Dấu ấn diễu binh
Cuộc diễu binh, diễu hành ngày 10/10 tại Quảng trường Ba Đình, với ý nghĩa kỷ niệm ngày Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Thủ đô của một dân tộc yêu chuộng hòa bình, ngoài sự tham gia các khối diễu binh thuộc lực lượng Quân đội, Công an còn có các khối đoàn thể, quần chúng diễu hành. Điểm nhấn đặc biệt tại lễ diễu binh lần này: sự tham gia của 13 chiếc máy bay trực thăng, sẽ bay qua khán đài mừng Đại lễ. Các đơn vị trực thăng thuộc các Đoàn Không quân Bộ Quốc phòng, gồm B70, B71, B72. Các lực lượng này trong nhiều tháng qua đã tham gia huấn luyện bay tại sân bay Hòa Lạc, tiến hành hợp luyện 2 lần cùng các khối diễu binh trên mặt đất. Trong số 13 chiếc máy bay tham gia buổi lễ, có 10 chiếc làm nhiệm vụ chính thức bay qua Quảng trường Ba Đình, 2 chiếc còn lại làm nhiệm vụ dự bị, 1 chiếc phục vụ tác nghiệp quay phim, chụp ảnh cho các phóng viên báo chí. Theo đó, 13 chiếc máy bay sẽ được xếp thành 3 hàng dọc, hình mũi tên hướng về phía trước.
Tại lễ diễu binh ở Quảng trường Ba Đình, 13 máy bay sẽ chia làm 3 biên đội, một chiếc đi đầu chỉ huy mang cờ Đảng, còn lại bay theo hình mũi tên, treo cờ Tổ quốc, cờ Đại lễ nghìn năm Thăng Long.
Ngoài sự xuất hiện của phi đội bay, trong dàn hợp xướng thể hiện Quốc ca mừng Đại lễ sẽ có sự xuất hiện độc đáo của 21 phát đại bác. Lữ đoàn 45 pháo binh, thuộc Binh chủng Pháo binh Bộ Quốc phòng là đơn vị đảm trách các loạt đại bác mừng Đại lễ. Được biết, đơn vị pháo binh 45 từng nổi danh với việc bắn phát đạn pháo mở màn trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và họ cũng là đơn vị bắn loạt pháo cuối cùng vào Tổng tham mưu ngụy Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh 1975 lịch sử. Tất cả 21 phát đại bác chia đều trong thời gian diễn ra dàn nhạc bài Quốc ca. Theo đó, quá trình tập luyện, Lữ đoàn pháo binh 45 đã tính toán chi tiết đến từng giây, đảm bảo các loạt đại bác như vọng lên từ lòng đất linh thiêng nghìn năm hào hùng, khi thực hiện phải khớp tuyệt đối với dàn nhạc.
Lễ diễu binh, diễu hành ngày 10/10 có sự tham gia của các khối binh chủng thuộc Bộ Quốc phòng, những lực lượng nổi danh trong kháng chiến như pháo binh, bộ binh, công binh, biên phòng… Bộ Công an tham gia 3 khối, gồm khối cảnh sát, an ninh và nữ cảnh sát giao thông.
 |
| Đều nhịp khối Cảnh sát giao thông. |
Trong suốt 3 tháng qua, các lực lượng này tập luyện đảm bảo độ thuần tục cao và hợp luyện tại sân bay Hòa Lạc, dự kiến tổng duyệt trước khi diễn ra lễ chính thức tại Quảng trường Ba Đình. Thực ra, nếu chỉ quan sát trực tiếp hoặc qua truyền hình các lễ diễu binh, duyệt binh, ấn tượng các đội hình đi đều, đẹp, trăm người như một, chúng ta khó hình dung đó là kết quả của quá trình khổ luyện nhiều tháng trời. Nhiều sỹ quan luyện tập đến độ, họ có cảm giác vào hàng, vào khối là các động tác diễu binh hiển hiện như một phản xạ tự nhiên, thuần thục không cần phải điều chỉnh.
Một bí quyết luyện diễu binh được các giáo viên quân sự tiết lộ, đảm bảo đều tăm tắp trăm người như một. Đó là bí quyết: Ngón tay cái của mỗi người trong hàng ngũ luôn ép sát đường chỉ quần, còn ngón tay út thì luôn luôn ngoặc vào ngón tay út của người liền kề. Sự gắn kết ấy mà hàng quân luôn "dính" với nhau thành một khối, các chiến sĩ vai kề vai, không để người nào trong hàng quân vượt lên trước. Khi diễu binh, tất cả ngẩng cao đầu, cùng đánh mắt sang trái hoặc sang phải đều răm rắp và đảm bảo thẳng hàng tăm tắp.
Trong dịp này, một số lực lượng xuất hiện với trang phục mới với một số vũ khí cơ bản cho diễu binh. Nếu như, vũ khí truyền thống của Bộ đội Đặc công trước đây thường là loại AK báng gấp thì trong các buổi tập luyện, lực lượng này biểu dương sức mạnh cùng súng M-18. Luyện tập diễu binh, các vũ khí truyền thống như AK và CKC vẫn được các khối khác sử dụng: cảnh sát biển, bộ đội biên phòng, bộ binh…
Trong lịch sử diễu binh, duyệt binh, từng ghi nhận những dấu ấn đặc biệt. Bây giờ còn lưu truyền câu chuyện của Thượng tá Nguyễn Ngọc Quân, Tiểu đoàn trưởng Cảnh sát cơ động, Công an TP Hải Phòng. Ông Quân kể, năm 1975, khi ấy mới vào ngành Công an, đeo hàm Trung sỹ, được điều động đi tập duyệt binh phục vụ lễ kỷ niệm Quốc khánh 2/9/1975. Hôm chính thức duyệt binh trên Quảng trường Ba Đình, có một nữ đồng chí đi duyệt binh trong khối nữ dân quân, lúc về đến địa điểm tập kết thì ngã lăn ngất xỉu. Tìm hiểu mới biết, hành động của nữ Trung sĩ này thật tuyệt vời: khi bắt đầu đi đều, chị bị chiếc đinh 3 phân bật lên từ đế giày, xuyên vào chân, máu chảy đầm đìa. Thế nhưng trong đội hình đi nghiêm, chị vẫn phải thực hiện các động tác dập chân rất mạnh như đồng đội, điều này càng làm vết thương thêm nặng và đinh đâm sâu vào chân. Bất chấp, chị vẫn nén đau, ngẩng cao đầu bước đều theo hàng quân và tiếng nhạc hùng hồn như không có chuyện gì xảy ra, cho đến khi duyệt binh xong thì ngất lịm vì máu ra nhiều. Sau cuộc duyệt binh ấy, chị được tuyên dương và được phong vượt cấp lên Thiếu úy.
Trong lịch sử, có một số cuộc duyệt binh, diễu binh quy mô lớn từng diễn ra tại Quảng trường Ba Đình vào các ngày lễ trọng đại. Với những người tham gia các lễ diễu binh, duyệt binh, đó là dấu ấn sâu sắc trong đời. Mỗi thời kỳ lịch sử, các cuộc diễu binh, duyệt binh gắn với điều kiện kinh tế, xã hội lúc bấy giờ, nhưng giai đoạn nào cũng mang khí phách hào hùng. Dấu ấn tới nay nhiều người vẫn nhớ, đó là lễ duyệt binh quy mô rất hoàng tráng kỷ niệm 40 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9, tổ chức năm 1985 với sự tham gia của các khối vũ trang, quần chúng, đặc biệt là các phương tiện, vũ khí quân sự. Sau này, chúng ta không tổ chức duyệt binh quy mô như vậy nữa, mà chủ yếu tổ chức diễu binh.
Trong giai đoạn bao cấp, đất nước còn khó khăn bộn bề, những người tham gia duyệt binh lúc đó vẫn rực lửa tự hào. Đây là những dòng hồi ký của một sỹ quan pháo binh tham gia lễ duyệt binh ấn tượng năm đó. "Đến tận tháng 8 năm 1985, trung đoàn pháo chúng tôi được huy động vào cuộc duyệt binh kỷ niệm 2-9 năm 1985, còn gọi là A85. Mười hai khẩu pháo được huy động. Lệnh hành quân, tôi đi kiểm tra lại chốt hành quân khẩu pháo của mình rồi vác ba lô leo lên chiếc xe Zil 131. Lần đầu tiên trong đời được phi qua tầng hai của cầu Thăng Long lộng gió. Lúc đó đây là đoạn đường bằng phẳng nhất của miền Bắc. Đến đóng quân thuộc Trường Trung cấp Chính trị bên đường
Rút về doanh trại để được ăn những bữa theo chế độ đặc biệt đầu tiên. Cơm, thịt kho, bí xào, canh rau muống đủ ăn, nước mắm thật, hơn cả chế độ tập trận 21kg. Chẳng ai phải đi xin cháy nữa. Ăn xong, cơm thừa cho vào mũ cối đem vào nhà dân đổi lấy mít ăn tráng miệng. Tối đến, y tá đi phát B1 bắt uống rồi tất cả nằm trên giường để y tá cầm thuốc nhỏ mắt đi nhỏ từng người.
Đến đây được kéo nhau vào sân bay tập, xung quanh là các khối đứng của nữ tự vệ. Đội hình 16x16. Toàn những cô trẻ, khỏe, nước da rám nắng, áo tự vệ căng tròn. Đội này đã qua ba tháng rèn luyện nên các cô trụ lại phải khỏe lắm, nếu không đã trả về địa phương. Khối nào cũng có hai bác sĩ hay y tá đi kèm. Bên khối nữ đã làm một lều kín. Nhưng những hôm nắng thì các em ngất phải nằm cả ngoài lều, dưới mấy cây bạch đàn chẳng lấy đâu ra bóng mát. Con gái Hà Nội có khác, trắng thật. Ngất thế mà vào nằm tí lại ra đứng ở hàng dự bị ngay.
Học viện Lục quân là nơi thường xuyên có chiếu phim hay văn nghệ phục vụ A85 nhưng cũng không chen vào xem nổi. Chúng tôi tranh thủ đi lại xem cơ ngơi của trường. Binh nhì như bọn tôi nếu không có dịp này thì chả bao giờ được vào xem Trường Lục quân danh tiếng… Hôm duyệt tại sân bay, đồng bào các dân tộc mờ sáng đã kéo nhau từ mọi ngả của Ba Vì xuống xem rất đông. Trên khán đài thấy có chuyên gia Liên Xô. Lính bộ binh đi thẳng tắp. Nhìn dãy ăng ten của khối thông tin lấp lánh trong ánh nắng thật sướng mắt. Khối đặc công mũ áo rằn ri bó sát, ôm AK báng gập mới toe. Mấy khối đứng cũng rất đẹp. Trực thăng vũ trang, máy bay phản lực bay lượn đầy trời. Riêng máy bay phản lực loại nhỏ đã đủ xếp thành số 40 bay trên bầu trời. Pháo toàn loại mới khóa nòng bán tự động, xe kéo và tự hành đủ cả. Pháo phòng không tự hành bốn nòng lúc đó cũng còn tương đối mới. Tên lửa các loại…
Vì nơi đóng quân chính vẫn là Hòa Lạc nên mỗi lần đi Hà Nội tập coi như hành quân. Các khối đi và đứng được đoàn xe Zil 130 có mui của Tổng cục Hậu cần chở về Hà Nội. Khối đi, mỗi tiểu đội được phát một chiếc bi đông 5 lít đựng nước, tuyệt đối không được uống nước ở hàng quán. Chập tối là đi Ba Đình, sáng hôm sau lại về doanh trại. Đến ngày 29/8 thì được phép về hẳn Hà Nội đóng quân, tranh thủ qua cầu phao Xuân Mai xong đỗ lại múc nước rửa xe pháo…
Sáng sớm 2/9/1985, trời tờ mờ nhưng nhân dân đã kéo về ngồi hai bên vỉa hè để đợi xem. Chúng tôi được lệnh bắn pháo theo nhịp Quốc ca nhưng không nhất thiết phải đủ 21 loạt nên khá thoải mái. Bắn xong không được đi đâu cho đến khi duyệt binh kết thúc. Đợt duyệt binh 1985 là dấu ấn cuối cùng giai đoạn bao cấp. Sau đó hai tháng là đổi tiền, bỏ tem phiếu, rồi đổi mới tư duy".
Và đây, suy nghĩ của sỹ quan tham gia luyện tập diễu binh năm 2010, tức ở một thế hệ khác so hồi ức duyệt binh của sỹ quan pháo binh nói trên. Trang này được viết trên Yahoo 360plus của sinh viên Học viện An ninh tham gia đội hình diễu binh: "Đối với mình, 2 tháng tập luyện diễu binh mới thật sự đáng nhớ. Tụi mình đã tập đi đều, đi nghiêm, đứng nghiêm. Tập đi tập lại từng động tác cơ bản dưới trời nắng nóng. Vô tình, giữa những đứa trong đội tập điều lệnh, giữa các sinh viên và giáo viên huấn luyện dần dần đã xuất hiện cái gì đó gần gũi. Trong lúc tập thì nhớ nhà lắm! Sau khi tập xong lại cảm thấy xao xuyến khi xa các thầy, xa những ngày tập luyện.
Nhớ lại những ngày tập luyện thì cứ thấy kỳ lạ. Hơn 2 tháng trời mà mưa cứ rơi vào lúc không tập luyện, mưa chỉ đổ xuống nhầm đúng một lần nhưng lần đó mọi người vẫn phải sang Tiểu đoàn Cảnh sát đặc nhiệm 1 (K20) để ngắm mưa rồi về. Những ngày bình thường thì vẫn tập luyện 6 tiếng mỗi ngày. 1 tháng đầu tập ở Học viện An ninh, 1 tháng sau sang học ở K20. Xe thùng của cảnh sát cơ động đưa đi đón về theo lịch trình. Chiều thứ 7 thì tiến hành tổ chức hội thao cho cả 4 khối, khối 1 thường là đẹp nhất sau đó đến khối nữ và cuối cùng là khối 2 và khối 3 tranh nhau giải ba, bét (mình ở khối 2).
Thành công đầu tiên mà cả khối đạt được là đi đúng nhịp mặc dù còn nhiều đứa vẫn mổ cò. Khối 2 bắt đầu đuổi theo kịp khối 3 và càng ngày càng tiến bộ. Ngoài thầy Trường và thầy Trụ thì còn có thầy Phương cũng cùng chỉ huy khối mình. 2 tháng, hơn 60 ngày, khoảng 120 buổi, gần 400 giờ tiếp xúc nếu không có tình cảm gì thì đúng là khúc gỗ. Mình thấy trong ánh mắt thầy Trường sau buổi lễ có phần tiếc nuối. Thời gian chia tay nhanh quá! Nhanh hơn mình tưởng tượng. Kỳ diễu, duyệt binh gần qua rồi, coi như nó đã nằm trong kỉ niệm. Mãi nhớ"!