Phản ứng dè dặt trước lời kêu gọi hộ tống tàu qua eo biển Hormuz của Mỹ
Lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc các quốc gia điều tàu chiến tham gia hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz đến nay vẫn chưa nhận được cam kết cụ thể nào, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh.
Phát biểu trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump bày tỏ hy vọng các nước như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh sẽ cùng Mỹ triển khai lực lượng hải quân nhằm bảo đảm tuyến vận tải chiến lược này “luôn mở và an toàn”.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, việc Iran cản trở lưu thông tại Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu xuất khẩu toàn cầu – đang tạo ra “rào cản nhân tạo” đối với thị trường năng lượng quốc tế.
Tuy nhiên, cho đến nay các quốc gia được nêu tên vẫn chưa đưa ra cam kết cụ thể.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Washington đang đối thoại với một số quốc gia liên quan. Ông nói với đài NBC rằng Mỹ kỳ vọng Trung Quốc có thể trở thành “đối tác mang tính xây dựng” trong nỗ lực mở lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Phản hồi từ Bắc Kinh khá thận trọng. Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ nhấn mạnh mọi bên đều có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và thông suốt, đồng thời cho biết Trung Quốc sẽ tăng cường trao đổi với các bên liên quan nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Trong khi đó, Iran cho biết họ đang kiểm soát chặt chẽ khu vực Hormuz nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Tehran khẳng định eo biển vẫn mở cho các quốc gia khác, ngoại trừ Mỹ và các đồng minh thân cận.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với CBS rằng nhiều quốc gia đã liên hệ với Tehran để đề nghị bảo đảm an toàn cho tàu thuyền của họ. Tuy nhiên, ông cho biết quyết định cuối cùng thuộc về lực lượng quân sự Iran.
Một số quốc gia đã lựa chọn con đường ngoại giao để giải quyết vấn đề vận tải qua Hormuz. Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar cho biết các cuộc đàm phán giữa New Delhi và Tehran đã giúp hai tàu chở khí đốt mang cờ Ấn Độ đi qua eo biển vào ngày 15/3.
Ông Jaishankar cho rằng việc đối thoại và phối hợp trực tiếp với Iran là cách hiệu quả nhất để bảo đảm an toàn hàng hải, thay vì leo thang căng thẳng.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, ít nhất 10 tàu chở dầu đã bị tấn công, trúng đạn hoặc báo cáo sự cố an ninh trong khu vực.
Giá dầu thô hiện dao động quanh mức 100 USD/thùng, trong khi khoảng 1.000 tàu chở dầu được cho là đang mắc kẹt ở hai đầu eo biển Hormuz.
Nhiều chuyên gia cho rằng khả năng hình thành một liên minh hải quân lớn do Mỹ dẫn dắt vẫn còn bỏ ngỏ.
Bà Barbara Slavin, chuyên gia tại Stimson Center, nhận định Trung Quốc khó có khả năng điều tàu chiến tham gia chiến dịch do Mỹ dẫn đầu.
Theo bà Slavin, Iran dường như chỉ hạn chế các lô dầu hướng tới những quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Mỹ và Israel, trong khi nguồn dầu xuất sang Trung Quốc vẫn được duy trì.
Tại châu Âu, phản ứng cũng khá dè dặt. Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thảo luận với ông Trump về tầm quan trọng của việc khôi phục lưu thông tại Hormuz nhằm chấm dứt gián đoạn thương mại toàn cầu, đồng thời trao đổi riêng với Thủ tướng Canada Mark Carney về vấn đề này.
Pháp trước đó cho biết đang xem xét khả năng triển khai một nhiệm vụ quốc tế hộ tống tàu thương mại, song nhấn mạnh điều này chỉ có thể diễn ra khi tình hình chiến sự hạ nhiệt.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul tỏ ra hoài nghi về kế hoạch của Washington. Ông nói với đài ARD rằng Berlin không muốn trở thành một phần trực tiếp của cuộc xung đột.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin chính phủ cho biết chính quyền Tổng thống Trump có thể sớm công bố kế hoạch thành lập một liên minh quốc tế để hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, có thể ngay trong tuần này.
Trong khi đó, Tehran tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn.
Trong bối cảnh các nước vẫn cân nhắc phản ứng trước lời kêu gọi của Washington, tương lai an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – vẫn đang là một ẩn số lớn đối với thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu.