Thách thức của EU trong việc hỗ trợ Ukraine

Theo đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU Josep Borrell, các Ngoại trưởng “gần như đã đạt được việc này” và chắc chắn sẽ xem xét để tìm ra cách đạt được sự đồng thuận hoàn toàn của tất cả các quốc gia thành viên về đề xuất.

EPF là một cơ chế tài trợ quân sự ngoài ngân sách được thành lập vào tháng 3/2021 với tổng giá trị hơn 17 tỷ euro (18,5 tỷ USD) cho giai đoạn 2021-2027. Hầu hết các quỹ của cơ chế này đã được phân bổ để bồi thường một phần cho các nước EU liên quan số tiền đã chi để viện trợ quân sự cho Ukraine. Và sau khi nổ ra cuộc xung đột Nga – Ukraine, EPF đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hỗ trợ tài chính và quân sự cho Kiev. Tuy nhiên, EU đã và đang phải đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng trong việc duy trì sự đồng thuận về việc mở rộng EPF để hỗ trợ Ukraine. Việc không đạt được sự nhất trí trong EU về Quỹ này đã làm gia tăng lo ngại về khả năng tiếp tục hỗ trợ Ukraine, đồng thời phản ánh sự phân hóa trong nội bộ của liên minh. Đây là kết quả của một loạt yếu tố chính trị, kinh tế và chiến lược.

Trong EU, sự khác biệt về quan điểm chiến lược giữa các nước thành viên đã trở thành một trở ngại lớn đối với việc đạt được sự nhất trí về vấn đề Ukraine. Các nước Đông Âu, đặc biệt là Ba Lan và các nước Baltic, có quan điểm cứng rắn đối với Nga và ủng hộ mạnh mẽ việc tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Họ coi chiến thắng của Ukraine là yếu tố quan trọng để đảm bảo an ninh quốc gia và ổn định khu vực. Tuy nhiên, một số quốc gia Tây Âu, đặc biệt là Pháp và Đức, đã bắt đầu có sự thận trọng hơn về việc tiếp tục đổ thêm nguồn tài chính vào cuộc chiến. Những nước này lo ngại rằng, việc tiếp tục kéo dài cuộc xung đột có thể gây ra những hệ lụy tiêu cực, không chỉ đối với Ukraine mà còn đối với an ninh và kinh tế của toàn bộ châu Âu. Một số quốc gia, như Hungary, thậm chí đã có thái độ hoài nghi đối với việc hỗ trợ Ukraine, với lý do rằng điều này có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu với Nga, một đối tác năng lượng quan trọng của châu Âu.

Bên cạnh đó, sự mệt mỏi vì chiến tranh và tác động kinh tế của cuộc chiến đã làm giảm sự ủng hộ của công chúng và các chính trị gia tại một số nước EU đối với việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Trong hai năm qua, EU đã phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng kinh tế và năng lượng nghiêm trọng, do sự gián đoạn nguồn cung từ Nga và chi phí quân sự tăng cao. Người dân tại nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước như Italy, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, đang phải đối mặt với lạm phát cao, giá năng lượng tăng và những khó khăn kinh tế. Điều này đã tạo ra áp lực lên các chính phủ, buộc họ phải cân nhắc lại việc tiếp tục đổ tài chính vào một cuộc chiến xa xôi, thay vì tập trung giải quyết các vấn đề nội bộ.

Chưa hết, trong thời gian gần đây, sự trỗi dậy của các phong trào dân túy và những đảng phái hoài nghi EU đã làm gia tăng sự chia rẽ trong liên minh về vấn đề hỗ trợ Ukraine. Các đảng phái này đã tận dụng tình hình kinh tế khó khăn để kêu gọi giảm bớt cam kết đối với Ukraine, nhấn mạnh rằng lợi ích của người dân trong nước nên được đặt lên trên hết. Sự xuất hiện của những chính trị gia dân túy có quan điểm bài ngoại và hoài nghi về NATO và EU đã khiến việc đạt được sự đồng thuận chung về Quỹ hòa bình châu Âu trở nên phức tạp hơn. Họ thường cho rằng EU đang can thiệp quá sâu vào cuộc xung đột mà không cân nhắc đến hậu quả đối với các thành viên.

Việc EU không đạt được sự đồng thuận về Quỹ hỗ trợ Ukraine có thể dẫn đến nhiều hệ quả tiêu cực, không chỉ đối với Ukraine mà còn đối với bản thân EU và an ninh khu vực. Đối với Ukraine, việc thiếu đi sự hỗ trợ tài chính và quân sự từ EU có thể tạo ra những thách thức lớn trong việc duy trì cuộc chiến chống lại Nga. Quỹ hỗ trợ Ukraine đóng vai trò quan trọng trong việc giúp chính phủ Ukraine duy trì hoạt động kinh tế, cung cấp các dịch vụ cơ bản cho người dân và tiếp tục mua sắm vũ khí, thiết bị quân sự để duy trì sức mạnh quân sự.

Nếu EU không thể đạt được sự đồng thuận về việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine, điều này có thể làm suy yếu khả năng của Ukraine trong việc đối phó với các cuộc tấn công từ Nga và bảo vệ lãnh thổ của mình. Đồng thời, nó cũng có thể tạo ra một thông điệp tiêu cực về sự suy yếu của sự ủng hộ quốc tế dành cho Ukraine, có thể làm gia tăng áp lực buộc Ukraine phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hòa bình với Nga. Đối với EU, việc không đạt được sự đồng thuận về Quỹ hỗ trợ Ukraine có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sự thống nhất và uy tín của liên minh trên trường quốc tế. EU đã xây dựng hình ảnh là một khối thống nhất và mạnh mẽ trong việc đối phó với các cuộc khủng hoảng toàn cầu, đặc biệt là cuộc chiến ở Ukraine.

Tuy nhiên, nếu EU không thể thống nhất về việc hỗ trợ Ukraine trong giai đoạn quan trọng này, nó có thể tạo ra hình ảnh của một liên minh bị chia rẽ và không còn khả năng hành động hiệu quả. Sự chia rẽ này cũng có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ của EU với các đối tác quốc tế, đặc biệt là Mỹ, quốc gia đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Ukraine. Sự suy giảm trong cam kết của EU có thể gây ra căng thẳng trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương và làm suy yếu khả năng phối hợp hành động giữa các đồng minh phương Tây. Sự không thống nhất trong việc hỗ trợ Ukraine còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh khu vực. Nếu Ukraine không nhận được đủ sự hỗ trợ cần thiết từ EU, cuộc chiến có thể kéo dài hơn, làm gia tăng sự bất ổn tại khu vực Đông Âu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến Ukraine mà còn tạo ra mối đe dọa cho các nước láng giềng EU, đặc biệt là các nước Baltic và Ba Lan, những quốc gia coi cuộc chiến tại Ukraine là một yếu tố then chốt đối với an ninh của chính họ.

Mặc dù việc không đạt được sự đồng thuận về việc ủng hộ Ukraine là một tín hiệu tiêu cực, nhưng không phải là không có hy vọng về sự thay đổi trong tương lai. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang diễn ra, EU vẫn có khả năng tìm ra các giải pháp để tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Theo đó, như đã thấy trong quá khứ, EU có khả năng tìm đến các giải pháp thỏa hiệp giữa các quốc gia thành viên để vượt qua những bất đồng. Sự áp lực từ các nước ủng hộ mạnh mẽ Ukraine, chẳng hạn như Ba Lan và các nước Baltic, cùng với sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế như Mỹ, có thể tạo ra động lực để các nước khác trong EU xem xét lại lập trường của mình.

Một trong những giải pháp tiềm năng là EU có thể điều chỉnh chiến lược hỗ trợ Ukraine bằng cách giảm bớt sự phụ thuộc vào EPF và tìm kiếm các nguồn tài chính khác. Các chương trình tài trợ nhân đạo và tái thiết có thể được mở rộng, nhằm giảm bớt áp lực tài chính lên các quốc gia thành viên EU và tránh các cuộc tranh luận về hỗ trợ quân sự.

Việc EU tiếp tục không đạt được sự đồng thuận về Quỹ hỗ trợ Ukraine trong khuôn khổ EPF là một thách thức lớn đối với cả EU và Ukraine. Tuy nhiên, với sự đoàn kết và khả năng đàm phán, EU vẫn có cơ hội vượt qua các bất đồng nội bộ để duy trì cam kết hỗ trợ Ukraine trong thời gian tới.