Những kỳ vọng và thách thức từ COP27

Với một chương trình nghị sự dày đặc, hội nghị khí hậu toàn cầu năm nay được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn đề then chốt của thế giới nhằm chống biến đổi khí hậu.

Thu hút sự tham dự của khoảng 40.000 quan khách quốc tế, trong đó gần 100 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, COP27 là Hội nghị Thượng đỉnh về khí hậu có số lượng người tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay. Trên 3.000 phóng viên quốc tế đăng ký tham gia đưa tin sự kiện này. Các chủ đề chính tại hội nghị là phát triển hydro xanh, an ninh nước và an ninh lương thực, chuyển đổi năng lượng và bảo vệ các cộng đồng dễ bị tổn thương.

Các chủ đề này phản ánh một số ưu tiên của nước chủ nhà Ai Cập trong nỗ lực thúc đẩy lợi ích của các quốc gia đang phát triển cũng như đáp ứng nhu cầu tài chính của họ để thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu. Hội nghị LHQ về biến đổi khí hậu năm nay diễn ra trong bối cảnh tình trạng Trái Đất ấm lên đã gây ra nhiều hình thái thời tiết cực đoan. Các hiện tượng thời tiết như nắng nóng gay gắt và mưa lớn bất thường đã xảy ra khắp nơi trên thế giới, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người bị mất nhà cửa do thiên tai từ đầu năm tới nay.

Với tư cách là nước chủ nhà và là nước Chủ tịch COP27, Ai Cập đưa ra chương trình nghị sự với 4 chủ đề chính, bao gồm tài chính khí hậu, thích ứng với biến đổi khí hậu, tổn thất, thiệt hại và nâng mục tiêu trong hành động khí hậu. Ai Cập rất kỳ vọng hội nghị năm nay sẽ chú trọng tới quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu những tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra, cũng như vấn đề cung cấp tài chính khí hậu thỏa đáng cho các nước đang phát triển. Tuy nhiên, sự thành công của COP27 phụ thuộc vào ý chí chính trị của các quốc gia, giữa lúc thế giới đang chứng kiến những diễn biến quốc tế không thuận lợi như cuộc xung đột Nga-Ukraine, khủng hoảng năng lượng và lương thực, cũng như đà suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu và lạm phát leo thang.

i Cập kêu gọi cộng đồng quốc tế đoàn kết và có “ý chí chính trị lớn hơn” để nâng tham vọng hành động khí hậu, đồng thời hối thúc các quốc gia “gác lại những khác biệt chính trị” liên quan đến cuộc xung đột Nga-Ukraine để thúc đẩy hợp tác tiến tới các hành động vì khí hậu nhằm đạt mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 1,5 độ C. Ai Cập cũng kêu gọi các nước phát triển thực hiện các cam kết về khí hậu cũng như hỗ trợ các nước đang phát triển và kém phát triển, nhất là các quốc gia châu Phi, trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nhấn mạnh tới tình trạng khẩn cấp về khí hậu trong bối cảnh thế giới đồng thời phải đương đầu với “cuộc khủng hoảng toàn cầu nhân 3” về lương thực, năng lượng và tài chính, trong bài phát biểu trước thềm Hội nghị, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres kêu gọi một cách tiếp cận toàn cầu trong vấn đề biến đổi khí hậu, trong đó các cuộc thảo luận tại COP 27 phải dựa trên tinh thần công bằng khí hậu, đoàn kết và tin cậy quốc tế. Trong khi đó, ông Mahmoud Mohieldin - nhà vận động chống biến đổi khí hậu của LHQ tại COP27 khẳng định COP27 vẫn là cơ hội tuyệt vời để thúc đẩy hành động vì khí hậu, bất chấp cuộc khủng hoảng Ukraine.

Ông Mahmoud Mohieldin, đồng thời là Đặc phái viên của LHQ về tài chính cho chương trình nghị sự phát triển bền vững 2030, nhấn mạnh, COP27 là động lực mạnh mẽ và cơ hội hứa hẹn để đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo và phi carbon, đồng thời nêu bật sự cần thiết phải duy trì động lực trong các lĩnh vực đang chứng kiến sự tiến bộ, bên cạnh việc hỗ trợ các lĩnh vực khác chưa được chú ý đến nhiều.

Ông cũng kêu gọi sự cần thiết phải thúc đẩy hành động về khí hậu dựa trên Thỏa thuận Paris với cách tiếp cận tổng thể giải quyết bốn khía cạnh bao gồm giảm thiểu, thích ứng, tổn thất và thiệt hại và tài chính khí hậu. Về vấn đề thích ứng, ông lưu ý rằng có thể làm tốt hơn việc huy động tài trợ khí hậu từ các khu vực công và tư nhân cũng như các nguồn lực trong và ngoài nước. Theo ông, điều này chỉ có thể đạt được nếu thế giới nhận ra rằng phương pháp tiếp cận giảm thiểu được áp dụng trong quá khứ đã không còn phù hợp nữa.

Ông cho biết thêm thế giới cần tham gia hành động vì khí hậu gắn với phát triển bền vững, có tính đến các cuộc khủng hoảng đang diễn ra như cuộc xung đột tại tại Ukraine và đại dịch COVID-19. Về vấn đề tài trợ khí hậu, quan chức LHQ đề cập đến thành công của COP26 diễn ra năm ngoái ở Glasgow là dự án tài trợ 8,5 tỷ USD cho Nam Phi để giúp quốc gia này loại bỏ dần than đá bằng năng lượng tái tạo. Ông nói thêm rằng một số tiến bộ có thể đạt được nếu các dự án như trên được nhân lên với nhiều cam kết hơn. Thành công của Hội nghị COP27 sẽ được thể hiện ở cách biến các cam kết thành hành động.

Theo chương trình làm việc, sau phiên khai mạc ngày 6/11, Hội nghị thượng đỉnh giữa các nhà lãnh đạo thế giới sẽ diễn ra trong hai ngày 7-8/11. Các chủ đề được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh sẽ bao gồm phát triển hydro xanh, vấn đề nước và an ninh lương thực, chuyển đổi năng lượng và các cộng đồng dễ bị tổn thương. Các phiên họp từ ngày 9-17/11 sẽ tập trung thảo luận nhiều chủ đề khác nhau, bao gồm Ngày Tài chính, Ngày Khoa học, Ngày về thanh niên và các thế hệ tương lai, Ngày về khử carbon, Ngày thích ứng và nông nghiệp, Ngày về giới, Ngày về nước, Ngày về xã hội dân sự, Ngày năng lượng, Ngày đa dạng sinh học, Ngày về các giải pháp. Tại phiên họp cuối cùng diễn ra ngày 18/11, hội nghị sẽ thảo luận và xem xét thông qua tuyên bố chung.