Quần thể Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà là Di sản Thiên nhiên thế giới

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, vào hồi 17h39 giờ địa phương (tức 21h39 ngày 16/9, giờ Việt Nam), tại Thủ đô Riyadh, Arab Saudi, Kỳ họp lần thứ 45 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO đã gõ búa thông qua hồ sơ đề cử, công nhận quần thể Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà (thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng) là Di sản Thiên nhiên thế giới.

Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận Di sản Thiên nhiên thế giới bởi nơi đây có các khu vực với vẻ đẹp thiên nhiên bao gồm: đảo đá vôi có thảm thực vật che phủ; đỉnh nhọn núi đá vôi nhô lên trên mặt biển cùng với đặc điểm karst liên quan như các mái vòm, hang động.

Với 1.133 hòn đảo đá vôi muôn hình, muôn vẻ (775 đảo đá vôi thuộc Vịnh Hạ Long và 358 đảo đá vôi thuộc quần đảo Cá Bà) được bao phủ bởi thảm thực vật phong phú trên mặt nước lấp lánh màu ngọc bích, Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà hiện lên như một bàn cờ bằng đá quý; nước non trùng điệp, thanh bình; những bãi cát trắng mịn, tinh khôi.

Với sự giao thoa của núi rừng và biển đảo, Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà có mức độ đa dạng cao của châu Á khi sở hữu 7 hệ sinh thái biển-đảo, nhiệt đới, cận nhiệt đới liền kề, kế tiếp nhau phát triển.

Đó là hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh; hệ sinh thái hang động; hệ sinh thái rừng ngập mặn; hệ sinh thái bãi triều; hệ sinh thái rạn san hô; hệ sinh thái đáy mềm; hệ sinh thái hồ nước mặn.

Các hệ sinh thái này đại diện cho các quá trình sinh thái và sinh học vẫn đang tiến hóa và phát triển, thể hiện qua sự đa dạng của các quần xã động thực vật.

Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà còn là môi trường sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Sở hữu khu rừng trên biển lớn nhất Việt Nam với diện tích hơn 17.000ha cùng các hệ sinh thái đa dạng, Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà là điểm cư ngụ của 4.910 loài động thực vật trên cạn và dưới biển, trong số này có tới 198 loài thuộc Danh mục đỏ của Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên thế giới (IUCN), 51 loài đặc hữu.

Diện tích rừng nguyên sinh khoảng 1.045,2 ha trên đảo Cát Bà là một trong những nhân tố quan trọng làm nên giá trị sinh thái và đa dạng sinh học của di sản.

Đặc biệt, voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) là loài quý hiếm, nằm trong danh sách các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất và được ghi vào Sách đỏ thế giới. Đến nay, còn khoảng 60-70 cá thể phân bố duy nhất ở Cát Bà, không còn nơi nào khác trên thế giới xuất hiện loài này...

Vịnh Hạ Long được UNESCO hai lần công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới vào năm 1994 và năm 2000 theo tiêu chí VII và tiêu chí VIII.

Năm 2013, hồ sơ đề cử quần đảo Cát Bà là Di sản Thiên nhiên thế giới theo tiêu chí đa dạng sinh học và hệ sinh thái (tiêu chí IX và X) được gửi tới Trung tâm Di sản thế giới.

Sau quá trình thẩm định, Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên thế giới (IUCN) đã dự thảo Quyết định số WHC-14/38.COM/INF.8B để Ủy ban Di sản thế giới thông qua tại Kỳ họp lần thứ 38 ở Qatar năm 2014, trong đó khuyến nghị: "Quốc gia thành viên xem xét khả năng đề xuất nối dài với Vịnh Hạ Long, theo các tiêu chí (VII) và (VIII) và có thể là tiêu chí (X), để gộp cả quần đảo Cát Bà”.

Kể từ đó tới nay, việc triển khai các hoạt động bảo tồn, nghiên cứu lập hồ sơ đề cử di sản thế giới Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà được tiếp tục đẩy mạnh.

Tháng 9/2016, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý cho phép thành phố Hải Phòng chủ trì, phối hợp với tỉnh Quảng Ninh xây dựng hồ sơ mở rộng Vịnh Hạ Long sang quần đảo Cát Bà để trình Thủ tướng xem xét, phê duyệt gửi tới UNESCO với sự hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo nội dung khuyến nghị của các cơ quan quốc tế.

Tại Kỳ họp lần thứ 45 của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra tại Thủ đô Riyadh lần này, đoàn Việt Nam do bà Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Ủy viên thường trực Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia làm trưởng đoàn.

Cùng dự còn có Đại sứ Lê Thị Hồng Vân - Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO tại Pháp, đại diện Ban Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Bộ Ngoại giao; đại diện lãnh đạo thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh.

Phía Việt Nam đã làm việc với các cơ quan chuyên môn, 21 quốc gia thành viên của Ủy ban Di sản thế giới để cung cấp thông tin, giải trình, làm rõ, bày tỏ quan điểm, cam kết về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản sau khi được ghi vào danh mục Di sản Thiên nhiên thế giới.

Các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới đều đánh giá cao giá trị di sản, ủng hộ Vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà trở thành Di sản Thiên nhiên thế giới, đồng thời mong muốn được đến tham quan di sản trong thời gian tới.