Xuất bản công trình của nhà báo Mỹ về chiến tranh Việt Nam, chính quyền Sài Gòn trước 1964
Ngày 31/7, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho biết, nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, nhà xuất bản giới thiệu đến bạn đọc cuốn sách “Quá trình phát triển và sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm - Ngập giữa vũng lầy”.
Đây là một tác phẩm công phu của nhà báo, nhà văn người Mỹ - David Halberstam - người từng đoạt giải thưởng Pulitzer và trực tiếp đưa tin từ chiến trường Việt Nam vào những năm đầu thập niên 60 thế kỷ XX. Với tư cách một phóng viên chiến trường của Tạp chí Time, David Halberstam đã có hơn một năm sống và làm việc tại miền Nam Việt Nam trong giai đoạn then chốt (từ tháng 10/1963 đến tháng 12/1964). Dựa trên những quan sát trực tiếp, tiếp xúc với nhiều nhân vật chính trị cấp cao trong chính quyền Sài Gòn cũng như từ các phái đoàn ngoại giao, quân sự Mỹ, ông đã phác họa nên một bức tranh toàn cảnh về sự hình thành, vận hành và sụp đổ không thể tránh khỏi của chế độ Ngô Đình Diệm.
Theo Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, giá trị của cuốn sách nằm ở sự trung thực trong giọng văn và cách tiếp cận. David Halberstam không tô hồng, không né tránh, mà thẳng thắn chỉ ra những sai lầm chiến lược mang tính hệ thống của Mỹ tại miền Nam Việt Nam: Đó là sự ngộ nhận về bản chất của cuộc chiến, sự lệ thuộc mù quáng vào chính quyền Ngô Đình Diệm và những quyết sách can thiệp vũ lực ngày càng lún sâu mà không có điểm dừng.
Điều đặc biệt của cuốn sách là tinh thần phản biện của chính tác giả là một công dân Mỹ, một phóng viên làm việc cho Tạp chí Time. Halberstam nhìn nhận rõ ràng rằng cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam là một cuộc chiến phi nghĩa, được biện minh bởi những lập luận sai lệch và những thống kê được “tô vẽ”. Dưới ngòi bút của ông, hình ảnh nước Mỹ hiện lên không phải như người bảo vệ tự do, mà là kẻ can dự vào một cuộc chiến không có lối thoát, nơi mà chính nghĩa không thuộc về họ.
Cũng theo đơn vị xuất bản cuốn sách trên, mặc dù một số đánh giá của Halberstam còn mang tính cảm tính, chưa thực sự hiểu hết vai trò và tầm vóc của lực lượng cách mạng Việt Nam, nhưng không thể phủ nhận rằng ông là một trong những tiếng nói phản tỉnh mạnh mẽ trong lòng nước Mỹ thời kỳ chiến tranh. Chính từ góc nhìn của ông, người đọc hôm nay có thể hiểu rõ hơn vì sao nước Mỹ dù có ưu thế vượt trội về kinh tế, quân sự nhưng vẫn thất bại trước một dân tộc có ý chí độc lập và sự gắn bó máu thịt với nhân dân như cách mạng Việt Nam.
Việc xuất bản tác phẩm này không chỉ nhằm giới thiệu một cuốn sách, mà còn gửi gắm thông điệp: Sự thật lịch sử, dù đến từ một cây bút người Mỹ, vẫn cần được nhìn nhận, đối thoại và chia sẻ. Bởi càng hiểu được cái nhìn của “người trong cuộc” như Halberstam, chúng ta càng thấy rõ vì sao cách mạng Việt Nam là tất yếu, vì sao khát vọng độc lập và lòng yêu nước không thể bị khuất phục bằng bom đạn, và vì sao, cuối cùng, chính nghĩa sẽ chiến thắng.
Cuốn sách “Quá trình phát triển và sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm - Ngập giữa vũng lầy” là một tư liệu tham khảo quan trọng đối với bạn đọc quan tâm đến lịch sử hiện đại Việt Nam, báo chí chiến tranh, cũng như mối quan hệ Việt - Mỹ trong thế kỷ XX. Trên hết, đây là lời nhắc nhở về giá trị của độc lập dân tộc, tự do và tinh thần yêu nước, những giá trị mà toàn thể nhân dân Việt Nam đã giành được và gìn giữ bằng máu, bằng niềm tin không gì lay chuyển.