Đánh thức di sản văn hoá nhìn từ câu chuyện của Văn Miếu Quốc Tử Giám

20:14 26/09/2021

Được thành lập từ thế kỷ 11, đến nay, Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hà Nội vẫn là nơi tôn vinh đạo học, tinh thần hiếu học. Nhưng làm gì để đánh thức giá trị không gian văn hoá đặc biệt này nói riêng, di sản văn hoá nói chung cũng đang là băn khoăn, trăn trở của những người làm quản lý, nghiên cứu, người tâm huyết với di sản văn hoá đất nước.

Trao đổi tại toạ đàm trực tuyến “Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt” do Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp Dự án phi lợi nhuận về Văn hóa và Giáo dục Gavisto Diplomat tổ chức ngày 26/9, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, ông Lê Xuân Kiêu cho biết, Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội là nơi ghi lại các dấu mốc quá trình phát triển nền giáo dục của quốc gia Đại Việt. Sau bao biến thiên của lịch sử, có những thời điểm di tích này bị xuống cấp nặng nề. Để có một Văn Miếu Quốc Tử Giám được tu bổ đẹp, khang trang như hôm nay là một hành trình dài gìn giữ và rất mẫu mực trong bảo tồn phát huy giá trị di sản.

Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.

Nhiều năm gần đây, di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám là địa chỉ tìm đến của đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi dịp đến Thủ đô Hà Nội. Để thu hút du khách, Trung tâm Văn hoá Khoa học Văn Miếu Quốc Tử Giám đã có nhiều đổi mới để tiếp cận công chúng, đặc biệt là người trẻ, từ làm mới logo cho đến không gian trong di tích…

Như chia sẻ của ông Lê Xuân Kiêu thì ngay trong đại dịch COVID-19, nhiệm vụ đón khách tham quan, nghiên cứu học tập tạm dừng, Văn Miếu không có bóng dáng du khách, nền gạch, đường đi mốc rêu thì Văn Miếu vẫn không ngừng các hoạt động. Văn Miếu vẫn “mở cửa” phục vụ online, tổ chức nghiên cứu, chuẩn bị các hoạt động, sản phẩm để sau khi hoạt động trở lại sẽ có ngay các sản phẩm phục vụ nhu cầu của du khách.

Ông Lê Xuân Kiêu cũng nhấn mạnh: Văn Miếu không đổi mới theo hướng làm mới giá trị truyền thống. Văn Miếu luôn cố gắng giữ gìn những gì thuộc về truyền thống và chỉ cố gắng đánh thức các giá trị truyền thống của di tích bằng những hình thức mới mẻ hơn. Tuy nhiên, việc chuyển tải những giá trị rất trừu tượng như tinh thần hiếu học, truyền thống tôn sư trọng đạo… đến công chúng vẫn còn nhiều thách thức. Để đưa những giá trị cốt lõi của di tích đến công chúng, để khách tham quan tiếp cận giá trị của không gian văn hoá Văn Miếu nói riêng, các không gian văn hoá của cả nước nói chung và nuôi dưỡng tình yêu với di sản thì còn rất nhiều việc phải làm, cần có thời gian, sự hỗ trợ, đồng hành của rất nhiều người.

Tại buổi toạ đàm, nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia đã đưa ra nhiều giải pháp để phát huy giá trị không gian văn hoá Văn Miếu. Ông Trương Quốc Toàn, cố vấn hoạt động phát huy giá trị du lịch của Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng cho rằng, dịch COVID-19 làm thay đổi mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội, trong đó các hoạt động du lịch văn hoá. Khách du lịch theo xu hướng cá nhân, tự tổ chức các chuyến đi, tham quan với sự hỗ trợ của các dịch vụ trực tuyến. Nhu cầu tham quan sẽ theo hướng chuyên biệt. Vì vậy, sản phẩm, cách phục vụ cũng phải thay đổi.

Một góc di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội hiện nay.

Thay vì phục vụ mang tính đại chúng cho đoàn 40-50 người thì cần đưa ra sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhiều nhu cầu, trình độ khác nhau, hướng tới tăng tính trải nghiệm. Làm di tích phải có tư duy mới nhằm “phá bỏ tường rào” trong không gian số, chủ động đưa giá trị di sản đến với người xem chứ không chờ người xem tìm đến. Chúng ta phải làm sao để khách đến 1 lần rồi mong muốn được quay trở lại nhiều lần nữa.

Với Văn Miếu Quốc Tử Giám, đó sẽ không chỉ là mong muốn được đến trước mỗi kỳ thi, mỗi dịp đầu xuân để cầu may mắn như nhiều người quan niệm hiện nay mà là đến để được hoà mình trong không gian văn hoá, với các hoạt động toạ đàm, giao lưu, trưng bày, trình diễn nghệ thuật. Du khách cần được biết, trước khi đến di tích họ sẽ được tìm hiểu gì. Khi vào di tích, họ có được những gì hấp dẫn. Sau khi rời di tích, họ được mời gọi trở lại với nhiều nội dung mới, hấp dẫn tiếp theo.

Ông Trương Quốc Toàn cũng cho rằng, hiện nay, xu hướng số hoá là tất yếu trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Tuy nhiên, yếu tố công nghệ chỉ chiếm 30%, còn 70% phải là nội dung thông tin, cách thức trình bày.

Bà Hoàng Đoan Trang, người phụ trách điều hành Không gian văn hoá Quốc Tử Giám cũng cho biết, để đưa di tích trở thành không gian văn hoá, nơi sinh hoạt chung của nhiều người lịch sử thì cần có nhiều cách làm linh hoạt, sinh động, hấp dẫn. Điều cần thiết là phải khiến những con chữ, con số đến với bạn trẻ gần gũi nhất, đăng tải thông tin một cách gần gũi và dễ hiểu nhất, dễ theo dõi nhất. Bên cạnh các thông tin tư liệu lịch sử được lưu giữ ngay tại không gian di tích thì cần có nhiều hoạt động truyền thông khác như các sự kiện văn hoá, các buổi sinh hoạt văn hoá nhằm tích luỹ, chia sẻ kiến thức, chia sẻ về trải nghiệm văn hoá trực tuyến hoặc tổ chức trực tiếp…

N.Hoa

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

Trong tiết trời nắng nóng gay gắt trên dải đất khu Nam Trung bộ, “Chiến dịch 60 ngày đêm cao điểm giải phóng mặt bằng (GPMB)” tại hai dự án lớn ở phía Đông Nam tỉnh Đắk Lắk đang được UBND xã Hòa Xuân cùng các đơn vị, cơ quan chức trách nỗ lực chạy đua với thời gian, triển khai quyết liệt bằng nhiều biện pháp.

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, đến cuối tháng 4 vừa qua tổng sản lượng thi công Dự án đường Vành đai 3 mới đạt 74% khối lượng. Việc khai thác tuyến tới đây sẽ khó tránh khỏi hạn chế do công trình trọng điểm này đang được đề xuất tiếp tục đầu tư hoàn chỉnh giai đoạn 1…  

Ngày 16/5, cơ quan An ninh điều tra Công an TP Cần Thơ cho biết vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Hữu Tính (SN 1996, ngụ tỉnh An Giang); Huỳnh Trí Vĩ (SN 2004, ngụ phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ) và Nguyễn Văn Minh (SN 2002, ngụ phường Phú Lợi, TP Cần Thơ) về tội “Mua bán trái phép vũ khí quân dụng”.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文