Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Sự quan tâm của mọi người chưa hẳn là vì kỳ họp này sẽ bầu ra các chức danh chủ chốt trong bộ máy của Nhà nước, của Chính phủ mà Quốc hội khóa này đang bước vào với tâm thế sẵn sàng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình.

1. Trong hơn 2 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng mà người đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, cả đất nước đã bước vào một cuộc đại cách mạng: Chúng ta sắp xếp lại giang sơn, đã rũ bỏ những tư duy cũ trong xây dựng thể chế, trong quản lý và vận hành nền kinh tế, đã thay đổi tận gốc tư duy “ban ơn” cho người dân trong quản lý hành chính, thay đổi tận gốc cách nhìn nhận về kinh tế tư nhân và chưa bao giờ các doanh nhân lại hào hứng đầu tư vào những dự án làm thay đổi bộ mặt đất nước... Quốc hội khóa XV đã làm rất tốt vai trò của mình và cũng là cơ quan đi đầu trong đổi mới để xây dựng các định chế mới tạo điều kiện cho đất nước phát triển.

Tất nhiên, đã nói là “cách mạng” thì thế nào cũng có những mất mát, những vấp váp, những bỡ ngỡ ban đầu; thế nào cũng có những tư duy vẫn nuối tiếc cái cũ và chưa tin cái mới. Vẫn còn những bất cập trong việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; nền kinh tế cũng đang có những chao đảo, nhất là với những người buôn bán nhỏ; nhưng về tổng thể, người dân đang được quan tâm hơn, được phục vụ tốt hơn và từng bước thoát khỏi tư duy làm ăn kiểu “vô thiên, vô pháp”, cách sống, cách làm tùy tiện...

Kỳ vọng của nhân dân vào kỳ họp thứ nhất là rất lớn và đặc biệt, người dân đã tin vào các Quốc hội, tin vào trình độ, tư cách và nhiệt huyết của gần 500 đại biểu Quốc hội. Trông chờ vào những đại biểu thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, lắng nghe dân, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết trong mọi quyết định.

2. Trong bài phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Đảng, khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường thì Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn, để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách Hiến định của mình.

Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân; nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước; nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn. Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng, mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau. Chính vì thế mà mỗi đại biểu Quốc hội cần phải đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết trong mọi quyết định - đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, là lẽ đương nhiên và không thể khác được đối với Quốc hội khóa XVI

Từ đó Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện thật tốt 4 nhiệm vụ lớn:

Thứ nhất: Đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.

Rõ ràng, đất nước không thể phát triển được nếu như chúng ta vẫn duy trì những chính sách, những quy định của pháp luật đã không còn phù hợp và mặc dù đã được sửa đổi tích cực trong hơn 2 năm qua, nhưng vẫn còn rất nhiều điều cần phải thay đổi... Người dân phải được tự do, tự chủ và được chính quyền phục vụ tốt hơn trong cuộc sống, doanh nghiệp phải được thoải mái làm những gì mà pháp luật không cấm.

Chính vì thế mà Quốc hội phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật; tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo. Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.

Chúng ta cũng đã thấy trong thời gian qua, mặc dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện đáng kể, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông; có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi. Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.

Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; Luật không chỉ “mở đường”, mà còn phải “sửa đường”.

Tổng Bí thư nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.

Thứ hai: Nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả

Giám sát là một quyền năng rất quan trọng của Quốc hội. Và, tất nhiên, nói cách khác, giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm”, mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: Vấn đề đã được giải quyết hay chưa.

Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể; giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng, chỉ số định lượng và so sánh rõ ràng giữa mục tiêu đặt ra với kết quả đạt được.

Thứ ba: Nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia

Bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời, bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược. Các vấn đề về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia... đều là những quyết sách lớn, gắn với lợi ích căn bản, lâu dài của quốc gia, dân tộc, phải được xem xét toàn diện, khoa học, thận trọng, nhưng tuyệt đối không để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, chúng ta càng phải nâng cao chất lượng phân tích chính sách, năng lực dự báo chiến lược và đánh giá tác động; phải chọn đúng việc lớn, đúng khâu đột phá, đúng công trình trọng điểm, đúng lĩnh vực then chốt để tập trung nguồn lực; không dàn trải, manh mún, chia đều. Đầu tư không chỉ để tăng trưởng trước mắt, mà phải đầu tư để tạo ra động lực tăng trưởng mới, năng lực cạnh tranh mới, không gian phát triển mới cho đất nước trong nhiều thập niên tới.

Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn và phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai. Đó là bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược, trí tuệ lập pháp, chiều sâu của một cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Thứ tư: Tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi việc biến chuyển có thể nói là từng phút. Đặc biệt, về khoa học công nghệ. Và, cũng chưa bao giờ, khoa học công nghệ đang len lỏi vào từng gia đình, từng con người và đang thay đổi cả thế giới, thay đổi cả tư duy, lối sống, quan niệm đạo đức của con người... Chính vì thế mà Quốc hội cũng cần phải nhanh chóng hiện đại hóa và không chỉ hiện đại về trang thiết bị làm việc mà quan trọng là “hiện đại hóa” được tư duy, đó chính là sự chuyên nghiệp, là bỏ đi tác phong “chỉ tay năm ngón”, là chỉ biết nói “phải, phải, phải và... phải!”, mà không biết để thực hiện được chữ “phải” đó thì phải có điều kiện gì? Cách làm ra sao?

Quốc hội khóa XVI đang đứng trước vận hội mới mang tính lịch sử của dân tộc, dưới sự lãnh đạo bản lĩnh, trí tuệ của Đảng; được sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân với tinh thần sáng tạo, nhiệt huyết và trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội khóa XVI chắc chắn sẽ hoàn thành xuất sắc trọng trách mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó; hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.