Thảm họa nhân đạo ở Gaza và tín hiệu hy vọng le lói
Trong bối cảnh hơn 60.000 người Palestine thiệt mạng kể từ khi chiến sự nổ ra tại Dải Gaza vào tháng 10/2023, đánh dấu một chương đẫm máu trong lịch sử khu vực vốn đã quá quen thuộc với đau thương, một số dấu hiệu tích cực từ cộng đồng quốc tế đang nhen nhóm hy vọng hòa bình cho vùng đất này.
Theo Cơ quan Y tế Gaza, tính đến ngày 30/7, số người thiệt mạng do chiến tranh tại Gaza đã lên tới 60.034 người, trong đó có hàng nghìn phụ nữ và trẻ em. Đây là một thảm kịch nhân đạo đang diễn ra từng ngày, từng giờ, bất chấp những lời kêu gọi từ cộng đồng quốc tế về một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.
Báo cáo mới nhất từ tổ chức Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tích hợp (IPC) cho thấy kịch bản tồi tệ nhất của nạn đói đang dần hiện hữu tại Gaza. Tình trạng thiếu lương thực, suy dinh dưỡng và khan hiếm y tế ngày càng trở nên nghiêm trọng khi các đợt giao tranh và phong tỏa khiến hàng viện trợ không thể đến được với người dân.
Theo báo cáo của IPC, mức tiêu thụ lương thực tại Gaza đã sụt giảm nghiêm trọng. "Cứ ba người thì có một người không có thức ăn trong nhiều ngày", IPC cảnh báo. Tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính lan rộng, đặc biệt là tại TP Gaza. Từ tháng 4 đến giữa tháng 7, hơn 20.000 trẻ em đã được đưa đến bệnh viện điều trị suy dinh dưỡng cấp, trong đó trên 3.000 trường hợp nghiêm trọng.
Hãng tin Al Jazeera trích lời bác sĩ Ahmed al-Farra từ Bệnh viện Nasser ở Gaza mô tả nhiều trẻ sơ sinh bị suy dinh dưỡng chỉ còn "da bọc xương". Ông cho biết tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển trí tuệ, thần kinh và thể chất lâu dài của trẻ.
Tanya Haj Hassan, bác sĩ thuộc tổ chức "Bác sĩ Không Biên giới" (MSF), cảnh báo rằng nguy cơ vẫn còn dù lương thực được cung cấp trở lại: "Suy dinh dưỡng ảnh hưởng đến mọi khía cạnh chức năng của cơ thể, từ tim, gan, thận đến hệ miễn dịch. Một số trẻ thậm chí tử vong vì suy tim hoặc nhiễm trùng, dù đã được điều trị".
Mặc dù có thông báo "tạm ngừng giao tranh" để hỗ trợ viện trợ nhân đạo, lực lượng Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích và tấn công bằng xe tăng, robot gắn mìn và máy bay không người lái. Ít nhất 83 người Palestine thiệt mạng chỉ trong một đêm, trong đó có 33 người đang tìm kiếm viện trợ lương thực, theo Al Jazeera.
Trong bối cảnh đó, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres mới đây đã nhấn mạnh: "Người Palestine ở Gaza đang gánh chịu một thảm họa nhân đạo với quy mô khủng khiếp. Đây không còn là lời cảnh báo, đó là thực tế. Những dòng viện trợ nhỏ giọt phải trở thành dòng chảy ào ạt. Thực phẩm, nước, thuốc men và nhiên liệu phải được đưa vào Gaza mà không bị cản trở".
Ông Guterres kêu gọi một lệnh ngừng bắn nhân đạo ngay lập tức và vĩnh viễn, đồng thời yêu cầu trả tự do cho tất cả những người bị bắt giữ, cho phép các cơ quan nhân đạo tiếp cận đầy đủ Gaza.
Trong bối cảnh khủng hoảng ngày càng trầm trọng, Hội nghị cấp cao Liên Hợp Quốc diễn ra ngày 29/7 đã đưa ra "Tuyên bố New York", một bước ngoặt trong nỗ lực quốc tế nhằm thúc đẩy giải pháp hai nhà nước.
Tuyên bố này vạch ra một lộ trình cụ thể nhằm kết thúc cuộc xung đột kéo dài giữa Israel và Palestine, đề xuất thành lập Nhà nước Palestine phi quân sự, do Chính quyền Palestine quản lý, cùng với sự triển khai của lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc.
Hội nghị cấp cao Liên Hợp Quốc về xung đột Israel - Palestine lần này được đánh giá là một dấu mốc quan trọng. Lần đầu tiên, 8 nhóm công tác cấp cao đã được thành lập để đưa ra các đề xuất cụ thể trên nhiều lĩnh vực liên quan đến giải pháp hai nhà nước. Pháp, Arab Saudi, Liên minh châu Âu, Liên đoàn Arab cùng 15 quốc gia khác đã nhất trí hành động tập thể nhằm chấm dứt xung đột ở Gaza.
Ngoài ra, Anh và Pháp tuyên bố sẽ công nhận Nhà nước Palestine tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9 nếu Israel không chấm dứt chiến dịch quân sự. Ngoại trưởng Anh David Lammy nhấn mạnh: "Việc Chính phủ Israel bác bỏ giải pháp hai nhà nước là một sai lầm nghiêm trọng. Nếu không có hành động cụ thể, chúng tôi sẽ hành động".
Bên cạnh tuyên bố chính thức, một văn kiện có tên "Lời kêu gọi New York", do Pháp khởi xướng, đến nay đã được 15 quốc gia phương Tây ủng hộ. Tài liệu này kêu gọi các quốc gia chưa công nhận Palestine hãy hành động, xem đây là "bước đi thiết yếu" để thiết lập nền hòa bình bền vững tại Trung Đông.
Sự kiện tại New York cũng ghi nhận một sự thay đổi trong thái độ của các nước Arab khi lần đầu tiên đồng thuận lên án vụ tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas, đồng thời mạnh mẽ chỉ trích các hành động quân sự của Israel khiến hàng chục nghìn thường dân thiệt mạng.
Cuộc khủng hoảng tại Gaza đang đẩy hàng triệu người vào tình cảnh tuyệt vọng. Nhưng giữa bóng tối đó, những tuyên bố và cam kết từ cộng đồng quốc tế tại Hội nghị Liên Hợp Quốc đã thắp lên hy vọng cho một giải pháp lâu dài. Việc công nhận Nhà nước Palestine, thiết lập hòa bình dựa trên giải pháp hai nhà nước không còn là lựa chọn chính trị mà đó là trách nhiệm đạo đức và nhân đạo của cả thế giới.