Nhiều nước, tổ chức quốc tế lên tiếng về an ninh hàng hải tại Biển Đỏ

Phía Nam Biển Đỏ là một khu vực vận tải hàng hải quan trọng và hết sức nhạy cảm, ước tính có 400 tàu thương mại đi qua khu vực này trong bất kỳ thời điểm nào. Tuy nhiên, trong thời gian qua, nhiều tàu thương mại đi qua khu vực Biển Đỏ bị lực lượng Houthi tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa, một số vụ tấn công còn gây thiệt hại đáng kể cho các phương tiện, khiến nhiều công ty vận tải biển phải ra lệnh cho các tàu của họ giữ nguyên vị trí hoặc không đi vào eo biển Bab el-Mandeb cho đến khi tình hình an ninh được giải quyết.

Hôm 19/12, công ty vận tải biển Maersk của Đan Mạch thông báo về quyết định định tuyến lại các tuyến tàu đã bị tạm dừng nhiều ngày tại khu vực Biển Đỏ, đồng thời, hải trình mới sẽ là vòng quanh châu Phi qua Mũi Hảo Vọng, dự kiến tốn nhiều thời gian, tiền bạc và kém hiệu quả hơn. Maersk cho biết họ hoan nghênh nỗ lực an ninh quốc tế, nhưng ở thời điểm hiện tại, tuyến đường dài hơn sẽ mang lại "kết quả dễ dự đoán hơn" và an toàn hơn.

Trong 4 tuần qua, phiến quân Houthi đã tấn công hoặc bắt giữ các tàu thương mại 12 lần và vẫn giữ 25 thành viên của MV Galaxy Leader làm con tin ở Yemen. Bộ Tư lệnh Trung tâm của quân đội Mỹ mới đây đã báo cáo thêm hai vụ tấn công vào các tàu thương mại. Cụ thể, một cuộc tấn công của máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo đã nhắm đến một tàu chở dầu ngoài khơi Yemen ngày 18/12, cùng lúc đó, một tàu chở hàng khác cũng báo cáo về việc bị tấn công.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nhấn mạnh các cuộc tấn công của Houthi "là một thách thức quốc tế và cần có một hành động tập thể". Bộ trưởng Austin và các quan chức quốc phòng của nhiều nước đang nhóm họp tại Bahrain. Tại đây, ông Austin đã tuyên bố thành lập "Chiến dịch người bảo vệ thịnh vượng", một sứ mệnh an ninh đa quốc gia nhằm bảo vệ các tàu khỏi sự tấn công của Houthi.

Theo Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Vương quốc Anh, Bahrain, Canada, Pháp, Italy, Hà Lan, Na Uy, Seychelles và Tây Ban Nha đã nhất trí tham gia sứ mệnh an ninh hàng hải này. Một số quốc gia trong số này sẽ tiến hành tuần tra chung trong khi những quốc gia khác cung cấp hỗ trợ tình báo ở phía Nam Biển Đỏ và Vịnh Aden. Mỹ vẫn đang tích cực tìm kiếm các nước thành viên tham gia sứ mệnh, đồng thời tăng số lượng hải quân có mặt và tham gia. Theo giới quan sát, sự vắng mặt đáng chú ý phải kể đến Trung Quốc, nước có tàu chiến trong khu vực, dù vậy, tàu của Trung Quốc đã không đáp lại lời kêu gọi hỗ trợ của các tàu thương mại gặp nạn.

Sứ mệnh an ninh hàng hải mới sẽ được điều phối bởi "Lực lượng đặc nhiệm hỗn hợp 153" (CTF 153), được thành lập vào tháng 4/2022 để cải thiện an ninh hàng hải ở Biển Đỏ, eo biển Bab el-Mandeb và Vịnh Aden. Hiện có 39 quốc gia tham gia CTF 153, chưa rõ có bao nhiêu thành viên của lực lượng hỗn hợp tham gia sứ mệnh mới. Theo các quan chức Mỹ, trong chiến dịch, các tàu quân sự sẽ không nhất thiết phải hộ tống một tàu cụ thể mà sẽ được bố trí để cung cấp sự bảo vệ cho càng nhiều tàu thương mại càng tốt tại một thời điểm nhất định.

Trong một diễn biến khác có liên quan, Mỹ cũng đã kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hành động đối với các cuộc tấn công. Trong một lá thư gửi đến các thành viên hội đồng, Đại sứ Mỹ Linda Thomas-Greenfield cho biết các cuộc tấn công của Houthi nhắm vào các tàu thương mại đi qua các tuyến đường thủy quốc tế một cách hợp pháp tiếp tục đe dọa "các quyền và tự do hàng hải, an ninh hàng hải quốc tế và thương mại quốc tế". 15 thành viên hội đồng đã thảo luận về mối đe dọa của Houthi trong một phiên họp kín ngày 18/12 nhưng chưa thống nhất đi đến tuyên bố chung hay hành động cụ thể nào.

Hai tàu chiến của Mỹ, gồm USS Carney và USS Mason, hiện đã được điều động và di chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb để giúp ngăn chặn và đáp trả các cuộc tấn công từ phía Houthi. Động thái mở rộng này được đưa ra sau khi ba tàu thương mại bị tấn công bởi tên lửa do lực lượng Houthi bắn vào ngày 3/12. Cho đến nay, Mỹ vẫn chưa tấn công lại Houthi, lực lượng được Iran hậu thuẫn hoạt động ở Yemen, hoặc nhắm vào bất kỳ vũ khí hay địa điểm nào khác của phiến quân.

Mohammed Abdel-Salam, nhà đàm phán và phát ngôn viên chính của Houthi, đã thách thức liên minh do Mỹ thành lập, nhấn mạnh rằng phiến quân này sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các tàu liên kết với Israel ngoài khơi Yemen. Trên mạng xã hội X, người phát ngôn này khẳng định: "Liên minh do Mỹ thành lập nhằm bảo vệ Israel và quân sự hóa vùng biển mà không có bất kỳ lời biện minh nào, đồng thời sẽ không ngăn cản Yemen tiếp tục các hoạt động hợp pháp để hỗ trợ Gaza". Ngoài ra, ông này cũng nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công của lực lượng Houthi "không phải là phô trương sức mạnh hay thách thức bất kỳ ai", đồng thời nói thêm: "Bất cứ ai tìm cách mở rộng xung đột đều phải gánh chịu hậu quả cho hành động của mình".