốc và Nga đều phản đối bá quyền của Mỹ và phương Tây, ủng hộ hệ thống quốc tế với LHQ làm trung tâm. Họ tích cực hợp tác trong các diễn đàn quốc tế như BRICS, SCO và G20 nhằm gia tăng ảnh hưởng trên toàn cầu.
Tuy nhiên, quan hệ Trung - Nga cũng đối mặt với nhiều thách thức và hạn chế. Trong đó, cạnh tranh ảnh hưởng tại khu vực Trung Á là một trong những vấn đề phức tạp khi cả hai quốc gia đều có lợi ích chiến lược tại đây. Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc đang mở rộng sự hiện diện kinh tế và đầu tư tại khu vực này, trong khi Nga cũng duy trì ảnh hưởng truyền thống và hợp tác an ninh. Bên cạnh đó, sự khác biệt về quy mô kinh tế tạo ra một số bất đối xứng trong quan hệ thương mại, khi quy mô nền kinh tế của Trung Quốc hiện vượt trội hơn so với Nga.
Ngoài ra, quan điểm của hai bên về một số vấn đề quốc tế cũng có sự khác biệt nhất định, đặc biệt là trong cách tiếp cận các cuộc khủng hoảng khu vực. Những thách thức này đòi hỏi cả hai quốc gia phải linh hoạt trong điều chỉnh chính sách đối ngoại để duy trì mối quan hệ ổn định và bền vững. Triển vọng tương lai của quan hệ Trung - Nga phụ thuộc nhiều vào cách cả hai nước đối phó với những thách thức này.
Trong lĩnh vực kinh tế và năng lượng, các dự án như “Sức mạnh Siberia 2” sẽ tiếp tục đưa quan hệ kinh tế lên tầm cao mới. Trong lĩnh vực quân sự và an ninh, hợp tác giữa hai nước sẽ ngày càng sâu rộng hơn nhằm đối phó với áp lực từ Mỹ và phương Tây. Tuy nhiên, để duy trì nền tảng hữu nghị vững chắc, cả Trung Quốc và Nga cần điều chỉnh chính sách đối ngoại một cách linh hoạt, đồng thời xây dựng niềm tin chiến lược bền vững.
Phát biểu của Ngoại trưởng Vương Nghị và Ngoại trưởng Sergei Lavrov không chỉ khẳng định sự gắn kết hiện tại mà còn cho thấy tầm nhìn chiến lược dài hạn của cả hai quốc gia. Điều này phản ánh một sự nhất quán trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc và Nga, khi cả hai đều đang hướng tới việc xây dựng một trật tự thế giới đa cực nhằm giảm thiểu sự chi phối của phương Tây.
Trung Quốc tìm thấy ở Nga một đối tác chiến lược quan trọng để đảm bảo an ninh năng lượng và mở rộng ảnh hưởng tại khu vực Á - Âu, trong khi Nga dựa vào Trung Quốc để vượt qua các lệnh trừng phạt kinh tế và duy trì ảnh hưởng chính trị tại các diễn đàn quốc tế. Tuy nhiên, nền tảng tình hữu nghị Trung - Nga dù rất vững chắc ở thời điểm hiện tại, vẫn phải đối mặt với những thử thách lớn từ sự cạnh tranh quyền lực ở Trung Á, sự bất cân xứng về kinh tế và quan điểm khác biệt về xung đột Ukraine.
Liệu mối quan hệ này có thực sự “không thể phá vỡ” hay không sẽ phụ thuộc vào cách hai nước điều chỉnh chính sách đối ngoại để ứng phó với những biến động phức tạp của trật tự thế giới trong tương lai. Điều này đòi hỏi một sự linh hoạt chiến lược và sự tin cậy lẫn nhau ở mức độ cao hơn bao giờ hết.